બ્રાહ્માય પાદૌ સંપૂજ્ય જંઘે સૌભાગ્યદાય ચ। વિરિંચાયોરુયુગ્મં ચ મન્મથાયેતિ વૈ કટિમ્
બ્રાહ્માને પગની પૂજા કરો, સૌભાગ્યદાયીને જાંઘની, વિરીંચિને ઘૂંટણની અને મનમથને કમરના ભાગની પૂજા કરો.
સ્વચ્છોદરાયેત્યુદરમતંદ્રાયેત્યુરો વિધેઃ। મુખં પદ્મમુખાયેતિ બાહૂ વૈ વેદપાણયે
પારદર્શક પેટેવાળાને પેટની, થાક ન લાગતા સર્જનહારને છાતીની, કમળમુખીને મુખની અને વેદધારીને બાહુની પૂજા કરો.
નમઃ સર્વાત્મને મૌલિમર્ચ્ચયેચ્ચાપિ પંકજમ્। તતઃ પ્રભાતે તત્કુંભં બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્
સર્વવ્યાપકને નમન કરો અને માથા પરના કમળની પૂજા કરો; પછી સવારમાં એ કુંભ બ્રાહ્મણને અર્પણ કરો.
બ્રાહ્મણં ભોજયેદ્ભક્ત્યા સ્વયં તુ લવણં વિના। ભક્ત્યા પ્રદક્ષિણં દદ્યાદિમં મંત્રમુદીરયેત્
ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવો, પોતે મીઠું ન ખાઓ; ભક્તિથી પ્રદક્ષિણ કરો અને આ મંત્ર બોલો.
પ્રીયતામત્ર ભગવાન્સર્વલોકપિતામહઃ। હૃદયે સર્વલોકાનાં યસ્ત્વાનંદોભિધીયતે
સર્વલોકોના પિતામહ, સર્વહૃદયમાં આનંદરૂપ ભગવાન અહીં પ્રસન્ન થાય.
અનેન વિધિના સર્વં માસિમાસિ સમાચરેત્। ઉપવાસી પૌર્ણમાસ્યામર્ચયેદ્બ્રાહ્મમવ્યયમ્
આ વિધિ પ્રમાણે દર મહિને બધું કરો; ઉપવાસી વ્યક્તિ પૂર્ણિમાને અવ્યય બ્રહ્માની પૂજા કરે.
ફલમેકં ચ સંપ્રાશ્ય શર્વર્યાં ભૂતલે સ્વપેત્। તતસ્ત્રયોદશે માસિ ઘૃતધેનુસમન્વિતામ્
રાત્રે એક ફળ ખાઈ જમીન પર સુવો; પછી ત્રયોદશા મહિનાએ ઘીવાળી ગાય દાન કરો.
શય્યાં દદ્યાદ્વિરિંચાય સર્વોપસ્કરસંયુતામ્। બ્રહ્માણં કાંચનં કૃત્વા સાવિત્રીં રજતૈસ્તથા
વિરીંચિને તમામ સામાનવાળી શય્યા આપો; બ્રહ્માની સોનાની અને સાવિત્રીની ચાંદીની પ્રતિમા બનાવો.
પદ્માત્મકઃ સૃષ્ટિકર્ત્તા સાવિત્રીમુપલભ્યતુ। વસ્ત્રૈર્દ્વિજં સપત્નીકં પૂજ્ય ભક્ત્યા વિભૂષણૈઃ
કમળરૂપ સર્જનહારને સાવિત્રી પ્રાપ્ત થાય; દ્વિજને પત્ની સાથે ભક્તિપૂર્વક વસ્ત્ર અને આભૂષણથી પૂજા કરો.
શક્ત્યા ગવાદિકં દદ્યાત્પ્રીયતામિત્યુદીરયેત્। હોમં શુક્લૈસ્તિલૈઃ કુર્યાદ્બ્રહ્મનામાનિ કીર્તયેત્
શક્તિ પ્રમાણે ગાય અને અન્ય દાન આપો અને કહો: 'પ્રસન્ન થાઓ'; સફેદ તલથી હોળી કરો અને બ્રહ્માના નામો બોલો.
ગવ્યેન સર્પિષા તદ્વત્પાયસેન ચ ધર્મવિત્। વિપ્રેભ્યોથ ધનં દદ્યાત્પુષ્પમાલાં ચ શક્તિતઃ
ગાયના ઘી અને ખીરમાંથી પણ, ધર્મજ્ઞ વ્યક્તિ બ્રાહ્મણોને ધન અને શક્તિ પ્રમાણે ફૂલમાળા આપે.
યઃ કુર્યાદ્વિધિનાનેન પૌર્ણમાસ્યાં સ્ત્રિયોપિ વા। સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પ્રાપ્નોતિ બ્રહ્મસાત્મ્યતામ્
જે સ્ત્રી કે પુરુષ આ વિધિથી પૂર્ણિમાએ કરે છે, તે સર્વ પાપથી મુક્ત થઈ બ્રહ્માસમ્યતા મેળવે છે.
ઇહલોકે વરાન્પુત્રાન્સૌભાગ્યં ધ્રુવમશ્નુતે। યો બ્રહ્મા સ સ્મૃતો વિષ્ણુરાનંદાત્મા મહેશ્વરઃ
આ લોકમાં ઉત્તમ પુત્રો અને નિશ્ચિત સૌભાગ્ય મેળવે છે; બ્રહ્મા, જેનું સ્મરણ વિષ્ણુ, આનંદરૂપ અને મહેશ્વર તરીકે થાય છે.
સુખાર્થી કામરૂપેણ સ્મરેદ્દેવં પિતામહમ્। એવં શ્રુત્વા ચકારાસૌ દિતિઃ સર્વમશેષતઃ
સુખની ઇચ્છાથી, જે કોઈ પણ સ્વરૂપે પિતામહ ભગવાનનું સ્મરણ કરે; આવું સાંભળી દિતીએ બધું પૂર્ણ રીતે કર્યું.
કશ્યપો વ્રતમાહાત્મ્યાદાગત્ય પરયા મુદા। ચકાર કર્કશાં ભૂયો રૂપલાવણ્યસંયુતામ્
કશ્યપે પોતાના વ્રતના મહિમાથી પરમ આનંદથી આવીને, જે પહેલાં કઠોર હતી, તેને ફરીથી સુંદરતા અને આકર્ષણથી યુક્ત બનાવી.
વરૈરાછંદયામાસ સા તુ વવ્રે વરંવરમ્। પુત્રં શક્રવધાર્થાય સમર્થં ચ મહૌજસમ્
પછી કશ્યપે તેને મનગમતા વર્તમાન માંગવા કહ્યું. તેણે શ્રેષ્ઠ વર્તમાન તરીકે એવું માગ્યું કે, તેને ઇન્દ્રના વિનાશ માટે શક્તિશાળી અને સામર્થ્યવાન પુત્ર મળે.
વરયામિ મહાત્માનં સર્વામરનિષૂદનમ્। ઉવાચ કશ્યપો વાક્યમિંદ્રહંતારમૂર્જિતમ્
તેણે કહ્યું: 'હું એવો મહાન આત્માવાળો, બધા દેવતાઓનો વિનાશક પુત્ર માગું છું.' ત્યારે કશ્યપે તેને ઇન્દ્રના મહાન શત્રુ વિશે વાત કરી.
પ્રદાસ્યામ્યહમેતેન કિન્ત્વેતત્ક્રિયતાં શુભે। આપસ્તંબીં તુ કૃત્વેષ્ટિં પુત્રીયામદ્ય સુસ્તનિ
'હું તને આ વર્તમાન આપીશ,' એમ કશ્યપે કહ્યું, 'પણ હવે શું કરવું જોઈએ, હે શુભે? આજે તું આપસ્તંભી વિધિ અને પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કર.'
વિધાસ્યામિ તતો ગર્ભં સ્પૃષ્ટ્વાહં તે સ્તનૌ શુભે। ભવિષ્યતિ શુભો ગર્ભો દેવિ શક્રનિષૂદનઃ
'પછી હું તારા સ્તનો સ્પર્શ કરીને ગર્ભ સ્થાપીશ, હે શુભે. એ ગર્ભ શુભ હશે અને ઇન્દ્રનો વિનાશક થશે, હે દેવી.'
આપસ્તંબીં તતશ્ચક્રે પુત્રેષ્ટિં દ્રવિણાધિકામ્। ઇંદ્રશત્રોભવસ્વેતિ જુહાવ ચ હવિસ્ત્વરન્
પછી તેણે આપસ્તંભી વિધિ અને ધન-સંપન્ન પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કર્યો. કશ્યપે ઉત્સાહપૂર્વક હવનમાં આહુતિ આપી: 'ઇન્દ્રનો શત્રુ બન.'
દેવાશ્ચ મુમુર્હુર્દૈત્યા વિમુખાશ્ચૈવ દાનવાઃ। દિત્યાં ગર્ભમથાધત્ત કશ્યપઃ પ્રાહ તાં પુનઃ
દેવતાઓ આનંદિત થયા, દૈત્યોએ મુખ ફેરવ્યું, અને દિતીએ ગર્ભ ધારણ કર્યો; કશ્યપે ફરીથી તેને કહ્યું.
મુખં તે ચંદ્રપ્રતિમં સ્તનૌ બિલ્વફલોપમૌ। અધરૌ વિદ્રુમાકારૌ વર્ણશ્ચાતીવ શોભનઃ
'તારો ચહેરો ચાંદની જેમ છે, સ્તનો બિલ્વ ફળ જેવા છે, હોઠો વિદ્રુમ જેવા છે અને તારો રંગ અત્યંત સુંદર છે.'
ત્વાં દૃષ્ટ્વાહં વિશાલાક્ષિ વિસ્મરામિ સ્વિકાં તનુમ્। તદેવં ગર્ભઃ સુશ્રોણિ હસ્તેનોપ્તસ્તનૌ તવ
'હે વિશાળ નેત્રવાળી, તને જોઈને હું મારી જાતને ભૂલી જાઉં છું. આમ, હે સુંદર કટિવાળી, મારા હાથે તારા સ્તનોમાં ગર્ભ સ્થાપ્યો છે.'
ત્વયા યત્ને વિધાતવ્યો હ્યસ્મિન્ગર્ભે વરાનને। સંવત્સરશતં ત્વેકમસ્મિન્નેવ તપોવને
'હે સુંદર ચહેરાવાળી, તારે આ ગર્ભને પુરા સો વર્ષ સુધી આ તપોવનમાં ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક રાખવો પડશે.'
સંધ્યાયાં નૈવ ભોક્તવ્યં ગર્ભિણ્યા વરવર્ણિનિ। ન સ્થાતવ્યં ન ગંતવ્યં વૃક્ષમૂલેષુ સર્વદા
'હે સુંદર વર્ણવાળી, ગર્ભવતી સ્ત્રીએ સંધ્યાકાળે ક્યારેય ભોજન કરવું નહીં, અને ક્યારેય વૃક્ષના મૂળ પાસે ઊભી કે જવી નહીં.'
નોપસ્કરેષુ નિવિશેન્મુસલોલૂખલાદિષુ। જલં ચ નાવગાહેત શૂન્યાગારં ચ વર્જયેત્
'મુસળ, ઓખળી વગેરે સાધનો પર ક્યારેય બેસવું નહીં, પાણીમાં ઉતરવું નહીં અને ખાલી ઘર ટાળવું.'
વલ્મીકેષુ ન તિષ્ઠેત ન ચોદ્વિગ્નમના ભવેત્। ન નખેન લિખેદ્ભૂમૌ નાંગારે ન ચ ભસ્મનિ
'વાળમીક (દીમકના ગૂંફા)માં ક્યારેય ઊભી ન રહેવી, મનમાં ચિંતિત ન રહેવું, નખથી જમીન, અંગાર કે રાખ પર ક્યારેય રેખા ન દોરવી.'
ન શયાલુઃ સદા તિષ્ઠેદ્વ્યાયામં ચ વિવર્જયેત્। ન તુષાંગારભસ્માસ્થિ કપાલેષુ સમાવિશેત્
'સદા પડેલી ન રહેવી, વ્યાયામ ટાળવો, તુષ, અંગાર, રાખ, હાડકાં કે ખોપરીવાળા સ્થળે ક્યારેય પ્રવેશ ન કરવો.'
વર્જયેત્કલહં લોકે ગાત્રાભ્યંગં તથૈવ ચ। ન મુક્તકેશી તિષ્ઠેત નાશુચિઃ સ્યાત્કથંચન
'જગતમાં ઝઘડા ટાળવા, શરીરે તેલ લગાવવું નહીં, વાળ ખુલા રાખવા નહીં અને ક્યારેય અશુદ્ધ ન રહેવું.'
ન શયીતોત્તરશિરાઃ ન ચૈવાધઃ શિરાઃ ક્વચિત્। ન વસ્ત્રહીના નોદ્વિગ્ના ન ચાર્દ્રચરણા સતી
'ઉત્તર દિશામાં માથું કરીને કે માથું નીચે કરીને ક્યારેય સૂવું નહીં, કપડાં વિના, ચિંતિત કે ભીંજાયેલા પગથી ક્યારેય ન રહેવું.'