ત્રિનેત્રશ્ચ ત્રિશૂલી ચ ગીતનૃત્યરતસ્સદા। કુત્સિતાનિ તથાન્યાનિ સદા તે કુરુતે પતિઃ
ત્રણે આંખો ધરાવે છે, ત્રિશૂલધારી છે, હંમેશા ગીત અને નૃત્યમાં મગ્ન રહે છે; તારો પતિ આવા અનોખા કાર્યો હંમેશા કરે છે—
ત્રપાકરો ભવેન્મહ્યં દેવાનાં સંનિધિઃ કથં। કીદૃક્ચ વસનં તસ્ય કેતનં પ્રતિ નાર્હતિ
એ મારા માટે લાજજનક છે; દેવતાઓ વચ્ચે એ કેવી રીતે રહી શકે? એનું વસ્ત્ર પણ કેવી રીતે છે, એ ઘર માટે યોગ્ય નથી.
એતૈર્દોષૈર્મયા વત્સે લોકાનાં ચૈવ લજ્જયા। નાહ્વાનં તુ કૃતં તસ્ય કારણેન મયા સુતે
આ બધા દોષો અને જગતની શરમને લીધે, બેટી, મેં એના માટે એને બોલાવ્યો નહોતો.
યજ્ઞસ્યાસ્ય સમાપ્તૌ તુ પૂજાં કૃત્વા ત્વયા સહ। આનીય તવ ભર્ત્તારં ત્વયા સહ ત્રિલોચનમ્
આ યજ્ઞ પૂરો થાય પછી, તારી સાથે પૂજા કરીને, હું તારા પતિ ત્રિલોચનને અહીં લાવીશ.
ત્રૈલોક્યસ્યાધિકાં પૂજાં કરિષ્યામિ ચ સત્કૃતૈઃ। એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ત્રપાયાઃ કારણં મહત્
ત્રણે લોક કરતાં વધારે માન અને સન્માન હું એને આપીશ; આ બધું મેં તને કહ્યુ એ મારી મોટી શરમનું કારણ છે.
નાત્ર મન્યુસ્ત્વયા કાર્યઃ સર્વઃ સ્વં ભાગમર્હતિ। અન્યજન્મનિ યૈર્યાદૃક્કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્
તારે આ વાતે ગુસ્સો કરવો નહીં; દરેકને પોતાનું ફળ મળે છે. જે સારા કે ખરાબ કામ પેહલા જન્મમાં કર્યા—
ઇહ જન્મનિ તે તાદૃક્પુત્રિકે ભુંજતે ફલમ્। પરિતાપં મા કૃથાસ્ત્વં ફલં ભુંક્ષ્વ પુરાકૃતમ્
એના ફળ તું આ જન્મમાં ભોગવી રહી છે, બેટી. તું દુઃખી ન થા; જે કર્યું તેનું ફળ ભોગવી લે.
શ્રિયં પરગતાં દૃષ્ટ્વા રૂપસૌભાગ્યશોભનામ્। રૂપં ચ કાંતિસૌભાગ્યં રમ્યાણ્યાભરણાનિ ચ
જ્યારે ધન-સંપત્તિ, રૂપ, સૌભાગ્ય અને સુંદર આભૂષણો બીજાને મળે છે—
કુલેમહતિવૈજન્મવપુશ્ચાતીવસુંદરમ્। પૂર્વભાગ્યૈસ્તુ લભ્યંતે નરૈરેતાનિ સુવ્રતે
ઉત્તમ કુળ, સારું જન્મ અને અતિ સુંદર રૂપ—આ બધું સારા કર્મોથી અને સારા વર્તનથી મળે છે, સુવ્રતે.
માત્માનં પરિનિંદેથામાચ ભાગ્યાનિ સુવ્રતે। ફલં ચૈવં વિધિકૃતં દાતું કસ્ય તુ કઃ ક્ષમઃ૫૦ 1.5.
તારે પોતાને દોષ ન આપવો, સુવ્રતે; ભાગ્ય જેવું હોય તેમ મળે છે. જે ફળ વિધિએ આપ્યું છે, એ કોણ બદલી શકે?
નાસ્તિ વૈ બલવાન્કશ્ચિન્નમૂઢો ન ચ પંડિતઃ। પાંડિત્યં ચ બલં ચૈવ જાયતે પૂર્વકર્મણઃ
આ જગતમાં કોઈ સચ્ચે બળવાન નથી, કોઈ મૂર્ખ નથી, કોઈ પંડિત નથી; બુદ્ધિ અને બળ તો પેહલા કર્મોથી જ મળે છે.
એતે દેવા દિવં પ્રાપ્તાઃ શોભમાનાઃ સ્થિતાશ્ચિરમ્। પુણ્યેન તપસા ચૈવ ક્ષેત્રેષુવિવિધેષુચ
આ દેવતાઓએ વિવિધ પવિત્ર સ્થળોએ પુણ્ય અને તપથી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યો છે અને ત્યાં લાંબા સમયથી તેજથી રહે છે.
યદેભિરાર્જિતં પુણ્યં તસ્યૈતે ફલભાગિનઃ। એવમુક્તા તતઃ સા તુ સતી ભીષ્મરુષાન્વિતા
જે પુણ્ય તેમણે મેળવ્યું છે, એના ફળના ભાગીદાર તેઓ છે. આમ કહેતાં, પછી સતી ભીષ્મા પર ગુસ્સાથી ભરાઈ ગઈ.
વિનિંદમાના પિતરં ક્રોધેનારુણિતેક્ષણા। એવમેતદ્યથા તાત ત્વયા ચોક્તં મમાગ્રતઃ
પિતા પર દોષ મૂકતાં, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, એ બોલી: 'હા પિતા, તમે જે કહ્યું એ સાચું છે.'
સર્વો જનઃ પુણ્યભાગી પુણ્યેન લભતે શ્રિયં। પુણ્યેન લભતે જન્મ પુણ્યે ભોગાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
દરેક માણસે પુણ્યથી સંપત્તિ મેળવે છે; પુણ્યથી જન્મ મળે છે અને ભોગ પણ પુણ્યમાં જ સ્થિર છે.
તદયં જગતામીશઃ સર્વેષામુત્તમોત્તમઃ। સ્થાનાન્યેતાનિ સર્વેષાં દત્તાન્યેતેન ધીમતા
આથી, જગતના સ્વામી, સર્વોથી શ્રેષ્ઠ, બુદ્ધિથી દરેકને પોતાનું સ્થાન આપ્યું છે.
યે ગુણાસ્તસ્ય દેવસ્ય વક્તું જિહ્વાપિ વેધસઃ। ન શક્તા ખ્યાપને તસ્ય દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ
બ્રહ્માજીની જીભ પણ એ પરમેશ્વરના ગુણો અને મહિમા કહ્યા વગર શક્તિશાળી નથી.
ભસ્માસ્થિ ચ કપાલાનિ શ્મશાને વસતિસ્તથા। ગોનસાદ્યાશ્ચ યે સર્પાઃ સર્વે તે ભૂષણીકૃતાઃ
ભસ્મ, હાડકાં, ખોપરીઓ, શ્મશાનમાં વાસ અને નાગરાજ જેવા સાપ—આ બધું એણે પોતાનું આભૂષણ બનાવ્યું છે.
ભૂતપ્રેતગણાસ્તસ્ય પિશાચા ગુહ્યકાસ્તથા। એષ ધાતા વિધાતા ચ એષ પાલયિતા દિશઃ
ભૂત, પ્રેત, પિશાચ અને ગુહ્યક—આ બધા એના સંગી છે; એ જ સર્જનહાર, વ્યવસ્થાપક અને દિશાઓનો રક્ષક છે.
પ્રસાદેન ચ રુદ્રસ્ય પ્રાપ્તસ્વર્ગઃ પુરંદરઃ। યદિ રુદ્રેસ્તિ દેવત્વં યદિ સર્વગતઃ શિવઃ
રુદ્રની કૃપાથી ઇન્દ્રે સ્વર્ગ મેળવ્યો; જો રુદ્ર દેવ છે, જો શિવ સર્વત્ર વ્યાપક છે—
સત્યેન તેન તે યજ્ઞં વિધ્વંસયતુ શંકરઃ। યદ્યસ્તિ મે તપઃ કિંચિત્કશ્ચિદ્ધર્મોથવા કૃતઃ
આ સત્યના બળથી, જો મારામાં થોડું પણ તપ છે અથવા મેં ક્યારેક સારા કામ કર્યા હોય, તો શંકર ભગવાન તમારો યજ્ઞ નાશ કરી નાખે.
ફલેન તસ્ય ધર્મસ્ય યજ્ઞસ્તે નાશમર્હતિ। પ્રિયાહં યદિ દેવસ્ય યદિ માં તારયિષ્યતિ
એ સારા કર્મના ફળથી તમારો યજ્ઞ નાશ પામવાનો નથી—જો હું ભગવાનને પ્રિય હોઉં, જો તેઓ મને બચાવશે.
તેન સત્યેન તે ગર્વઃ સમાપ્તિમભિગચ્છતુ। ઇત્યુક્ત્વા યોગમાસ્થાય સ્વદેહસ્થેન તેજસા
એ સત્યના બળથી તમારો અહંકાર અંત પામે. આવું કહીને, તેણીએ યોગમાં સ્થિર થઈ, પોતાના શરીરમાં રહેલા તેજથી પ્રકાશિત થઈ.
નિર્દદાહ તદાત્માનં સદેવાસુરપન્નગૈઃ। કિંકિમેતદિતિ પ્રોક્તે ગંધર્વગણગુહ્યકૈઃ
પછી તેણે પોતે જ પોતાને, દેવો, અસુરો અને સાપો સાથે જળાવી નાખી. જ્યારે ગંધર્વો અને ગુહ્યકો એ જોઈને પૂછ્યું, 'આ શું છે?'
ગંગાકૂલે તદા મુક્તો દેહો વૈ ક્રુદ્ધયા તયા। સૌનકં નામ તત્તીર્થં ગંગાયાઃ પશ્ચિમે તટે
ક્રોધથી છોડાયેલું તેનું શરીર ગંગાના કિનારે પડ્યું; ગંગાના પશ્ચિમ તટે આવેલું એ તીર્થ 'શૌનક' તરીકે ઓળખાય છે.
શ્રુત્વા રુદ્રસ્તુ તદ્વાર્ત્તાં પત્ન્યાનાશ સુદુઃખિતઃ। હંતું યજ્ઞં ધીરભવત્દેવાનામિહ પશ્યતામ્
રુદ્રે પોતાની પત્નીના વિનાશની વાત સાંભળી ખૂબ દુઃખી થયો. દેવો સામે, તેણે યજ્ઞ નાશ કરવાનો દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
ગણકોટિઃ સમાદિષ્ટા ગ્રહા વૈનાયકાસ્તથા। ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ દક્ષયજ્ઞ વિનાશને
અનગિનત ગણો, ગ્રહો, વિનાયક અને ભૂત, પ્રેત, પિશાચ—allને દક્ષના યજ્ઞના વિનાશ માટે આજ્ઞા આપવામાં આવી.
તૈર્ગત્વા વિબુધાસ્સર્વે યજ્ઞે નિર્જિત્ય નાશિતાઃ। હતે યજ્ઞે તદા દક્ષો નિરુત્સાહો નિરુદ્યમઃ
તેઓ ત્યાં જઈને, બધા દેવોને યજ્ઞમાં હરાવી નાશ કરી દીધા. યજ્ઞ બરબાદ થતાં, દક્ષ નિરાશ અને નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.
ઉપગમ્યાબ્રવીત્ત્રસ્તો દેવદેવં પિનાકિનમ્। ન જ્ઞાતોસિ મયા દેવ દેવાનાં પ્રભુરીશ્વરઃ
કાંપતો દક્ષ પિનાકધારી દેવદેવ પાસે ગયો અને કહ્યું: 'હું તમને ઓળખતો નહોતો, હે ભગવાન, તમે દેવોના પણ સ્વામી છો.'
ત્વમસ્ય જગતોધીશઃ સુરાસ્સર્વે ત્વયા જિતાઃ। કૃપાં કુરુ મહેશાન ગણાન્સર્વાન્નિવર્ત્તય
તમે આ જગતના સર્વોચ્ચ સ્વામી છો; બધા દેવો તમારી સામે હારી ગયા છે. હે મહેશાન, કૃપા કરો અને તમારા બધા ગણોને પાછા બોલાવો.