દેવાશ્ચ મુમુર્હુર્દૈત્યા વિમુખાશ્ચૈવ દાનવાઃ। દિત્યાં ગર્ભમથાધત્ત કશ્યપઃ પ્રાહ તાં પુનઃ
દેવતાઓ આનંદિત થયા, દૈત્યોએ મુખ ફેરવ્યું, અને દિતીએ ગર્ભ ધારણ કર્યો; કશ્યપે ફરીથી તેને કહ્યું.
મુખં તે ચંદ્રપ્રતિમં સ્તનૌ બિલ્વફલોપમૌ। અધરૌ વિદ્રુમાકારૌ વર્ણશ્ચાતીવ શોભનઃ
'તારો ચહેરો ચાંદની જેમ છે, સ્તનો બિલ્વ ફળ જેવા છે, હોઠો વિદ્રુમ જેવા છે અને તારો રંગ અત્યંત સુંદર છે.'
ત્વાં દૃષ્ટ્વાહં વિશાલાક્ષિ વિસ્મરામિ સ્વિકાં તનુમ્। તદેવં ગર્ભઃ સુશ્રોણિ હસ્તેનોપ્તસ્તનૌ તવ
'હે વિશાળ નેત્રવાળી, તને જોઈને હું મારી જાતને ભૂલી જાઉં છું. આમ, હે સુંદર કટિવાળી, મારા હાથે તારા સ્તનોમાં ગર્ભ સ્થાપ્યો છે.'
ત્વયા યત્ને વિધાતવ્યો હ્યસ્મિન્ગર્ભે વરાનને। સંવત્સરશતં ત્વેકમસ્મિન્નેવ તપોવને
'હે સુંદર ચહેરાવાળી, તારે આ ગર્ભને પુરા સો વર્ષ સુધી આ તપોવનમાં ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક રાખવો પડશે.'
સંધ્યાયાં નૈવ ભોક્તવ્યં ગર્ભિણ્યા વરવર્ણિનિ। ન સ્થાતવ્યં ન ગંતવ્યં વૃક્ષમૂલેષુ સર્વદા
'હે સુંદર વર્ણવાળી, ગર્ભવતી સ્ત્રીએ સંધ્યાકાળે ક્યારેય ભોજન કરવું નહીં, અને ક્યારેય વૃક્ષના મૂળ પાસે ઊભી કે જવી નહીં.'
નોપસ્કરેષુ નિવિશેન્મુસલોલૂખલાદિષુ। જલં ચ નાવગાહેત શૂન્યાગારં ચ વર્જયેત્
'મુસળ, ઓખળી વગેરે સાધનો પર ક્યારેય બેસવું નહીં, પાણીમાં ઉતરવું નહીં અને ખાલી ઘર ટાળવું.'
વલ્મીકેષુ ન તિષ્ઠેત ન ચોદ્વિગ્નમના ભવેત્। ન નખેન લિખેદ્ભૂમૌ નાંગારે ન ચ ભસ્મનિ
'વાળમીક (દીમકના ગૂંફા)માં ક્યારેય ઊભી ન રહેવી, મનમાં ચિંતિત ન રહેવું, નખથી જમીન, અંગાર કે રાખ પર ક્યારેય રેખા ન દોરવી.'
ન શયાલુઃ સદા તિષ્ઠેદ્વ્યાયામં ચ વિવર્જયેત્। ન તુષાંગારભસ્માસ્થિ કપાલેષુ સમાવિશેત્
'સદા પડેલી ન રહેવી, વ્યાયામ ટાળવો, તુષ, અંગાર, રાખ, હાડકાં કે ખોપરીવાળા સ્થળે ક્યારેય પ્રવેશ ન કરવો.'
વર્જયેત્કલહં લોકે ગાત્રાભ્યંગં તથૈવ ચ। ન મુક્તકેશી તિષ્ઠેત નાશુચિઃ સ્યાત્કથંચન
'જગતમાં ઝઘડા ટાળવા, શરીરે તેલ લગાવવું નહીં, વાળ ખુલા રાખવા નહીં અને ક્યારેય અશુદ્ધ ન રહેવું.'
ન શયીતોત્તરશિરાઃ ન ચૈવાધઃ શિરાઃ ક્વચિત્। ન વસ્ત્રહીના નોદ્વિગ્ના ન ચાર્દ્રચરણા સતી
'ઉત્તર દિશામાં માથું કરીને કે માથું નીચે કરીને ક્યારેય સૂવું નહીં, કપડાં વિના, ચિંતિત કે ભીંજાયેલા પગથી ક્યારેય ન રહેવું.'
નામંગલ્યાં વદેદ્વાચં ન ચ હાસ્યાધિકાભવેત્। કુર્યાચ્ચ ગુરુભિર્નિત્યં પૂજાં માંગલ્યતત્પરા
'અશુભ શબ્દો બોલવા નહીં, વધારે હસવું નહીં, અને રોજ ગુરુજનોથી પૂજા કરીને શુભતામાં મન લગાવવું.'
સર્વૌષધીભિઃ સૃષ્ટેન વારિણા સ્નાનમાચરેત્। તિષ્ઠેત્પ્રસન્નવદના ભર્તૃપ્રિયહિતે રતા। ન ગર્હયેચ્ચ ભર્તારં સર્વાવસ્થમપિ ક્વચિત્
'બધી ઔષધિઓથી યુક્ત પાણીથી સ્નાન કરવું, હંમેશા પ્રસન્ન ચહેરે રહેવું, પતિના સુખ અને કલ્યાણમાં મન લગાવવું અને ક્યારેય પણ પતિની નિંદા ન કરવી.'
કૃશાહં દુર્બલા ચૈવ વાર્દ્ધક્યં મમ ચાગતમ્। સ્તનૌ મે ચલિતૌ સ્થાનાન્મુખં ચ વલિભંગુરમ્
હું દુબળી અને નબળી થઈ ગઈ છું, વૃદ્ધાવસ્થા પણ આવી ગઈ છે; મારા સ્તન પોતાનાં સ્થાનેથી ઢળી ગયા છે અને મારું ચહેરું પણ વાળીઓથી ભરાઈ ગયું છે.
એવંવિધા ત્વયા ચાહં કૃતેતિ ન વદેત્ક્વચિત્। સ્વસ્ત્યસ્તુતે ગમિષ્યામિ તથેત્યુક્તસ્તયા પુનઃ૫૦ 1.7.
આવી સ્થિતિમાં પણ, 'તમે મારું એવું કર્યું' એવું ક્યારેય કહેવું જોઈએ નહીં. 'તમને શુભકામનાઓ, હવે હું જાઉં છું' એમ તેણે કહ્યું ત્યારે, તેણે જવાબ આપ્યો, 'જેમ તું ઇચ્છે તેમ જ થાવું.'
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાંતરધીયત। તતઃ સા ભર્તૃવાચોક્તવિધિના સમતિષ્ઠત
બધા જીવજંતુઓની સામે જ તે ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ; પછી તેણે પતિએ જે કહ્યું હતું તે પ્રમાણે વર્તન કર્યું.
અથ જ્ઞાત્વા તથેંદ્રોપિ દિતેઃ પાર્શ્વમુપાગતઃ। વિહાય દેવસદનં તાં શુશ્રૂષુરવસ્થિતઃ
પછી આ જાણીને, ઇન્દ્ર પોતે દિતિના પાસેથી આવ્યો, દેવલોક છોડીને, અને ત્યાં રહીને તેની સેવા કરવા લાગ્યો.
દિતેશ્છિદ્રાંતરપ્રેપ્સુરભવત્પાકશાસનઃ। વિપરીતોંતરવ્યગ્રઃ પ્રસન્નવદતો બહિઃ
દિતીમાં ક્યાંક ત્રુટિ શોધવાની ઈચ્છા રાખી, પાકના સ્વામી અંદરથી ચિંતિત અને ઉલટા હતા, પણ બહારથી ખુશ દેખાતા અને મીઠા બોલતા હતા.
અજાનન્નિવ તત્ત્કાર્યમાત્મનશ્શુભમાચરન્। તતો વર્ષશતાંતે સા ન્યૂને તુ દિવસૈસ્ત્રિભિઃ
જાણે પોતાનું સાચું કામ ખબર નથી એવું દેખાડીને, તે સારા કાર્યો કરતો રહ્યો; પછી, સો વર્ષ પૂરા થતાં, માત્ર ત્રણ દિવસ બાકી રહ્યા ત્યારે,
મેને કૃતાર્થમાત્માનં પ્રીત્યા વિસ્મિતમાનસા। અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં શયાના મુક્તમૂર્ધજા
તેને લાગ્યું કે હવે મારું કામ પૂરું થયું, મન આનંદિત અને આશ્ચર્યચકિત હતું; પગ ધોઈયા વિના, વાળ ખુલ્લા રાખીને તે સુઈ ગઈ.
નિદ્રાભરસમાક્રાંતા દિવા પરશિરાઃ ક્વચિત્। તતસ્તદંતરં લબ્ધ્વા પ્રવિશ્યાંતઃ શચીપતિઃ
ઘેરી ઊંઘે ઘેરાઈને, તે ક્યારેક દિવસ દરમિયાન ઉત્તર દિશામાં માથું કરીને સુઈ હતી; ત્યારે એ અવસર જોઈને શચીપતિ અંદર પ્રવેશ્યા.
વજ્રેણ સપ્તધા ચક્રે તં ગર્ભં ત્રિદશાધિપઃ। તતઃ સપ્ત ચ તે જાતાઃ કુમારાઃ સૂર્યવર્ચસઃ
દેવતાઓના રાજાએ વજ્રથી એ ગર્ભને સાત ભાગમાં વિભાજિત કર્યો; પછી સૂર્ય જેવી તેજસ્વી સાત પુત્રો જન્મ્યા.
રુદંતઃ સપ્ત તે બાલા નિષિદ્ધા દાનવારિણા। ભૂયોપિ રુદમાનાંસ્તાનેકૈકાન્સપ્તધા હરિઃ
એ સાત બાળકોએ રડવાનું શરૂ કર્યું, પણ દાનવોના દુશ્મને તેમને રોક્યા; છતાં, જ્યારે તેઓ ફરી રડવા લાગ્યા, હરિએ દરેકને ફરી સાત ભાગમાં વિભાજિત કર્યા.
ચિચ્છેદ વજ્રહસ્તો વૈ પુનઃ સ્તૂદરસંસ્થિતાન્। એવમેકોનપંચાશદ્ભૂત્વા તે રુરુદુર્ભૃશમ્
વજ્રધારી એ તેમને ગર્ભમાં ઊભા હતા ત્યારે ફરી કાપી નાખ્યા; આમ, એકુનપચાસ થયા અને તેઓ જોરથી રડવા લાગ્યા.
ઇંદ્રો નિવારયામાસ મા રુદધ્વં પુનઃપુનઃ। તતઃ સ ચિંતયામાસ વિતર્કમિતિ વૃત્રહા
ઇન્દ્રે તેમને રોક્યા અને કહ્યું, 'ફરી ફરી રડો નહીં'; પછી વૃત્રહંતાએ આ વિષયમાં વિચાર કરવાનું શરૂ કર્યું.
કર્મણઃ કસ્ય માહાત્મ્યાત્પુનઃ સંજીવિતાસ્ત્વમી। વિદિત્વા પુણ્યયોગેન પૌર્ણમાસીફલં ત્વિદમ્
'કયા કર્મના મહિમાથી એ ફરી જીવંત થયા?' એમ વિચારતાં, તેણે સમજ્યું કે પુણ્યના બળથી, આ પૂર્ણિમાની વ્રતનું ફળ છે.
નૂનમેતત્પરિણતમથવા બ્રહ્મપૂજનાત્। વજ્રેણાભિહતાઃ સંતો ન વિનાશમુપાયયુઃ
'નિશ્ચિતપણે આ ફળ હવે પક્વ થયું છે, અથવા તો બ્રહ્માની પૂજા કારણે છે; વજ્રથી ઘાયલ થયા છતાં પણ એ નાશ પામ્યા નહીં.'
એકોપ્યનેકતામાપ યસ્માદુદરગોપનમ્। અવધ્યા નૂનમેતે વૈ તસ્માદ્દેવા ભવંત્વિતિ
'એકમાંથી અનેક થયા, ગર્ભમાં રક્ષાયેલા રહ્યા, એટલે એ નિશ્ચિતપણે અવિનાશી છે; તેથી હવે એ દેવતા બની જાય.'
યસ્માન્મા રુદ ઇત્યુક્તા રુદંતો ગર્ભસંભવાઃ। મરુતો નામ તે નામ્ના ભવંતુ સુખભાગિનઃ
'જેમણે 'રડો નહીં' એવું કહેવામાં આવ્યું છતાં પણ રડ્યા, અને ગર્ભમાંથી જન્મ્યા, તેઓ હવે મારુત નામે ઓળખાશે અને સુખનો ભાગ મેળવે.'
તતઃ પ્રસાદ્ય દેવેશઃ ક્ષમસ્વેતિ દિતિં પુનઃ। અર્થશાસ્ત્રં સમાસ્થાય મયૈતદ્દુષ્કૃતં કૃતમ્
પછી દેવોના સ્વામીનું મન પ્રસન્ન કરી, દિતીએ ફરી કહ્યું, 'મને માફ કરો.' હેતુ માટેનું શાસ્ત્ર અનુસરીને, મેં આ દુષ્કૃત્ય કર્યું છે.
કૃત્વા મરુદ્ગણં દેવૈઃ સમાનમમરાધિપઃ। દિતિં વિમાનમારોપ્ય સસુતામગમદ્દિવમ્
મારુતોના સમૂહને દેવો સમાન બનાવી, અમરલોકના રાજાએ દિતીને તેના પુત્રો સાથે વિમાનમાં બેસાડી સ્વર્ગ લઈ ગયા.