આયુષશ્ચ વનાનાં ચ દિવસાનાં પતિર્હિ યઃ। સંજ્ઞા પતિરિહાયાતો ભાસ્કરો લોકપાવનઃ
જે આયુષ્ય, વનો અને દિવસોનો સ્વામી છે, નામનો પણ સ્વામી છે, એ લોકપાવન ભાસ્કર અહીં આવ્યા છે.
અત્રિવંશસમુદ્ભૂતો દ્વિજરાજો મહાયશાઃ। નયનાનંદજનનો લોકનાથો ધરાતલે
અત્રિ વંશમાં જન્મેલા, મહાન યશસ્વી દ્વિજરાજ, ધરતી પર લોકનાથ અને સૌને આનંદ આપનાર પણ અહીં ઉપસ્થિત છે.
ઓષધીનાં પતિશ્ચાપિ વીરુધામપિ સર્વશઃ। ઉડુનાથઃ સપત્નીક ઇહાયાતઃ શશી તવ
ઓષધિઓ અને બધી વનસ્પતિઓના સ્વામી, તારાઓના રાજા, શશી પણ પોતાની પત્ની સાથે, હે મહાન, અહીં આવ્યા છે.
વસવોષ્ટૌ સમાયાતા અશ્વિનૌ ચ સમાગતૌ। વૃક્ષો વનસ્પતિશ્ચાપિ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ
આઠ વસુઓ આવ્યા છે, બંને અશ્વિનીકુમારો પણ આવ્યા છે; વૃક્ષ અને વનસ્પતિના સ્વામી, તથા ગંધર્વ અને અપ્સરાઓના સમૂહ પણ આવ્યા છે.
વિદ્યાધરા ભૂતસંઘા વેતાલા યક્ષરાક્ષસાઃ। પિશાચાશ્ચોગ્રકર્માણસ્તથાન્યે જીવહારકાઃ
વિદ્યાધર, ભૂતગણ, વેતાળ, યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ અને બીજા અનેક જીવહરણારા—all એ લોકો—
નદ્યો નદાઃ સમુદ્રાશ્ચ દ્વીપાશ્ચ સહ પર્વતૈઃ। ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચ પશવો યદિઙ્ગં યચ્ચ નેઙ્ગતિ
નદીઓ, નાળાઓ, સમુદ્રો, દ્વીપો અને પર્વતો સાથે; ઘરનાં અને જંગલનાં પશુઓ, જે ચાલે છે અને જે અચળ છે—
કશ્યપો ભગવાનત્રિર્વસિષ્ઠશ્ચાપરૈઃ સહ। પુલસ્ત્યઃ પુલહશ્ચૈવ સનકાદ્યા મહર્ષયઃ
કશ્યપ, પૂજ્ય અત્રિ, વસિષ્ઠ અને બીજા મહર્ષિઓ; પુલસ્ત્ય, પુલહ અને સનકાદિ મહાન ઋષિઓ—
પુણ્યા રાજર્ષયશ્ચૈવ પૃથિવ્યાં યે ચ પાર્થિવાઃ। વર્ણાશ્ચાશ્રમિણશ્ચૈવ સર્વે યે કર્મકારિણઃ
પુણ્યશાળી રાજર્ષિઓ અને પૃથ્વી પરના બધા રાજાઓ; ચાર વર્ણો અને આશ્રમવાસીઓ, બધા કર્મકાંડી લોકો—
કિમત્ર બહુનોક્તેન બ્રાહ્મી સૃષ્ટિરિહાગતા। ભગિન્યો ભાગિનેયાશ્ચ ભગિનીપતયસ્ત્વિમે
અહીં વધુ શું કહેવું? બ્રહ્માની સમગ્ર સૃષ્ટિ અહીં આવી છે: બહેનો, ભાણેજ અને બહેનના પતિઓ પણ.
સ્વભાર્યાસહિતાઃ સર્વે સપુત્રાસ્સહ બાંધવાઃ। ત્વયા સમર્ચિતાઃ સર્વે દાનમાનપરિગ્રહૈઃ
તમારા દ્વારા સૌને, તેમની પત્ની, પુત્ર અને બાંધવો સાથે, દાન, માન અને આદરથી સન્માન મળ્યો છે.
આમંત્રણા મંત્રિતાનાં સર્વેષાં માનના કૃતા। એક એવાત્ર ભગવાન્પતિર્મે ન સમાગતઃ
જેને બોલાવ્યા અને સલાહ લીધી, એ સૌને આદર આપ્યો છે; પણ અહીં મારા પતિ માત્ર આવ્યા નથી.
વિના તેન ત્વિદં સર્વં શૂન્યવત્પ્રતિભાતિ મે। મન્યે ચાહં તુ ભવતા પતિર્મે ન નિમંત્રિતઃ
તેમના વિના આ બધું મને ખાલી લાગે છે; હું તો માનું છું કે તમે મારા પતિને બોલાવ્યા જ નથી.
વિસ્મૃતસ્તે ભવેન્નૂનં સર્વં શંસતુ મે ભવાન્। પુલસ્ય ઉવાચ। તસ્યાસ્તદુક્તં વચનં શ્રુત્વા દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ
નક્કી તમે તેમને ભૂલી ગયા છો; કૃપા કરીને બધું મને કહો. પુલસ્ત્યે કહ્યું: તેનું વચન સાંભળી દક્ષ પ્રજાપતિ—
પતિસ્નેહ સમાયુક્તાં પ્રાણેભ્યોપિ ગરીયસીમ્। અંકમારોપ્ય તાં બાલાં સાધ્વીં પતિપરાયણામ્
પતિપ્રેમથી ભરપૂર, પોતાના પ્રાણથી પણ વધારે પ્રેમાળ, એ સાધ્વી અને પતિપરાયણ બાળાને દક્ષે ગોદમાં બેઠાડી—
પતિવ્રતાં મહાભાગાં પતિપ્રિયહિતૈષિણીમ્। પ્રાહ ગંભીરભાવેન શૃણુ વત્સે યથાતથમ્
પતિવ્રતા, મહાભાગ્યવતી અને પતિપ્રિય હિતેચ્છુકને, દક્ષે ગંભીર સ્વરે કહ્યું: 'મારા વત્સે, સાચું સાંભળ.'
યેનાદ્ય કારણેનેહ પતિસ્તે ન નિમંત્રિતઃ। કપાલપાત્રધૃક્ચર્મી ભસ્માવૃત તનુસ્તથા
આજે તારા પતિને અહીં કેમ બોલાવ્યા નથી, એનું કારણ એ છે: તે ખોપરીનું પાત્ર ધરાવે છે, ચામડું પહેરે છે, અને આખું શરીર ભસ્મથી ઢંકાયેલું છે—
શૂલી મુણ્ડી ચ નગ્નશ્ચ શ્મશાને રમતે સદા। વિભૂત્યાઙ્ગાનિ સર્વાણિ પરિમાર્ષ્ટિ ચ નિત્યશઃ
ત્રિશૂલધારી, મુંડમાળ, નગ્ન, હંમેશા શમશાનમાં વિહાર કરે છે; સતત ભસ્મથી શરીરને લપેટે છે—
વ્યાઘ્રચર્મપરીધાનો હસ્તિચર્મપરિચ્છદઃ। કપાલમાલં શિરસિ ખટ્વાગં ચ કરે સ્થિતં
વાઘની ખાલ પહેરે છે, હાથીની ચામડીનો શણગાર છે, માથા પર ખોપરીમાળ છે, હાથમાં ખટ્વાંગ છે—
કટ્યાં વૈ ગોનસં બધ્વા લિંગેઽસ્થ્નાં વલયં તથા। પન્નગાનાં તુ રાજાનમુપવીતં ચ વાસુકિમ્
કમરે ગાયના નસ બાંધેલી છે, અંગ પર અસ્થિની વળી છે, અને વસુકિ નાગને ઉપવીત તરીકે ધારણ કરે છે—
કૃત્વા ભ્રમતિ ચાનેન રૂપેણ સતતં ક્ષિતૌ। નગ્ના ગણાઃ પિશાચાશ્ચ ભૂતસંઘા હ્યનેકશઃ
આ રૂપ ધારણ કરી, એ સતત પૃથ્વી પર ફરતો રહે છે; તેના સાથેના ગણા નગ્ન, પિશાચ અને અનેક પ્રકારના ભૂતગણ છે—
ત્રિનેત્રશ્ચ ત્રિશૂલી ચ ગીતનૃત્યરતસ્સદા। કુત્સિતાનિ તથાન્યાનિ સદા તે કુરુતે પતિઃ
ત્રણે આંખો ધરાવે છે, ત્રિશૂલધારી છે, હંમેશા ગીત અને નૃત્યમાં મગ્ન રહે છે; તારો પતિ આવા અનોખા કાર્યો હંમેશા કરે છે—
ત્રપાકરો ભવેન્મહ્યં દેવાનાં સંનિધિઃ કથં। કીદૃક્ચ વસનં તસ્ય કેતનં પ્રતિ નાર્હતિ
એ મારા માટે લાજજનક છે; દેવતાઓ વચ્ચે એ કેવી રીતે રહી શકે? એનું વસ્ત્ર પણ કેવી રીતે છે, એ ઘર માટે યોગ્ય નથી.
એતૈર્દોષૈર્મયા વત્સે લોકાનાં ચૈવ લજ્જયા। નાહ્વાનં તુ કૃતં તસ્ય કારણેન મયા સુતે
આ બધા દોષો અને જગતની શરમને લીધે, બેટી, મેં એના માટે એને બોલાવ્યો નહોતો.
યજ્ઞસ્યાસ્ય સમાપ્તૌ તુ પૂજાં કૃત્વા ત્વયા સહ। આનીય તવ ભર્ત્તારં ત્વયા સહ ત્રિલોચનમ્
આ યજ્ઞ પૂરો થાય પછી, તારી સાથે પૂજા કરીને, હું તારા પતિ ત્રિલોચનને અહીં લાવીશ.
ત્રૈલોક્યસ્યાધિકાં પૂજાં કરિષ્યામિ ચ સત્કૃતૈઃ। એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ત્રપાયાઃ કારણં મહત્
ત્રણે લોક કરતાં વધારે માન અને સન્માન હું એને આપીશ; આ બધું મેં તને કહ્યુ એ મારી મોટી શરમનું કારણ છે.
નાત્ર મન્યુસ્ત્વયા કાર્યઃ સર્વઃ સ્વં ભાગમર્હતિ। અન્યજન્મનિ યૈર્યાદૃક્કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્
તારે આ વાતે ગુસ્સો કરવો નહીં; દરેકને પોતાનું ફળ મળે છે. જે સારા કે ખરાબ કામ પેહલા જન્મમાં કર્યા—
ઇહ જન્મનિ તે તાદૃક્પુત્રિકે ભુંજતે ફલમ્। પરિતાપં મા કૃથાસ્ત્વં ફલં ભુંક્ષ્વ પુરાકૃતમ્
એના ફળ તું આ જન્મમાં ભોગવી રહી છે, બેટી. તું દુઃખી ન થા; જે કર્યું તેનું ફળ ભોગવી લે.
શ્રિયં પરગતાં દૃષ્ટ્વા રૂપસૌભાગ્યશોભનામ્। રૂપં ચ કાંતિસૌભાગ્યં રમ્યાણ્યાભરણાનિ ચ
જ્યારે ધન-સંપત્તિ, રૂપ, સૌભાગ્ય અને સુંદર આભૂષણો બીજાને મળે છે—
કુલેમહતિવૈજન્મવપુશ્ચાતીવસુંદરમ્। પૂર્વભાગ્યૈસ્તુ લભ્યંતે નરૈરેતાનિ સુવ્રતે
ઉત્તમ કુળ, સારું જન્મ અને અતિ સુંદર રૂપ—આ બધું સારા કર્મોથી અને સારા વર્તનથી મળે છે, સુવ્રતે.
માત્માનં પરિનિંદેથામાચ ભાગ્યાનિ સુવ્રતે। ફલં ચૈવં વિધિકૃતં દાતું કસ્ય તુ કઃ ક્ષમઃ૫૦ 1.5.
તારે પોતાને દોષ ન આપવો, સુવ્રતે; ભાગ્ય જેવું હોય તેમ મળે છે. જે ફળ વિધિએ આપ્યું છે, એ કોણ બદલી શકે?