અત્રાંતરે હરિર્ભીમમાપૃચ્છ્ય તુ તદા હરમ્ । જગામાલક્ષિતસ્તૂર્ણં ક્ષીરાબ્ધિં ભેદશંકયા
એ વચ્ચે, હરિએ ભીમને વિદાય લઈને, હર પાસે ગયો અને કોઈને ખબર ન પડે એ રીતે ઝડપથી ક્ષીરસાગર તરફ ગયો, ભંગ થવાની આશંકાથી.
દદર્શ રાહુર્ભવનં શંકરસ્યાતિદીપ્તિમત્ । આત્માનમાત્મના વીક્ષ્ય કિમિત્યાહ સુવિસ્મિતઃ
રાહુએ શંકરનું ખૂબ તેજસ્વી મહેલ જોયું. પોતાને જ отражિત જોઈ, એ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું—આ શું છે?
પ્રવેષ્ટુકામો બલિભિર્દ્વારિ દ્વાસ્થૈર્નિરોધિતઃ । યત્નવાન્સ નિષિદ્ધોઽપિ તદા તે પ્રોદ્યતાયુધાઃ
પ્રવેશ કરવા ઈચ્છતો હતો, પણ દ્વાર પર બલવાન અને હથિયારધારી દ્વારપાલોએ એને અટકાવ્યો. એણે પ્રયત્ન કર્યો, છતાં તેઓએ એને રોકી દીધો અને હથિયારો ઉંચા કર્યા.
તાન્નિવાર્ય ગણાન્નંદી વ્યાજહાર વિધુંતુદમ્ । કસ્ત્વં કસ્માદિહાયાતઃ કિં કાર્યં તવ બર્બર । બ્રૂહિ કાર્યં ગણા યાવત્ત્વાં ન હન્યુર્ભયાવહાઃ
નંદીએ ગણોને અટકાવીને, ચંદ્રગ્રાહકને કહ્યું: 'તું કોણ છે? અહીં કેમ આવ્યો છે? તારો કામ શું છે, હે વાળાવાળો? ગણો તને ભયજનક રીતે માર્યા પહેલા, તું તારો કામ કહી દે.'
રાહુરુવાચ-। દૂતો જાલંધરસ્યાહં ત્વં માં શર્વાંતિકે નય । ન વાચ્યમંતરે દ્વાસ્થ મહારાજપ્રયોજનમ્
રાહુએ કહ્યું: હું જાલંધરનો દૂત છું, મને શિવજી પાસે લઈ જાવ. દ્વારપાલ, મહારાજાનું કામ છે, બીજું કંઈ બોલવું નહીં.
નંદી દૂતોક્તમાકર્ણ્ય નીલલોહિતમાયયૌ । દંડવત્પ્રણિપત્યાગ્રે સ્થિત્વા શંકરમબ્રવીત્
દૂતના શબ્દો સાંભળીને, નીલ અને લાલ રંગના નંદી આવ્યા; તેમણે દંડવત પ્રણામ કરીને, શંકરજી સામે ઊભા રહીને વાત કરી.
સૈંહિકેયો મહારાજ દ્વારે તિષ્ઠતિ કાર્યતઃ । સ પ્રયાત્વથવાયાતુ ભવાનાજ્ઞપ્તુમર્હતિ
મહારાજ, સિંહિકાનો પુત્ર કામ માટે દ્વાર પાસે ઊભો છે; તેને અંદર બોલાવો કે બહાર જવા દો—જેમ આપ આજ્ઞા આપો, તેમ થવું જોઈએ.
નંદિનોક્તમથાકર્ણ્ય ત્વરન્નિવ મહેશ્વરઃ । સુપ્તામંતઃપુરાદ્દેવીં પ્રસ્થાપ્ય ચ સખીવૃતામ્
નંદીનું કહેવું સાંભળીને, મહેશ્વર તત્પરતા સાથે, અંદરના મહલમાં સૂતી દેવીને તેની સાથિદારો સાથે મોકલી દીધા.
પશ્ચાદ્વાસ્થં જગાદાથ નંદિન્દૂતં પ્રવેશય । તતો હસ્તે પ્રગૃહ્યામું દૂતં નંદી મહાબલઃ
પછી તેમણે દ્વારપાલને કહ્યું: 'નંદી, દૂતને અંદર લાવો.' એ પછી શક્તિશાળી નંદીએ દૂતને હાથ પકડી અંદર લઈ ગયા.
આનયામાસ દેવાનાં મધ્યે શંભુમદર્શયત્ । તં દદર્શ તદા રાહુર્જટિલં નીલમાત્મનિ
નંદીએ દૂતને દેવતાઓની વચ્ચે લઈ જઈને શંભુને બતાવ્યો. ત્યારે રાહુએ તેમને જોઈને, જટાવાળાં અને કાળાં શરીરવાળા શંભુને નિહાળ્યા.
પંચવક્ત્રં દશભુજં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્ । દેવીવિરહિતં મૂર્ધ્નિ ચંદ્રલેખાવિભૂષિતમ્
પાંચ મુખ, દસ હાથ, સાપના યજ્ઞોપવીતથી સજ્જ, દેવી વગર, અને માથા પર ચાંદની કટિ ધરાવતાં તેમને જોયા.
ઉચ્છ્વાસોચ્છ્વાસનિર્મુંચત્પૃદાકુગણસેવિતમ્ । સર્વદેવગણોપેતં સેવિતં ગણકોટિભિઃ
શ્વાસ લેતા અને છોડતા, પ્રમથ ગણે સેવા કરતા, બધા દેવગણોથી ઘેરાયેલા, અનેક સહાયકોએ પૂજાયેલા એવા શંભુને જોયા.
પ્રાપ્તં જ્ઞાત્વા તતો દૂતં શંભુરાલોક્ય ચાગ્રતઃ । પ્રાહ બ્રૂહિ તદા રાહુર્વક્તું સમુપચક્રમે
દૂત આવ્યા છે અને સામે ઊભા છે, એવું જોઈને શંભુએ કહ્યું: 'બોલો.' ત્યારે રાહુ બોલવા લાગ્યા.
રાહુરુવાચ-। દેવ જાલંધરેણાહં પ્રેષિતસ્તવ સન્નિધૌ । તસ્ય શિવવચઃ શ્રુત્વા મન્મુખેન દ્રુતં કુરુ
રાહુએ કહ્યું: દેવ, જાલંધરે મને તમારી પાસે મોકલ્યા છે. તેનો સંદેશો મારા મોઢેથી સાંભળો અને તરત જ કરો.
ગિરિશત્વં તપોનિષ્ઠો નિર્ગુણો ધર્મવર્જિતઃ । તવ નાસ્તિ પિતા માતા વસુ ગોત્રાદિ વર્જિતઃ
પર્વતના સ્વામી, તમે તપમાં લીન છો, ગુણથી રહિત, ધર્મથી વિમુખ; તમારો પિતા કે માતા નથી, વંશ કે કુળ પણ નથી.
જાલંધરો મહાબાહુર્ભુંક્તેઽસૌ ભુવનત્રયમ્ । તસ્યૈવ વશ્યસ્ત્વમપિ તતશ્ચોક્તં સમાચર
મહાબળવાન જાલંધર ત્રણેય લોકમાં આનંદ કરે છે; તમે પણ તેના વશમાં છો, તેથી જે કહ્યું છે, તે કરો.
પુરાણપુરુષઃ કામી વૃષારૂઢઃ કથં ભવાન્ । એવં વદતિ સંપ્રાપ્તૌ સુતૌ સ્કંદવિનાયકૌ
કેમ, પુરાતન અને કામી, વૃષભ પર સવાર એવા તમે, હવે સ્કંદ અને વિનાયક જેવા પુત્રો ધરાવો છો?
તસ્મિન્કાલે દેવદેવો યતવાગંગમર્દનમ્ । ચકાર ચ કરૈર્વ્યસ્તૈર્વાસુકિર્ભૂતલેઽપતત્
એ સમયે દેવોના દેવ શાંત રહી, અંગો સંયમમાં રાખી, હાથથી સંકેત કર્યો, અને વાસુકી ભૂમિ પર પડી ગયો.
હેરંબવાહનસ્યાખોઃ પુચ્છં ગ્રસ્તમથાહિના । સ્વપત્રં ગ્રસ્તમાલોક્ય મુંચમુંચેત્યુવાચ હ
પછી હેરંબના વાહન ઉંદરનો પૂંછડો સાપે પકડી લીધો; પોતાનું પાંખ પકડાયું જોઈને, 'છોડો, છોડો' એમ બોલ્યો.
અત્રાંતરે સ્કંદવાહં ક્ષુબ્ધં વીક્ષ્ય મહાસ્વરમ્ । તદ્ભયાદ્વાસુકિર્ગ્રસ્તમાખુપુચ્છમથોદ્ગિરત્
એ વચ્ચે, સ્કંદના વાહનને ગભરાયેલું અને મોટું અવાજ કરતા જોઈને, વાસુકીએ ડરથી ઉંદરનો પકડેલો પૂંછડો છોડી દીધો.
અથારુહ્ય હરસ્યાંગં ગલમાવેષ્ટ્ય સંસ્થિતઃ । તસ્ય નિશ્વાસપવનૈરથ જાતો હુતાશનઃ
પછી, શિવજીના શરીર પર ચડી, ગળે લપેટાઈને રહી ગયો; તેના શ્વાસથી અગ્નિ ઉત્પન્ન થયો.
તસ્યોષ્મણા ચંદ્ર લેખા જટાજૂટાટવી સ્થિતા । સાર્દ્રતાં તુ તદા સાયાત્પ્લાવિતં તદ્વપુર્યથા
તેના ઉષ્માથી, જટામાં રહેલી ચાંદની કટિ ભીંજાઈ ગઈ, અને એ શરીર પાણીથી તરબતર થઈ ગયું.
તસ્યાહ્યમૃતધારાભિર્બ્રહ્મમસ્તકમાલિકા । હરમૌલિકપાલાનામભૂત્સંજીવિતા તદા
તેના અમૃતની ધારાઓથી બ્રહ્મા અને હરાના માથાના રક્ષકોના શીરો પર માળ સજાઈ, અને એ સમયે તેઓ ફરી જીવંત થયા.
પપાઠ પૂર્વમભ્યસ્તં સર્વયોગશ્રુતિક્રમમ્ । શ્રુત્વા પરસ્પરાધીતં વિવદંતિ શિરાંસ્યથ
તે પહેલા શીખેલા સર્વ યોગ અને શાસ્ત્રના ક્રમો વાંચ્યા; એકબીજાએ શું અભ્યાસ કર્યું તે સાંભળીને, શીરો વચ્ચે વિવાદ શરૂ થયો.
અહમાદિરહં પૂર્વમહમેવ પરાત્પરઃ । અહં સ્રષ્ટા અહં પાતેત્યુત્સુકાનિ પરસ્પરમ્
હું પ્રથમ છું, હું શરૂઆત છું, હું જ સર્વથી પર છું; હું સર્જનહાર છું, હું પોષક છું—એ રીતે તેઓ એકબીજાથી ઉત્સુક થઈ દલીલ કરતા.
શોચંત્યેતાનિ નો દત્તં નો ભુક્તં ન હુતં મયા । લોભગ્રસ્તેન મનસા નો વિત્તં બ્રહ્મણેઽપિ તમ્
તેઓ દુ:ખી થઈ બોલ્યા: 'આ વસ્તુઓ મેં આપી નથી, ભોગવી નથી, યજ્ઞમાં અર્પણ કરી નથી; લોભમાં ફસાયેલા મનથી, બ્રહ્માને પણ ધન આપ્યું નથી.'
અથેશ્વરજટાજૂટાદાવિરાસીદ્ગણો મહાન્ । ત્ર્યાનનસ્ત્રિચરણસ્ત્રિપુચ્છઃ સપ્તહસ્તવાન્
પછી, ભગવાનની જટામાંથી એક મહાન ગણા પ્રગટ થયો, ત્રણ મુખ, ત્રણ પગ, ત્રણ પૂંછ અને સાત હાથ ધરતો.
સ ચ કીર્તિમુખો નામ પિંગલો જટિલો મહાન્ । તં દૃષ્ટ્વા સા કપાલાલી ભયાત્તસ્થૌ મૃતેવ સા ૩૭*। પુરતઃ પ્રાહ સગણસ્તતઃ કીર્તિમુખઃ પ્રભુમ્ । પ્રણિપત્ય શિવં દેવમત્યર્થં ક્ષુધિતઃ પ્રભો
તેનો નામ કીર્તિમુખ હતો, પીળા વાળ અને જટાવાળો મહાન; તેને જોઈને, કપાળની માળ ડરથી સ્થિર રહી, જાણે મૃત જેવી. પછી, ગણો સાથે, કીર્તિમુખે ભગવાનને પ્રણામ કરીને, ખૂબ ભૂખ્યો થઈ શિવને કહ્યું.
તદોક્તઃ શંકરેણાહો ભક્ષય ત્વં રણે હતાન્ । ક્ષણં વિચાર્ય સ ગણઃ ક્વાપ્યદૃષ્ટ્વા રણં તદા
શંકરે એમ કહ્યું: 'યુદ્ધમાં મરેલા લોકોને ખાઈ લે.' થોડું વિચાર્યા પછી, એ ગણે યુદ્ધ ક્યાંય દેખાયું નહીં, એટલે મરેલા કોઈ દેખાયા નહીં.
બ્રહ્માણં ભક્ષિતું પ્રાપ્તઃ શંકરેણ નિવારિતઃ । તતઃ કીર્તિમુખેનાથ સ્વાંગં સર્વં ચ ભક્ષિતમ્
તે બ્રહ્માને ખાવા માટે આગળ વધ્યો, પણ શંકરે અટકાવ્યો; પછી કીર્તિમુખે પોતાનું આખું શરીર જ ખાઈ નાખ્યું.