ગવ્યેન સર્પિષા તદ્વત્પાયસેન ચ ધર્મવિત્। વિપ્રેભ્યોથ ધનં દદ્યાત્પુષ્પમાલાં ચ શક્તિતઃ
ગાયના ઘી અને ખીરમાંથી પણ, ધર્મજ્ઞ વ્યક્તિ બ્રાહ્મણોને ધન અને શક્તિ પ્રમાણે ફૂલમાળા આપે.
યઃ કુર્યાદ્વિધિનાનેન પૌર્ણમાસ્યાં સ્ત્રિયોપિ વા। સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પ્રાપ્નોતિ બ્રહ્મસાત્મ્યતામ્
જે સ્ત્રી કે પુરુષ આ વિધિથી પૂર્ણિમાએ કરે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થઈ બ્રહ્માસમ્યતા મેળવે છે.
ઇહલોકે વરાન્પુત્રાન્સૌભાગ્યં ધ્રુવમશ્નુતે। યો બ્રહ્મા સ સ્મૃતો વિષ્ણુરાનંદાત્મા મહેશ્વરઃ
આ લોકમાં ઉત્તમ પુત્રો અને નિશ્ચિત સૌભાગ્ય મેળવે છે; બ્રહ્મા, જેનું સ્મરણ વિષ્ણુ, આનંદરૂપ અને મહેશ્વર તરીકે થાય છે.
સુખાર્થી કામરૂપેણ સ્મરેદ્દેવં પિતામહમ્। એવં શ્રુત્વા ચકારાસૌ દિતિઃ સર્વમશેષતઃ
સુખની ઇચ્છાથી, જે કોઈ પણ સ્વરૂપે પિતામહ ભગવાનનું સ્મરણ કરે; આવું સાંભળી દિતીએ બધું પૂર્ણ રીતે કર્યું.
કશ્યપો વ્રતમાહાત્મ્યાદાગત્ય પરયા મુદા। ચકાર કર્કશાં ભૂયો રૂપલાવણ્યસંયુતામ્
કશ્યપે પોતાના વ્રતના મહિમાથી પરમ આનંદથી આવીને, જે પહેલાં કઠોર હતી, તેને ફરીથી સુંદરતા અને આકર્ષણથી યુક્ત બનાવી.
વરૈરાછંદયામાસ સા તુ વવ્રે વરંવરમ્। પુત્રં શક્રવધાર્થાય સમર્થં ચ મહૌજસમ્
પછી કશ્યપે તેને મનગમતા વર્તમાન માંગવા કહ્યું. તેણે શ્રેષ્ઠ વર્તમાન તરીકે એવું માગ્યું કે, તેને ઇન્દ્રના વિનાશ માટે શક્તિશાળી અને સામર્થ્યવાન પુત્ર મળે.
વરયામિ મહાત્માનં સર્વામરનિષૂદનમ્। ઉવાચ કશ્યપો વાક્યમિંદ્રહંતારમૂર્જિતમ્
તેણે કહ્યું: 'હું એવો મહાન આત્માવાળો, બધા દેવતાઓનો વિનાશક પુત્ર માગું છું.' ત્યારે કશ્યપે તેને ઇન્દ્રના મહાન શત્રુ વિશે વાત કરી.
પ્રદાસ્યામ્યહમેતેન કિન્ત્વેતત્ક્રિયતાં શુભે। આપસ્તંબીં તુ કૃત્વેષ્ટિં પુત્રીયામદ્ય સુસ્તનિ
'હું તને આ વર્તમાન આપીશ,' એમ કશ્યપે કહ્યું, 'પણ હવે શું કરવું જોઈએ, હે શુભે? આજે તું આપસ્તંભી વિધિ અને પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કર.'
વિધાસ્યામિ તતો ગર્ભં સ્પૃષ્ટ્વાહં તે સ્તનૌ શુભે। ભવિષ્યતિ શુભો ગર્ભો દેવિ શક્રનિષૂદનઃ
'પછી હું તારા સ્તનો સ્પર્શ કરીને ગર્ભ સ્થાપીશ, હે શુભે. એ ગર્ભ શુભ હશે અને ઇન્દ્રનો વિનાશક થશે, હે દેવી.'
આપસ્તંબીં તતશ્ચક્રે પુત્રેષ્ટિં દ્રવિણાધિકામ્। ઇંદ્રશત્રોભવસ્વેતિ જુહાવ ચ હવિસ્ત્વરન્
પછી તેણે આપસ્તંભી વિધિ અને ધન-સંપન્ન પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કર્યો. કશ્યપે ઉત્સાહપૂર્વક હવનમાં આહુતિ આપી: 'ઇન્દ્રનો શત્રુ બન.'
દેવાશ્ચ મુમુર્હુર્દૈત્યા વિમુખાશ્ચૈવ દાનવાઃ। દિત્યાં ગર્ભમથાધત્ત કશ્યપઃ પ્રાહ તાં પુનઃ
દેવતાઓ આનંદિત થયા, દૈત્યોએ મુખ ફેરવ્યું, અને દિતીએ ગર્ભ ધારણ કર્યો; કશ્યપે ફરીથી તેને કહ્યું.
મુખં તે ચંદ્રપ્રતિમં સ્તનૌ બિલ્વફલોપમૌ। અધરૌ વિદ્રુમાકારૌ વર્ણશ્ચાતીવ શોભનઃ
'તારો ચહેરો ચાંદની જેમ છે, સ્તનો બિલ્વ ફળ જેવા છે, હોઠો વિદ્રુમ જેવા છે અને તારો રંગ અત્યંત સુંદર છે.'
ત્વાં દૃષ્ટ્વાહં વિશાલાક્ષિ વિસ્મરામિ સ્વિકાં તનુમ્। તદેવં ગર્ભઃ સુશ્રોણિ હસ્તેનોપ્તસ્તનૌ તવ
'હે વિશાળ નેત્રવાળી, તને જોઈને હું મારી જાતને ભૂલી જાઉં છું. આમ, હે સુંદર કટિવાળી, મારા હાથે તારા સ્તનોમાં ગર્ભ સ્થાપ્યો છે.'
ત્વયા યત્ને વિધાતવ્યો હ્યસ્મિન્ગર્ભે વરાનને। સંવત્સરશતં ત્વેકમસ્મિન્નેવ તપોવને
'હે સુંદર ચહેરાવાળી, તારે આ ગર્ભને પુરા સો વર્ષ સુધી આ તપોવનમાં ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક રાખવો પડશે.'
સંધ્યાયાં નૈવ ભોક્તવ્યં ગર્ભિણ્યા વરવર્ણિનિ। ન સ્થાતવ્યં ન ગંતવ્યં વૃક્ષમૂલેષુ સર્વદા
'હે સુંદર વર્ણવાળી, ગર્ભવતી સ્ત્રીએ સંધ્યાકાળે ક્યારેય ભોજન કરવું નહીં, અને ક્યારેય વૃક્ષના મૂળ પાસે ઊભી કે જવી નહીં.'
નોપસ્કરેષુ નિવિશેન્મુસલોલૂખલાદિષુ। જલં ચ નાવગાહેત શૂન્યાગારં ચ વર્જયેત્
'મુસળ, ઓખળી વગેરે સાધનો પર ક્યારેય બેસવું નહીં, પાણીમાં ઉતરવું નહીં અને ખાલી ઘર ટાળવું.'
વલ્મીકેષુ ન તિષ્ઠેત ન ચોદ્વિગ્નમના ભવેત્। ન નખેન લિખેદ્ભૂમૌ નાંગારે ન ચ ભસ્મનિ
'વાળમીક (દીમકના ગૂંફા)માં ક્યારેય ઊભી ન રહેવી, મનમાં ચિંતિત ન રહેવું, નખથી જમીન, અંગાર કે રાખ પર ક્યારેય રેખા ન દોરવી.'
ન શયાલુઃ સદા તિષ્ઠેદ્વ્યાયામં ચ વિવર્જયેત્। ન તુષાંગારભસ્માસ્થિ કપાલેષુ સમાવિશેત્
'સદા પડેલી ન રહેવી, વ્યાયામ ટાળવો, તુષ, અંગાર, રાખ, હાડકાં કે ખોપરીવાળા સ્થળે ક્યારેય પ્રવેશ ન કરવો.'
વર્જયેત્કલહં લોકે ગાત્રાભ્યંગં તથૈવ ચ। ન મુક્તકેશી તિષ્ઠેત નાશુચિઃ સ્યાત્કથંચન
'જગતમાં ઝઘડા ટાળવા, શરીરે તેલ લગાવવું નહીં, વાળ ખુલા રાખવા નહીં અને ક્યારેય અશુદ્ધ ન રહેવું.'
ન શયીતોત્તરશિરાઃ ન ચૈવાધઃ શિરાઃ ક્વચિત્। ન વસ્ત્રહીના નોદ્વિગ્ના ન ચાર્દ્રચરણા સતી
'ઉત્તર દિશામાં માથું કરીને કે માથું નીચે કરીને ક્યારેય સૂવું નહીં, કપડાં વિના, ચિંતિત કે ભીંજાયેલા પગથી ક્યારેય ન રહેવું.'
નામંગલ્યાં વદેદ્વાચં ન ચ હાસ્યાધિકાભવેત્। કુર્યાચ્ચ ગુરુભિર્નિત્યં પૂજાં માંગલ્યતત્પરા
'અશુભ શબ્દો બોલવા નહીં, વધારે હસવું નહીં, અને રોજ ગુરુજનોથી પૂજા કરીને શુભતામાં મન લગાવવું.'
સર્વૌષધીભિઃ સૃષ્ટેન વારિણા સ્નાનમાચરેત્। તિષ્ઠેત્પ્રસન્નવદના ભર્તૃપ્રિયહિતે રતા। ન ગર્હયેચ્ચ ભર્તારં સર્વાવસ્થમપિ ક્વચિત્
'બધી ઔષધિઓથી યુક્ત પાણીથી સ્નાન કરવું, હંમેશા પ્રસન્ન ચહેરે રહેવું, પતિના સુખ અને કલ્યાણમાં મન લગાવવું અને ક્યારેય પણ પતિની નિંદા ન કરવી.'
કૃશાહં દુર્બલા ચૈવ વાર્દ્ધક્યં મમ ચાગતમ્। સ્તનૌ મે ચલિતૌ સ્થાનાન્મુખં ચ વલિભંગુરમ્
હું દુબળી અને નબળી થઈ ગઈ છું, વૃદ્ધાવસ્થા પણ આવી ગઈ છે; મારા સ્તન પોતાનાં સ્થાનેથી ઢળી ગયા છે અને મારું ચહેરું પણ વાળીઓથી ભરાઈ ગયું છે.
એવંવિધા ત્વયા ચાહં કૃતેતિ ન વદેત્ક્વચિત્। સ્વસ્ત્યસ્તુતે ગમિષ્યામિ તથેત્યુક્તસ્તયા પુનઃ૫૦ 1.7.
આવી સ્થિતિમાં પણ, 'તમે મારું એવું કર્યું' એવું ક્યારેય કહેવું જોઈએ નહીં. 'તમને શુભકામનાઓ, હવે હું જાઉં છું' એમ તેણે કહ્યું ત્યારે, તેણે જવાબ આપ્યો, 'જેમ તું ઇચ્છે તેમ જ થાવું.'
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાંતરધીયત। તતઃ સા ભર્તૃવાચોક્તવિધિના સમતિષ્ઠત
બધા જીવજંતુઓની સામે જ તે ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ; પછી તેણે પતિએ જે કહ્યું હતું તે પ્રમાણે વર્તન કર્યું.
અથ જ્ઞાત્વા તથેંદ્રોપિ દિતેઃ પાર્શ્વમુપાગતઃ। વિહાય દેવસદનં તાં શુશ્રૂષુરવસ્થિતઃ
પછી આ જાણીને, ઇન્દ્ર પોતે દિતિના પાસેથી આવ્યો, દેવલોક છોડીને, અને ત્યાં રહીને તેની સેવા કરવા લાગ્યો.
દિતેશ્છિદ્રાંતરપ્રેપ્સુરભવત્પાકશાસનઃ। વિપરીતોંતરવ્યગ્રઃ પ્રસન્નવદતો બહિઃ
દિતીમાં ક્યાંક ત્રુટિ શોધવાની ઈચ્છા રાખી, પાકના સ્વામી અંદરથી ચિંતિત અને ઉલટા હતા, પણ બહારથી ખુશ દેખાતા અને મીઠા બોલતા હતા.
અજાનન્નિવ તત્ત્કાર્યમાત્મનશ્શુભમાચરન્। તતો વર્ષશતાંતે સા ન્યૂને તુ દિવસૈસ્ત્રિભિઃ
જાણે પોતાનું સાચું કામ ખબર નથી એવું દેખાડીને, તે સારા કાર્યો કરતો રહ્યો; પછી, સો વર્ષ પૂરા થતાં, માત્ર ત્રણ દિવસ બાકી રહ્યા ત્યારે,
મેને કૃતાર્થમાત્માનં પ્રીત્યા વિસ્મિતમાનસા। અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં શયાના મુક્તમૂર્ધજા
તેને લાગ્યું કે હવે મારું કામ પૂરું થયું, મન આનંદિત અને આશ્ચર્યચકિત હતું; પગ ધોઈયા વિના, વાળ ખુલ્લા રાખીને તે સુઈ ગઈ.
નિદ્રાભરસમાક્રાંતા દિવા પરશિરાઃ ક્વચિત્। તતસ્તદંતરં લબ્ધ્વા પ્રવિશ્યાંતઃ શચીપતિઃ
ઘેરી ઊંઘે ઘેરાઈને, તે ક્યારેક દિવસ દરમિયાન ઉત્તર દિશામાં માથું કરીને સુઈ હતી; ત્યારે એ અવસર જોઈને શચીપતિ અંદર પ્રવેશ્યા.