કોયં ભૃગુઃ કથં તેન શક્યં શપ્તું જનાર્દન। માનયસ્વ સદા વિપ્રાન્બ્રાહ્મણાસ્તે તનુસ્સ્વયમ્
આ ભૃગુ કોણ છે? એ કેવી રીતે જનાર્દનને શાપ આપી શકે? તું હંમેશાં વિદ્વાનોનું સન્માન કર, કેમ કે બ્રાહ્મણો તો તારી જ સ્વરૂપ છે.
યોગનિદ્રામુપાસ્વ ત્વં ક્ષીરાબ્ધૌ સ્વપિ હીશ્વર। કાર્યકાલે પુનસ્ત્વાં તુ બોધયિષ્યામિ માધવ
હે ઈશ્વર, તું ક્ષીરસમુદ્રમાં યોગનિદ્રામાં આરામ કર. જ્યારે કામનો સમય આવશે, હે માધવ, ત્યારે હું તને જાગૃત કરીશ.
ભગવન્નેષ તાવત્તુ ત્વચ્છક્ત્યા ચોપબૃંહિતઃ। સર્વકાર્યકરઃ શક્રસ્તવૈવાંશેન શત્રુહા
હે ભગવાન, તારી શક્તિથી ઈન્દ્ર બધી બાબતો પૂર્ણ કરશે; તે તારા અંશથી દુશ્મનોનો નાશ કરશે.
ત્રૈલોક્યં પાલયન્નેવ ત્વદાજ્ઞાં સ કરિષ્યતિ। એવં સ્તુતસ્તદા વિષ્ણુર્બ્રહ્માણમિદમુક્તવાન્
ત્રણે લોકનું રક્ષણ કરતાં તે તારી આજ્ઞા પ્રમાણે વર્તશે; આમ સ્તુતિ થતા પછી વિષ્ણુએ બ્રહ્માને આ વાત કહી.
સર્વમેતત્કરિષ્યામિ યન્માં જ્ઞાપયસે પ્રભો। અદર્શનં ગતો દેવો બ્રહ્મા તં નાભિજજ્ઞિવાન્
હે પ્રભુ, તું જે કહેશે એ બધું હું કરીશ; દેવ અદૃશ્ય થઈ ગયો અને બ્રહ્માએ તેને ઓળખ્યો નહીં.
ગતે દેવે તદા વિષ્ણૌ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ। ભૂયશ્ચકાર વૈ સૃષ્ટિં લોકાનાં પ્રભવઃ પ્રભુઃ
જ્યારે વિષ્ણુ ચાલ્યા ગયા, ત્યારે બ્રહ્મા, જે લોકપિતામહ છે, ફરીથી સૃષ્ટિ કરવા લાગ્યા, કારણ કે તેઓ સર્વના મૂળ અને સ્વામી છે.
તં દૃષ્ટ્વા નારદઃ પ્રાહ વાક્યં વાક્યવિદાં વરઃ। સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્। સર્વવ્યાપી ભુવઃ સ્પર્શાદધ્યતિષ્ઠદ્દશાંગુલમ્
નારદે તેમને જોઈને કહ્યું, જે વાક્યમાં શ્રેષ્ઠ છે: હજાર માથાવાળો પુરુષ, હજાર આંખો અને પગવાળો, સર્વત્ર વ્યાપક, પૃથ્વીથી દસ આંગળ ઊંચે ઊભો રહ્યો.
યદ્ભૂતં યચ્ચ વૈ ભાવ્યં સર્વમેવ ભવાન્યતઃ। તતો વિશ્વમિદં તાત ત્વત્તો ભૂતં ભવિષ્યતિ
જે કંઈ થયું છે અને જે થવાનું છે, બધું તારા પરથી જ ઉત્પન્ન થાય છે; હે પિતા, આ આખું જગત તારા પરથી જ જન્મ્યું છે અને જન્મશે.
ત્વત્તો યજ્ઞઃ સર્વહુતઃ પૃષદાજ્યં પશુર્દ્વિધા। ઋચસ્ત્વત્તોથ સામાનિ ત્વત્ત એવાભિજજ્ઞિરે
યજ્ઞ, સર્વ હવન, ઘી અને બલિદાન માટેના પશુ, આ બધું તારા પરથી આવે છે; ઋગ્વેદ અને સામવેદના સ્તોત્રો પણ તારા પરથી જન્મ્યા છે.
ત્વત્તો યજ્ઞાસ્ત્વજાયંત ત્વત્તો શ્વાશ્ચૈવ દંતિનઃ। ગાવસ્ત્વત્તઃ સમુદ્ભૂતાઃ ત્વત્તો જાતાવયોમૃગાઃ
યજ્ઞો તારા પરથી ઉત્પન્ન થાય છે, ઘોડા અને હાથી પણ તારા પરથી આવે છે; ગાયો તારા પરથી જન્મે છે અને ધાતુઓ તથા જંગલી પ્રાણીઓ પણ તારા પરથી ઉત્પન્ન થાય છે.
ત્વન્મુખાદ્બ્રાહ્મણા જાતાસ્ત્વત્તઃ ક્ષત્રમજાયત। વૈશ્યાસ્તવોરુજાઃ શૂદ્રાસ્તવ પદ્ભ્યાં સમુદ્ગતાઃ
તારા મોઢામાંથી બ્રાહ્મણો જન્મ્યા, તારા પરથી ક્ષત્રિયો ઉત્પન્ન થયા; વૈશ્યો તારા જાંઘમાંથી આવ્યા અને શૂદ્રો તારા પગમાંથી બહાર પડ્યા.
અક્ષ્ણોઃ સૂર્યોનિલઃ શ્રોત્રાચ્ચંદ્રમા મનસસ્તવ। પ્રાણોંતઃ સુષિરાજ્જાતો મુખાદગ્નિરજાયત
તારી આંખોમાંથી સૂર્ય, કાનમાંથી ચંદ્ર, મનમાંથી પવન અને મોઢામાંથી અગ્નિ જન્મ્યો.
નાભિતો ગગનં દ્યૌશ્ચ શિરસઃ સમવર્ત્તત। દિશઃ શ્રોત્રાત્ક્ષિતિઃ પદ્ભ્યાં ત્વત્તઃ સર્વમભૂદિદમ્
તારા નાભિમાંથી આકાશ, માથામાંથી સ્વર્ગ, કાનમાંથી દિશાઓ અને પગમાંથી પૃથ્વી ઉત્પન્ન થઈ; આ બધું તારા પરથી જ સર્જાયું છે.
ન્યગ્રોધઃ સુમહાનલ્પે યથા બીજે વ્યવસ્થિતઃ। સસર્જ્જ વિશ્વમખિલં બીજભૂતે તથા ત્વયિ
જેમ નાનકડા બીજમાં મોટું વટવૃક્ષ છુપાયેલું હોય છે, તેમ તું બીજરૂપ બની આખું વિશ્વ સર્જ્યું છે.
બીજાંકુરસમુદ્ભૂતો ન્યગ્રોધઃ સમુપસ્થિતઃ। વિસ્તારં ચ યથા યાતિ ત્વત્તઃ સૃષ્ટૌ તથા જગત્
વટવૃક્ષ બીજના અંકુરમાંથી ઉગે છે અને ફેલાય છે; એ જ રીતે, જગત તારી સર્જનાથી વિસ્તરે છે.
યથા હિ કદલી નાન્યા ત્વક્પત્રેભ્યોઽભિદૃશ્યતે। એવં વિશ્વમિદં નાન્યત્ત્વત્સ્થમીશ્વર દૃશ્યતે
જેમ કેળાનું વૃક્ષ તેની છાલ અને પાંદડાથી અલગ દેખાતું નથી, તેમ હે ઈશ્વર, આ જગત તારા વિના જુદું દેખાતું નથી.
હ્લાદિની ત્વયિ શક્તિસ્સા ત્વય્યેકા સહભાવિની। હ્લાદતાપકરીમિશ્રા ત્વયિ નો ગુણવર્જિતે
એ આનંદદાયી શક્તિ તારી અંદર છે, તારી સાથે એકરૂપ છે; સુખ-દુઃખ સાથે મળીને પણ એ તારી અંદર જ છે, કેમ કે તું બધા ગુણોથી રહિત છે.
પૃથગ્ભૂતૈકભૂતાય સર્વભૂતાય તે નમઃ। વ્યક્તં પ્રધાનં પુરુષો વિરાટ્સમ્રાટ્તથા ભવાન્
જે સર્વથી જુદા અને એકરૂપ છે, સર્વના સ્વરૂપ છે, એવા તને વંદન છે; તું પ્રગટ, મૂળ પ્રકૃતિ, પુરુષ અને વિશ્વના રાજા છે.
સર્વસ્મિન્સર્વભૂતસ્ત્વં સર્વઃ સર્વસ્વરૂપધૃક્। સર્વં ત્વત્તઃ સમુદ્ભૂતં નમઃ સર્વાત્મને તતઃ
તમે દરેક જીવમાં રહેલા છો, તમે બધું જ છો, દરેક સ્વરૂપ ધારણ કરો છો; બધું તમારામાંથી ઉત્પન્ન થયું છે—તમને, સર્વના આત્મા, વંદન છે.
સર્વાત્મકોસિ સર્વેશ સર્વભૂતસ્થિતો યતઃ। કથયામિ તતઃ કિં તે સર્વં વેત્સિ હૃદિસ્થિતં
તમે સર્વના આત્મા અને સર્વના સ્વામી છો, દરેક જીવમાં વસો છો; એટલે મને શું કહેવું છે? તમે તો હૃદયમાં રહેલા બધું જાણો છો.
યો મે મનોરથો દેવ સફલઃ સ ત્વયા કૃતઃ। તપ્તં સુતપ્તં સફલં યદ્દૃષ્ટોસિ જગત્પતે
હે ભગવાન, મારી ઇચ્છા તમારી કૃપાથી પૂર્ણ થઈ છે; મેં જે તપ કર્યું તે સફળ અને સાર્થક થયું, કેમ કે હે જગતના સ્વામી, મેં તમને જોઈ લીધા.
બ્રહ્મોવાચ। તપસસ્તત્ફલં પુત્ર યદ્દૃષ્ટોહં ત્વયાધુના। મદ્દર્શનં હિ વિફલં નારદેહ ન જાયતે
બ્રહ્માએ કહ્યું: બેટા, તું જે તપ કર્યું તેનું ફળ એ છે કે આજે તું મને જોઈ શક્યો છે; હે નારદ, મારું દર્શન ક્યારેય વ્યર્થ થતું નથી.
વરં વરય તસ્માત્ત્વં યથાભિમતમાત્મનઃ। સર્વં સંપદ્યતે તાત મયિ દૃષ્ટિપથં ગતે
એટલે, તું મનગમતો વર માંગ; બેટા, જ્યારે હું તારી નજરે ચડું ત્યારે બધું શક્ય બને છે.
નારદ ઉવાચ। ભગવન્સર્વભૂતેશ સર્વસ્યાસ્તે ભવાન્હૃદિ। કિમજ્ઞાતં તવ સ્વામિન્મનસા યન્મયેપ્સિતમ્
નારદે કહ્યું: હે ભગવાન, સર્વ જીવના સ્વામી, તમે તો દરેકના હૃદયમાં રહો છો; હે સ્વામી, એવું શું છે જે તમને ખબર નથી અને હું મનમાં ઈચ્છું છું?
કૃતા ત્વયા યથા સૃષ્ટિર્મયા દૃષ્ટા તથા વિભો। તેન મે કૌતુકં જાતં દૃષ્ટ્વા દેવર્ષિદાનવાન્
હે મહાન, તમે જે રીતે સૃષ્ટિ કરી તે મેં જોઈ છે; દેવ, ઋષિ અને દાનવોને જોઈને મને નવાઈ લાગી છે.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ। નારદસ્ય પિતા તુષ્ટો બ્રહ્મા દેવો દિવસ્પતિઃ। નારદાય વરં પ્રાદાદૃષીણામુત્તમો ભવાન્
પુલસ્ત્યે કહ્યું: બ્રહ્મા દેવ, સ્વર્ગના સ્વામી, પોતાના પુત્ર નારદ પર પ્રસન્ન થયા; તેમણે નારદને શ્રેષ્ઠ ઋષિનો વરદાન આપ્યો.
ભવિતા મત્પ્રસાદેન કલિકેલિકથાપ્રિયઃ। ગતિશ્ચ તેઽપ્રતિહતા દિવિ ભૂમૌ રસાતલે
મારી કૃપાથી, તું કળિયુગની રમૂજી વાર્તાઓમાં રસ લેશે; સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળમાં તારી અવરજવર અવરોધરહિત રહેશે.
યજ્ઞોપવીતસૂત્રેણ યોગપટ્ટાવલંબિકા। છત્રિકા ચ તથા વીણા અલંકારાય તેનઘ
યજ્ઞોપવીત, યોગપટ્ટા, છત્રી અને વીણા—આ બધું તારા શણગાર બનશે, હે નિર્દોષ.
વિષ્ણોઃ સમીપે રુદ્રસ્ય તથા શક્રસ્ય નારદ। દ્વીપેષુ પાર્થિવાનાં તુ સદા પ્રીતિં ચ લપ્સ્યસે
હે નારદ, તું વિષ્ણુ, રુદ્ર, ઇન્દ્ર અને દ્વીપોના રાજાઓની નજીક હંમેશા પ્રેમ પામશે.
વર્ણાનાં તુ ભવાન્શાસ્તાવરોદત્તોમયાતવ। તિષ્ઠ પુત્ર યથાકામં સેવ્યમાનઃ સુરૈર્દ્દિવિ
તું વર્ણોના ગુરુ બનશે, એ હું નિર્ધારિત કરું છું; બેટા, સ્વર્ગમાં દેવતાઓ તારી સેવા કરે તેમ, તું મનગમતું રહે.