તાંસ્તુ દૃષ્ટ્વા મહાભાગાન્સિસૃક્ષૂન્વિવિધાઃ પ્રજાઃ। નારદઃ પ્રાહ હર્યશ્વાન્દક્ષપુત્રાન્સમાગતાન્
એ મહાભાગ્યશાળી પુત્રોને, જે વિવિધ પ્રજાઓ સર્જવા ઈચ્છતા હતા, જોઈને નારદએ એકત્ર થયેલા દક્ષપુત્ર હર્યશ્વોને કહ્યું.
ભુવઃ પ્રમાણં સર્વં તુ જ્ઞાત્વોર્દ્ધમધ એવ વા। તતઃ સૃષ્ટિં વિશેષેણ કુરુધ્વમૃષિસત્તમાઃ
પૃથ્વીનું આખું માપ ઉપર કે નીચે જાણી લો, પછી, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ, તમે વિશેષ રીતે સર્જન કરો.
તે તુ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રયાતાઃ સર્વતોદિશમ્। અદ્યાપિ ન નિવર્ત્તંતે સમુદ્રાદિવ સિંધવઃ
એમના વચન સાંભળીને તેઓ બધા દિશાદિશામાં ચાલ્યા ગયા; આજે પણ તેઓ પાછા ફરતા નથી, જેમ નદીઓ સમુદ્રમાં મળી જાય છે.
હર્યશ્વેષુ પ્રણષ્ટેષુ પુનર્દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ। વીરિણ્યામેવ પુત્રાણાં સહસ્રમસૃજત્પ્રભુઃ
હર્યશ્વો ગુમ થયા પછી, પ્રજાપતિ દક્ષએ ફરીથી વીરિણીમાંથી હજાર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
શબલાશ્વા નામ તે ચ સમેતાઃ સૃષ્ટિકર્મણિ। નારદોનુગતાન્પ્રાહ પુનસ્તાન્પૂર્વવન્મુનિઃ
તેઓ શબલાશ્વ તરીકે ઓળખાતા, અને સર્વે સર્જન કાર્ય માટે એકત્ર થયા; નારદ મુનિએ ફરીથી એમને પહેલાની જેમ સમજાવ્યા.
ભુવઃ પ્રમાણં સર્વં તુ જ્ઞાત્વા ભ્રાતૄનથો પુનઃ। આગત્ય ચ પુનઃ સૃષ્ટિં કરિષ્યથ વિશેષતઃ
પૃથ્વીનું માપ અને તમારા ભાઈઓને જાણી, પછી પાછા આવીને તમે વિશેષ રીતે સર્જન કરશો.
તેપિ તેનૈવ માર્ગેણ જગ્મુર્ભ્રાત્રનુગાસ્તદા। તતઃ પ્રભૃતિ ન ભ્રાતુઃ કનીયાન્માર્ગમિચ્છતિ
તેઓ પણ પોતાના ભાઈઓના પગલે એ જ માર્ગે ગયા; ત્યારથી નાનો ભાઈ મોટા ભાઈનો માર્ગ પસંદ કરતો નથી.
અન્વેષ્ટા દુઃખમાપ્નોતિ તેન તત્પરિવર્જયેત્। તતસ્તેષ્વપિ નષ્ટેષુ(યુ) ષષ્ટિં કન્યાઃ પ્રજાપતિઃ
બીજાના પાછળ જતા દુઃખ મળે છે, તેથી એથી દૂર રહેવું જોઈએ. તેમ છતાં તેઓ પણ ગુમ થયા, ત્યારે પ્રજાપતિએ સાઠ દીકરીઓ ઉત્પન્ન કરી.
વીરિણ્યાં જનયામાસ દક્ષઃ પ્રાચેતસસ્તદા। પ્રાદાત્સ દશ ધર્માય કશ્યપાય ત્રયોદશ
એ સમયે પ્રચેતસપુત્ર દક્ષએ વીરિણીમાંથી એ દીકરીઓ ઉત્પન્ન કરી; એમાંથી દસ ધર્મને, અને તેર કશ્યપને આપી.
વિંશતિસપ્ત સોમાય ચતસ્રોરિષ્ટનેમિને। દ્વે ચૈવ ભૃગુપુત્રાય દ્વે કૃશાશ્વાય ધીમતે
સત્તાવીસ સોમને, ચાર અરીષ્ટનેમિને, બે ભૃગુપુત્રને અને બે બુદ્ધિશાળી કૃશાશ્વને આપી.
દ્વે ચૈવાંગિરસે પ્રાદાત્તાસાં નામાનિ વિસ્તરાત્। શૃણુ ત્વં દેવમાતૄણાં પ્રજાવિસ્તારમાદિતઃ
અને બે અંગિરસને આપી; હવે તું દેવમાતાઓના નામો અને તેમની પ્રજાનું વિસ્તરણ આરંભથી સાંભળ.
અરુંધતી વસુર્જામિર્લમ્બા ભાનુર્મરુત્વતી। સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભામિની
અરુંધતી, વસુ, જામિ, લંબા, ભાનુ, મારુત્વતી, સંકલ્પા, મુહૂર્તા, સાધ્યા અને તેજસ્વી વિશ્વા—
ધર્મપત્ન્યઃ સમાખ્યાતાસ્તાસાં પુત્રાન્નિબોધ મે। વિશ્વેદેવાસ્તુ વિશ્વાયાઃ સાધ્યા સાધ્યાનજીજનત્
આ બધાં ધર્મની પત્નીઓ તરીકે જાણીતી છે; હવે એમના પુત્રો વિશે સાંભળ: વિશ્વાથી વિશ્વદેવો અને સાધ્યાથી સાધ્યગણ ઉત્પન્ન થયા.
મરુત્વત્યાં મરુત્વંતો વસોસ્તુ વસવસ્તથા। ભાનોસ્તુ ભાનવો જાતા મૂહૂર્ત્તાયા મુહૂર્તજાઃ
મારુત્વતીથી મારુતો, વસુથી વસુઓ, ભાનુથી ભાનુઓ અને મુહૂર્તાથી મુહૂર્તો જન્મ્યા.
લંબાયાં ઘોષનામાનો નાગવીથી તુ જામિજા। પૃથિવીતલસંભૂતમરુંધત્યામજાયત
લંબા ગામમાં ઘોષ નામનો જન્મ્યો, અને નાગવીથીમાં જામિજાનો જન્મ થયો; પૃથ્વીમાંથી મરુંધતી ઉત્પન્ન થઈ.
સંકલ્પાયાસ્તુ સંકલ્પા વસુ સૃષ્ટિં નિધારય। જ્યોતિષ્મતંશ્ચ યે દેવા વ્યાપકાઃ સર્વતોદિશમ્
સંકલ્પા માંથી સંકલ્પ જન્મ્યો; હે વસુ, સર્જનને નિર્ધારણ કર; અને તેજસ્વી દેવતાઓ, જે સર્વ દિશામાં વ્યાપક છે.
વસવસ્તે સમાખ્યાતાસ્તેષાં નામાનિ મે શૃણુ। આપો ધ્રુવશ્ચ સોમશ્ચ ધરશ્ચૈવાનિલોનલઃ
આ વસુઓના નામ છે, મારા પાસેથી સાંભળો: આપ, ધ્રુવ, સોમ, ધરા, અને અનિલ તથા અનલ.
પ્રત્યૂષશ્ચ પ્રભાસશ્ચ વસવોષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ। આપસ્ય પુત્રાશ્ચત્વારઃ શ્રાંતો વૈતણ્ડ એવ ચ
પ્રત્યૂષ અને પ્રભાસ પણ આઠ વસુઓમાં ગણાય છે; આપના ચાર પુત્રો છે: શ્રાંત અને વૈતંડ પણ છે.
અપિ શાંતો મુનિર્વભ્રુર્યજ્ઞરક્ષાધિકારિણઃ। ધ્રુવસ્ય કાલઃ પુત્રસ્તુ વર્ચાઃ સોમાદજાયત
શાંત અને મુનિ વભ્રુ, જે યજ્ઞના રક્ષક છે; ધ્રુવનો પુત્ર કાળ છે, અને સોમમાંથી વર્ચા જન્મ્યો.
દ્રવિણો હવ્યવાહશ્ચ ધર પુત્રાવિમૌ સ્મૃતૌ। કલ્પાંતસ્થસ્તતઃ પ્રાણો રમણઃ શિશિરોપિ ચ
ધરાના બે પુત્રો તરીકે દ્રવિણ અને હવ્યવાહા ઓળખાય છે; કલ્પના અંતે પ્રાણ, રમણ અને શિશિર પણ જન્મ્યા.
મનોહરો ધવશ્ચાથ શિવો વાથ હરેઃ સુતાઃ। શિવો મનોજવં પુત્રમવિજ્ઞાતગતિપ્રદમ્
મનોહર અને ધવ તથા શિવ, એ બધા હરિના પુત્રો કહેવાય છે; શિવનો પુત્ર મનોજવ હતો, જેને અજ્ઞાત ગતિ આપવાની શક્તિ હતી.
અવાપ ચાનલઃ પુત્રાનગ્નિપ્રાયગુણાંસ્તતઃ। તત્ર શાખો વિશાખશ્ચ નિગમેષુ સ્વયંભુવઃ
અનલને પણ અગ્નિ જેવા ગુણવાળા પુત્રો મળ્યા; તેમાં શાખ અને વિશાખ, જેNigમોમાં સ્વયંભૂ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
અપત્યં કૃત્તિકાનાં ચ કાર્તિકેયસ્તતઃ સ્મૃતઃ। પ્રત્યૂષસ્ય ઋભુઃ પુત્રો મુનિર્નામાથ દેવલઃ
કૃત્તિકાઓના સંતાન તરીકે કાર્તિકેયનું સ્મરણ થાય છે; પ્રત્યૂષનો પુત્ર ઋભુ છે, અને મુનિ દેવલ પણ છે.
વિશ્વકર્મા પ્રભાસસ્ય પુત્રઃ શિલ્પી પ્રજાપતિઃ। પ્રાસાદભવનોદ્યાન પ્રતિમા ભૂષણાદિષુ
પ્રભાસનો પુત્ર વિશ્વકર્મા દેવશિલ્પી છે; મહેલો, ભવન, બગીચા, પ્રતિમા અને આભૂષણ વગેરેમાં તે નિષ્ણાત છે.
તટાકારામકૂપેષુ ત્રિદશાનાં ચ વર્દ્ધકિઃ। અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યો વિરૂપાક્ષોથ રૈવતઃ
તળાવ, બાગ અને કૂવામાં પણ તે દેવતાઓ માટે વાસ્તુકાર છે; અજૈકપાદ, અહિબુધ્ન્ય, વિરુપાક્ષ અને રૈવત પણ છે.
હરશ્ચ બહુરૂપશ્ચ ત્ર્યંબકશ્ચ સુરેશ્વરઃ। સાવિત્ત્રશ્ચ જયંતશ્ચ પિનાકી ચાપરાજિતઃ
હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, સુરેશ્વર, સાવિત્ર, જયંત, પિનાકી અને અપરાજિત.
એતે રુદ્રાસ્સમાખ્યાતા એકાદશ ગણેશ્વરાઃ। એતેષાં માનસાનાં તુ ત્રિશૂલવરધારિણામ્
આ બધા રુદ્રો છે, અગિયાર ગણેશ્વર; એમાં tríશૂલ ધારણ કરનાર મનથી જન્મેલા દેવતાઓ છે.
કોટ્યશ્ચતુરશીતિસ્તુ તત્પુત્રાશ્ચાક્ષયા મતાઃ। દિક્ષુ સર્વાસુ યે રક્ષાં પ્રકુર્વન્તિ ગણેશ્વરાઃ
એના પુત્રો ચોર્યાસી કરોડ ગણાય છે, અને તેઓ અક્ષય માનવામાં આવે છે; સર્વ દિશામાં એ ગણેશ્વરો રક્ષા કરે છે.
એતે વૈ પુત્રપૌત્રાશ્ચ સુરભીગર્ભસંભવાઃ। કશ્યપસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ પુત્રપૌત્રાદિ પત્નિષુ
આ બધા પુત્ર અને પૌત્ર સુરભીના ગર્ભમાંથી જન્મેલા છે; હવે હું કશ્યપના પત્નીઓમાંથી થયેલા પુત્ર અને પૌત્રોનું વર્ણન કરું છું.
અદિતિર્દિતિર્દનુશ્ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા તથા। સુરભિર્વિનતા ચૈવ તામ્રા ક્રોધવશા ઇરા
અદિતિ, દિતિ, દનુ, અરીષ્ટા, સુરસા, સુરભી, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા અને ઇરા.