મનોહરો ધવશ્ચાથ શિવો વાથ હરેઃ સુતાઃ। શિવો મનોજવં પુત્રમવિજ્ઞાતગતિપ્રદમ્
મનોહર અને ધવ તથા શિવ, એ બધા હરિના પુત્રો કહેવાય છે; શિવનો પુત્ર મનોજવ હતો, જેને અજ્ઞાત ગતિ આપવાની શક્તિ હતી.
અવાપ ચાનલઃ પુત્રાનગ્નિપ્રાયગુણાંસ્તતઃ। તત્ર શાખો વિશાખશ્ચ નિગમેષુ સ્વયંભુવઃ
અનલને પણ અગ્નિ જેવા ગુણવાળા પુત્રો મળ્યા; તેમાં શાખ અને વિશાખ, જેNigમોમાં સ્વયંભૂ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
અપત્યં કૃત્તિકાનાં ચ કાર્તિકેયસ્તતઃ સ્મૃતઃ। પ્રત્યૂષસ્ય ઋભુઃ પુત્રો મુનિર્નામાથ દેવલઃ
કૃત્તિકાઓના સંતાન તરીકે કાર્તિકેયનું સ્મરણ થાય છે; પ્રત્યૂષનો પુત્ર ઋભુ છે, અને મુનિ દેવલ પણ છે.
વિશ્વકર્મા પ્રભાસસ્ય પુત્રઃ શિલ્પી પ્રજાપતિઃ। પ્રાસાદભવનોદ્યાન પ્રતિમા ભૂષણાદિષુ
પ્રભાસનો પુત્ર વિશ્વકર્મા દેવશિલ્પી છે; મહેલો, ભવન, બગીચા, પ્રતિમા અને આભૂષણ વગેરેમાં તે નિષ્ણાત છે.
તટાકારામકૂપેષુ ત્રિદશાનાં ચ વર્દ્ધકિઃ। અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યો વિરૂપાક્ષોથ રૈવતઃ
તળાવ, બાગ અને કૂવામાં પણ તે દેવતાઓ માટે વાસ્તુકાર છે; અજૈકપાદ, અહિબુધ્ન્ય, વિરુપાક્ષ અને રૈવત પણ છે.
હરશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ત્ર્યંબકશ્ચ સુરેશ્વરઃ। સાવિત્ત્રશ્ચ જયંતશ્ચ પિનાકી ચાપરાજિતઃ
હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, સુરેશ્વર, સાવિત્ર, જયંત, પિનાકી અને અપરાજિત.
એતે રુદ્રાસ્સમાખ્યાતા એકાદશ ગણેશ્વરાઃ। એતેષાં માનસાનાં તુ ત્રિશૂલવરધારિણામ્
આ બધા રુદ્રો છે, અગિયાર ગણેશ્વર; એમાં tríશૂલ ધારણ કરનાર મનથી જન્મેલા દેવતાઓ છે.
કોટ્યશ્ચતુરશીતિસ્તુ તત્પુત્રાશ્ચાક્ષયા મતાઃ। દિક્ષુ સર્વાસુ યે રક્ષાં પ્રકુર્વન્તિ ગણેશ્વરાઃ
એના પુત્રો ચોર્યાસી કરોડ ગણાય છે, અને તેઓ અક્ષય માનવામાં આવે છે; સર્વ દિશામાં એ ગણેશ્વરો રક્ષા કરે છે.
એતે વૈ પુત્રપૌત્રાશ્ચ સુરભીગર્ભસંભવાઃ। કશ્યપસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ પુત્રપૌત્રાદિ પત્નિષુ
આ બધા પુત્ર અને પૌત્ર સુરભીના ગર્ભમાંથી જન્મેલા છે; હવે હું કશ્યપના પત્નીઓમાંથી થયેલા પુત્ર અને પૌત્રોનું વર્ણન કરું છું.
અદિતિર્દિતિર્દનુશ્ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા તથા। સુરભિર્વિનતા ચૈવ તામ્રા ક્રોધવશા ઇરા
અદિતિ, દિતિ, દનુ, અરીષ્ટા, સુરસા, સુરભી, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા અને ઇરા.
કદ્રૂ ખસા મુનિસ્તદ્વત્તાસુ પુત્રાન્નિબોધ મે। તુષિતા નામ યે દેવાશ્ચાક્ષુષસ્યાંતરે મનોઃ
કદ્રૂ, ખસા અને મુનિ પણ એ જ રીતે છે; તેમના પુત્રો વિશે મારી પાસેથી સાંભળો. તુષિત નામના દેવતાઓ ચાક્ષુષ મનુના સમયગાળામાં હતા.
વૈવસ્વતેંતરે ચૈવ આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ। ઇન્દ્રો ધાતા ભગસ્ત્વષ્ટા મિત્ત્રોઽથ વરુણોઽર્યમા
વૈવસ્વત મનુના સમયગાળામાં પણ બાર અદિત્યનું સ્મરણ થાય છે: ઇન્દ્ર, ધાતા, ભગ, ત્વષ્ટા, મિત્ર, વરુણ અને અર્યમા.
વિવસ્વાન્સવિતા પૂષા અંશુમાન્વિષ્ણુરેવ ચ। એતે સહસ્રકિરણા આદિત્યા દાદ્વશ સ્મૃતાઃ
વિવસ્વાન, સવિતા, પૂષા, અંશુમાન અને વિષ્ણુ — આ બધા આદિત્ય તરીકે ઓળખાય છે, જે હજારો કિરણો ધરાવે છે અને પ્રકાશ આપનારા છે.
મારીચાત્કશ્યપાજ્જાતાઃ પુત્ત્રાસ્તેઽદિતિનંદનાઃ। કૃશાશ્વસ્ય ઋષેઃ પુત્રા દેવપ્રહરણાઃ સ્મૃતાઃ
મારીચ અને કશ્યપમાંથી જન્મેલા આ પુત્રો અદિતિના સંતાન તરીકે જાણીતા છે; ઋષિ કૃશાશ્વના પુત્રો દેવો માટે શસ્ત્ર ધારણ કરનારા તરીકે ઓળખાય છે.
એતે દેવગણાસ્તાત પ્રતિમન્વંતરેષુ ચ। ઉત્પદ્યંતે વિલીયંતે કલ્પેકલ્પે તથૈવ ચ
હે પ્રિય, આ દેવગણ દરેક મન્વંતરમાં જન્મે છે અને લય પામે છે; દરેક કલ્પમાં પણ આવું જ થાય છે.
દિતિઃ પુત્રદ્વયં લેભે કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્। હિરણ્યકશિપું ચૈવ હિરણ્યાક્ષં તથૈવ ચ
અમને સાંભળ્યું છે કે દિતીએ કશ્યપ પાસેથી બે પુત્રો મેળવ્યા: હિરણ્યકશિપુ અને એ જ રીતે હિરણ્યાક્ષ.
હિરણ્યકશિપોસ્તદ્વજ્જાતં પુત્રચતુષ્ટયમ્। પ્રહ્લાદશ્ચાનુહ્લાદશ્ચ સંહ્લાદોહ્લાદ એવ ચ
હિરણ્યકશિપુમાંથી પણ ચાર પુત્રો જન્મ્યા: પ્રહલાદ, અનુહલાદ, સંહલાદ અને હલાદ.
પ્રહ્લાદપુત્રા આયુષ્માન્શિબિર્બાષ્કલિરેવ ચ। વિરોચનશ્ચતુર્થસ્તુ સ બલિં પુત્રમાપ્તવાન્
પ્રહલાદના પુત્રો હતા: આયુષ્માન, શિબી અને બાષ્કલિ; ચોથો હતો વિરોચન, જેને બલિ નામનો પુત્ર થયો.
બલેઃ પુત્રશતં ત્વાસીદ્બાણજ્યેષ્ઠં તતો નૃપ। ધૃતરાષ્ટ્રસ્તથાસૂર્ય્યો વિવસ્વાનંશુતાપનઃ
બલિને સો પુત્રો હતા, જેમાં બાણ સૌથી મોટો હતો, હે રાજા; ધૃતરાષ્ટ્ર, અસૂર્ય, વિવસ્વાન અને અંશુતાપન પણ હતા.
નિકુમ્ભનામા ગુર્વક્ષઃ કુક્ષિર્ભૌમોથ ભીષણઃ। એવમન્યે તુ બહવો બાણોજ્યેષ્ઠો ગુણાધિકઃ
નિકુંભ નામનો, ગુર્વક્ષ, કુક્ષિ, ભૌમ અને ભીષણ; આવા ઘણા બીજા પણ હતા, પણ સૌથી મોટો બાણ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
બાણસ્સહસ્રબાહુસ્તુ સર્વાસ્ત્રગુણસંયુતઃ। તપસા તોષિતો યસ્ય પુરે વસતિ શૂલધૃત્
બાણે હજાર હાથ ધરતો હતો અને બધાં શસ્ત્રોના ગુણોથી યુક્ત હતો; તેના તપથી પ્રસન્ન થઈને શૂળધારી દેવ તેના શહેરમાં નિવાસ કરે છે.
મહાકાલત્વમગમત્સાર્થ્યં યસ્ય પિનાકિનઃ। હિરણ્યાક્ષસ્ય પુત્રોભૂદંધકો નામનામતઃ
તેને મહાકાળપદ અને પિનાકધારી દેવની મિત્રતા પ્રાપ્ત થઈ; હિરણ્યાક્ષનો પુત્ર અંધક નામે જાણીતો થયો.
ભૂતસંતાપનશ્ચૈવ મહાનાગસ્તથૈવ ચ। એતેભ્યઃ પુત્રપૌત્રાણાં કોટયઃ સપ્તસપ્તતિઃ
ભૂતસંતાપન અને મહાનાગ પણ હતા; એમના પુત્રો અને પૌત્રોમાંથી સત્તર કરોડ વંશજ થયા.
મહાબલા મહાકાયા નાનારૂપા મહૌજસઃ। દનુઃ પુત્રશતં લેભે કશ્યપાદ્વરદર્પિતમ્
મહાબળવાન, વિશાળ શરીરવાળા, અનેક રૂપ ધરાવતા અને મહાન તેજવાળા; દનુએ કશ્યપ પાસેથી આશીર્વાદરૂપે સો પુત્રો મેળવ્યા.
વિપ્રચિત્તિઃ પ્રધાનોભૂદેષાં મધ્યે મહાબલઃ। દ્વિરષ્ટમૂર્દ્ધા શકુનિસ્તથા શંકુશિરોધરઃ
એમાં વિપ્રચિત્તિ મુખ્ય અને મહાબળવાન થયો; દ્વિરષ્ટમૂર્ધા, શકુનિ અને શંકુશિરોધર પણ હતા.
અયોમુખઃ શંબરશ્ચ કપિલો વામનસ્તથા। મરીચિર્માગધશ્ચૈવ હરિર્ગજશિરાસ્તથા૫૦ 1.6.
અયોમુખ, શમ્બર, કપિલ અને વામન; મરીચિ, માગધ, હરિ અને ગજશિર પણ હતા.
નિદ્રાધરશ્ચ કેતુશ્ચ કેતુવીર્યઃ શતક્રતુઃ। ઇન્દ્રમિત્રગ્રહશ્ચૈવ વજ્રનાભસ્તથૈવ ચ
નિદ્રાધર, કેતુ, કેતુવીર્ય, શતક્રતુ; ઇન્દ્રમિત્રગ્રહ અને વજ્રનાભ પણ હતા.
એકવસ્ત્રો મહાબાહુર્વજ્રાક્ષસ્તારકસ્તથા। અસિલોમા પુલોમા ચ વિકુર્વાણો મહાસુરઃ
એકવસ્ત્ર, મહાબાહુ, વજ્રાક્ષ અને તારક; અસિલોમા, પુલોમા અને વિકુર્વાણ મહાસુર પણ હતા.
સ્વર્ભાનુર્વૃષપર્વા ચ એવમાદ્યા દનોસ્સુતાઃ। સ્વર્ભાનોઃ સુપ્રભા કન્યા શચી ચૈવ પુલોમજા
સ્વર્ભાનુ અને વૃષપર્વન — એ દનુના મુખ્ય પુત્રો હતા; સ્વર્ભાનુની પુત્રી સુપ્રભા હતી અને પુલોમાથી શચી જન્મી હતી.
ઉપદાનવી મયસ્યાસીત્તથા મંદોદરી કુહૂઃ। શર્મિષ્ઠા સુંદરી ચૈવ ચંડા ચ વૃષપર્વણઃ
મયાની પુત્રી ઉપદાનવી હતી, અને એ જ રીતે મંડોદરી અને કુહૂ પણ હતી; વૃષપર્વનની પુત્રીઓમાં શર્મિષ્ઠા, સુંદરિ અને ચંડા હતી.