નામ્ના સત્યવતી લોકે પિતૃલોકે તથાષ્ટકા। આયુરારોગ્યદા નિત્યં સર્વકામફલપ્રદા
પૃથ્વી પર તારો નામ સત્યવતી રહેશે અને પિતૃલોકમાં તું અષ્ટકા તરીકે ઓળખાશે. તું હંમેશા આયુષ્ય, આરોગ્ય અને સર્વ ઇચ્છાઓના ફળ આપનારી બનશે.
ભવિષ્યસિ પરે લોકે નદી ત્વં ચ ગમિષ્યસિ। પુણ્યતોયા સરિચ્છ્રેષ્ઠા લોકેષ્વચ્છોદનામિકા
પછીના લોકમાં તું એક નદી બનશે, સર્વ શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર, અને તારો નામ અચ્છોદા રહેશે.
ઇત્યુક્તા સા ગણૈસ્તૈસ્તુ તત્રૈવાંતરધીયત। સાપ્યાપચારિત્રફલં મયા યદુદિતં પુરા
એવાં શબ્દો સાંભળીને, એ દેવગણો ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા. તેણીએ પણ, જે પાપનું ફળ મેં અગાઉ કહ્યું હતું, તે ભોગવ્યું.
વિભ્રાજો નામ યે ચાન્યે દિવિ સંતિ સુવર્ચસઃ। લોકા બર્હિષદો યત્ર પિતરઃ સંતિ સુવ્રતાઃ
આકાશમાં જે બીજા વિભ્રાજ નામના તેજસ્વી લોકો છે, ત્યાં બર્હિષદ પિતૃઓના લોક છે, જ્યાં સારા સંકલ્પવાળા પિતૃઓ વસે છે.
યત્ર બર્હિષિ યુક્તાનિ વિમાનાનિ સહસ્રશઃ। સંકલ્પપાદપા યત્ર તિષ્ઠંતિ ફલદાયિનઃ
ત્યાં બર્હિષ પર હજારો વિમાન છે, અને ત્યાં ઇચ્છા પૂર્ણ કરનાર વૃક્ષો ઊભા છે, જે ફળ આપે છે.
યદભ્યુદયશાલાસુ મોદંતે શ્રાદ્ધદાયિનઃ। યે દાનવાસુરગણા ગંધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ
સંપત્તિથી ભરેલી મહેલોમાં શ્રાદ્ધ આપનારા લોકો આનંદ કરે છે; ત્યાં દાનવો, અસુરો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો છે.
યક્ષરક્ષોગણાસ્તે ચ યજંતિ દિવિ દેવતાઃ। પુલસ્ત્યપુત્રાઃ શતશસ્તપોયોગબલાન્વિતાઃ
ત્યાં યક્ષ અને રાક્ષસોના સમૂહો સ્વર્ગમાં દેવતાઓની પૂજા કરે છે; પુલસ્ત્યના હજારો પુત્રો, તપ અને યોગના બળથી યુક્ત, ત્યાં વસે છે.
મહાત્માનો મહાભાગા ભક્તાનામભયંકરાઃ। એતેષાં પીવરી કન્યા માનસી દિવિ વિશ્રુતા
એ મહાન આત્માઓ અને ભાગ્યશાળી છે, ભક્તોને નિર્ભયતા આપે છે; એમા પીવરી નામની માનસપુત્રી કન્યા સ્વર્ગમાં પ્રસિદ્ધ છે.
યોગિની યોગમાતા ચ તપશ્ચક્રે સુદારુણં। પ્રસન્નો ભગવાંસ્તસ્યા વરં વવ્રે તુ સા તતઃ
એ યોગિની અને યોગીઓની માતા, તેણે કઠિન તપ કર્યું. ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને તેણે ઇચ્છિત વર માંગ્યો.
યોગવંતં સુરૂપં ચ ભર્તારં વિજિતેંદ્રિયમ્। દેહિ દેવ પ્રસન્નસ્ત્વં યદિ તે વદતાં વર
"હે ભગવાન, જો તમે પ્રસન્ન હોવ અને વચન આપો તો મને યોગયુક્ત, સુંદર અને ઇન્દ્રિયજિત પતિ આપો."
ઉવાચ દેવો ભવિતા વ્યાસપુત્રો યદા શુકઃ। ભવિત્રી તસ્ય ભાર્યા ત્વં યોગાચાર્યસ્ય સુવ્રતા
દેવતાએ કહ્યું: "જ્યારે વ્યાસજીનો પુત્ર શુક જન્મે, ત્યારે, હે સુવ્રતા, તું એ યોગાચાર્યની પત્ની બનશે."
ભવિષ્યતિ ચ તે કન્યા કૃત્તીનામાથ યોગિની। પાંચાલપતયે દેયા સાત્વતાય તુ સા તદા
અને તને કૃત્તી નામની એક યોગિની દીકરી થશે, જેને તે સમયે પાંચાલના સ્વામી, સાત્વત વંશીયને આપવામાં આવશે.
જનની બ્રહ્મદત્તસ્ય યોગસિદ્ધાંતગા સ્મૃતા। કૃષ્ણ ગૌરશ્ચ શંભુશ્ચ ભવિષ્યંતિ ચ તે સુતાઃ
બ્રહ્મદત્તની માતા યોગસિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરનાર તરીકે જાણીતી છે; કૃષ્ણ, ગૌર અને શંભુ એ તેમના પુત્રો બનશે.
સર્વકામસમૃદ્ધેષુ વિમાનેષ્વપિ પાવનાઃ। કિં પુનઃ શ્રાદ્ધદા વિપ્રા ભક્તિમંતઃ ક્રિયાન્વિતાઃ
સ્વર્ગના વૈભવી મહેલો માં પણ શુદ્ધ મનવાળા લોકો સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે; તો પછી ભક્તિ અને વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરનાર બ્રાહ્મણોની તો વાત જ શું?
ગૌર્નામ કન્યા યેષાં તુ માનસી દિવિ રાજતે। સુકન્યા દયિતા પત્ની સાધ્યાનાં કીર્તિવર્દ્ધિની
તેમા ગૌર નામની એક કન્યા સ્વર્ગમાં તેજસ્વી છે; સુકન્યા, સાધ્ય દેવતાઓની પ્રિય પત્ની, તેમની કીર્તિ વધારતી છે.
મરીચિગર્ભનામાનો લોકે માર્તંડમંડલે। પિતરો યત્ર તિષ્ઠંતિ હવિષ્મંતોંગિરઃ સુતાઃ
મરીચિગર્ભ નામ ધરાવનારા લોકો સૂર્યમંડળમાં વસે છે; ત્યાં અંગિરાસના પુત્ર પિતૃઓ હવનના અર્પણ સ્વીકારીને રહે છે.
તીર્થશ્રાદ્ધપ્રદા યાંતિ યત્ર ક્ષત્રિયસત્તમાઃ। રાજ્ઞાં તુ પિતરસ્તે વૈ સ્વર્ગભોગફલપ્રદાઃ
શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો તીર્થોમાં શ્રાદ્ધ આપવા ત્યાં જાય છે; રાજાઓના પિતૃઓ સ્વર્ગના સુખોનું ફળ આપે છે.
એતેષાં માનસી કન્યા યશોદા નામ વિશ્રુતા। પત્ની યાંશુમતઃ શ્રેષ્ઠા સ્નુષા પંચજનસ્ય ચ
તેમા મનથી ઉત્પન્ન થયેલી યશોદા નામની કન્યા પ્રસિદ્ધ છે; એ અંશુમતની શ્રેષ્ઠ પત્ની અને પંચજનની વહુ છે.
જનન્યથ દિલીપસ્ય ભગીરથપિતામહી। લોકાઃ કામદુઘા નામ કામભોગફલપ્રદાઃ
યશોદા દિલીપની માતા અને ભગીરથની દાદી છે; કામદુઘા નામના લોક ઇચ્છિત ભોગોનું ફળ આપે છે.
સુસ્વધા નામ પિતરો યત્ર તિષ્ઠન્તિ તે સુતાઃ। આજ્યપા નામ લોકેષુ કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ
સુસ્વધા નામના પિતૃઓ જ્યાં વસે છે, તે તેમના પુત્રો છે; લોકોમાં અજ્યપા નામના કાર્ડમ પ્રજાપતિના સંતાન છે.
પુલહાગ્રજદાયાદા વૈશ્યાસ્તાન્ભાવયંતિ હ। યત્ર શ્રાદ્ધકૃતઃ સર્વે પશ્યંતિ યુગપદ્ગતાઃ
પુલહાના મોટાભાઈના વંશજ વૈશ્યો તેમને પૂજે છે; ત્યાં શ્રાદ્ધ કરનાર સૌ એકસાથે ગયા થયેલા પૂર્વજોને જોઈ શકે છે.
માતૃભ્રાતૃપિતૃસ્વસૄઃ સખિસંબંધિબાંધવાન્। અપિજન્માયુતૈર્દૃષ્ટાનનુભૂતાન્સહસ્રશઃ૫૦ 1.9.
માતાઓ, ભાઈઓ, પિતાઓ, બહેનો, મિત્રો, સગાં અને સંબંધીઓ—એવા જે જન્મે જન્મે હજારો વખત મળ્યા અને અનુભવ્યા છે.
એતેષાં માનસી કન્યા વિરજા નામ વિશ્રુતા। સા પત્ની નહુષસ્યાસીદ્યયાતેર્જનની તથા
તેમા મનથી ઉત્પન્ન થયેલી વિરજા નામની કન્યા પ્રસિદ્ધ છે; એ નહુષની પત્ની અને યયાતીની માતા હતી.
એષાષ્ટકાભવત્પશ્ચાદ્બ્રહ્મલોકગતા સતી। ત્રય એતે ગણાઃ પ્રોક્તાશ્ચતુર્થં તુ વદામ્યહમ્
પછી એ અષ્ટકા બની અને બ્રહ્મલોકમાં ગઈ; આ ત્રણ ગૃપ વર્ણવ્યા, હવે હું ચોથો કહું છું.
લોકાઃ સુમનસો નામ બ્રહ્મલોકોપરિસ્થિતાઃ। સોમપા નામ પિતરો યત્ર તિષ્ઠંતિ શાશ્વતં
સુમનસ નામના લોક બ્રહ્મલોકથી ઉપર સ્થિત છે; ત્યાં સદા રહેતા પિતૃઓ સોમપા તરીકે ઓળખાય છે.
ધર્મમૂર્તિધરાઃ સર્વે પરતો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ। ઉત્પન્નાઃ પ્રલયાંતે તુ બ્રહ્મત્વં પ્રાપ્ય યોગિનઃ
બધા ધર્મરૂપ ધારણ કરનાર અને બ્રહ્માથી પણ પર માનવામાં આવે છે; પ્રલયના અંતે જન્મેલા યોગીઓ બ્રહ્મત્વ પ્રાપ્ત કરે છે.
કૃત્વા સૃષ્ટ્યાદિકં સર્વે માનસે સાંપ્રતં સ્થિતાઃ। નર્મદા નામ તેષાં તુ કન્યા તોયવહા સરિત્
સૃષ્ટિ વગેરે કરીને હવે બધા મનથી ઉત્પન્ન થયેલા છે; તેમા નર્મદા નામની પુત્રી પાણી વહન કરતી નદી છે.
ભૂતાનિ પુનતી યા તુ પશ્ચિમોદધિગામિની। તેભ્યઃ સર્વત્ર મનુજાઃ પ્રજાસર્ગે ચ નિર્મિતમ્
નર્મદા સર્વ જીવોને પવિત્ર કરે છે અને પશ્ચિમ સમુદ્ર તરફ વહે છે; તેમાથી સર્વત્ર મનુષ્યોની સૃષ્ટિ થાય છે.
જ્ઞાત્વા શ્રાદ્ધાનિ કુર્વંતિ ધર્મભાવેન સર્વદા। સર્વદા તેભ્ય એવાસ્ય પ્રસાદાદ્યોગસંતતિઃ
આ જાણીને લોકો હંમેશા ધર્મભાવથી શ્રાદ્ધ કરે છે; તેમાથી જ યોગની પરંપરા તેમના આશીર્વાદથી સતત ચાલે છે.
પિતૄણામાદિસર્ગે તુ શ્રાદ્ધમેવં વિનિર્મિતમ્। સર્વેષાં રાજતં પાત્રમથવા રાજતાન્વિતમ્
પિતૃઓની પ્રારંભિક સૃષ્ટિમાં શ્રાદ્ધ આ રીતે સ્થાપિત થયું; સૌ માટે ચાંદીનું વાસણ કે ચાંદીથી શોભિત વાસણ નિર્ધારિત છે.