સનાગદૈત્યબાણૈકવ્યાકુલીકૃતસાગરઃ । સમ્લેચ્છકોટિબાણૈકશુષ્કનિર્દગ્ધસાગરઃ
અંગદ અને દૈત્ય બાણથી એક જ તીરે સમુદ્રને ઉથલાવી દીધો, અને અસંખ્ય મ્લેચ્છોથી ભરેલા સમુદ્રને એક જ બાણથી સુકવી અને ભસ્મ કરી નાખ્યો.
સમુદ્રાદ્ભુતપૂર્વૈક બંધસેતુર્યશોનિધિઃ । અસાધ્યસાધકો લંકાસમૂલોત્કર્ષદક્ષિણઃ
સમુદ્રમાં અદભુત અને અનોખું સેતુ બાંધનાર, યશનો ખજાનો, અશક્યને શક્ય કરનાર, લંકાને મૂળથી ઉખાડી અને દક્ષિણ દિશામાં પણ કુશળ હતો.
વરદૃપ્તજગચ્છલ્ય પૌલસ્ત્યકુલકૃંતનઃ । રાવણિઘ્નઃ પ્રહસ્તચ્છિત્કુંભકર્ણભિદુગ્રહા
વરદાનથી ગર્વિત જગત માટે કાંટો, પૌલસ્ત્ય કુળનો વિનાશક, રાવણનો સંહારક, પ્રહસ્તનો શિર કાપનાર અને કુંભકર્ણનો નાશક હતો.
રાવણૈકશિરશ્ચ્છેત્તા નિઃશંકેંદ્રૈકરાજ્યદઃ । સ્વર્ગાસ્વર્ગત્વવિચ્છેદી દેવેંદ્રાનિંદ્રતાહરઃ
રાવણનું એકમાત્ર શિર કાપનાર, નિર્ભયતાથી ઇન્દ્રને રાજ્ય આપનાર, સ્વર્ગ-અસ્વર્ગનો ભેદ દૂર કરનાર અને દેવોના ખોટા પદને દૂર કરનાર હતો.
રક્ષો દેવત્વહૃદ્ધર્મા ધર્મત્વઘ્નઃ પુરુષ્ટુતઃ । નતિમાત્રદશાસ્યારિર્દત્તરાજ્યવિભીષણઃ
રાક્ષસોના દેવત્વને છીનવી, દેવોના હૃદયમાં ધર્મ સ્થાપ્યો, અધર્મનો નાશક, મહાન પુરુષો દ્વારા પ્રશંસિત, માત્ર નમનથી દશમુખનો શત્રુ અને વિભીષણને રાજ્ય આપનાર હતો.
સુધાવૃષ્ટિમૃતાશેષ સ્વસૈન્યોજ્જીવનૈકકૃત્ । દેવબ્રાહ્મણનામૈક ધાતા સર્વામરાર્ચિતઃ
અમૃતની વરસાદથી પોતાના સમગ્ર સેના જીવિત કરી, દેવો અને બ્રાહ્મણોના એકમાત્ર આધાર, પોષક અને સર્વ અમર દેવો દ્વારા પૂજિત હતો.
બ્રહ્મસૂર્યેંદ્રરુદ્રાદિ વૃંદાર્પિતસતીપ્રિયઃ । અયોધ્યાખિલરાજન્યઃ સર્વભૂતમનોહરઃ
બ્રહ્મા, સૂર્ય, ઇન્દ્ર, રુદ્ર અને બીજા દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, સતીના પ્રિય, અયોધ્યાના સર્વ રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અને સર્વ જીવોને મોહી લે તેવો છે.
સ્વામિતુલ્યકૃપાદંડો હીનોત્કૃષ્ટૈકસત્પ્રિયઃ । સ્વપક્ષાદિન્યાયદર્શી હીનાર્થાધિકસાધકઃ
જેની દયા પોતાના સ્વામી જેટલી છે, સદા શ્રેષ્ઠનું જ કલ્યાણ ઇચ્છે છે, પોતાના પક્ષે પણ ન્યાય કરે છે અને ગરીબો માટે વધારે સારું કરે છે.
વ્યાધવ્યાજાનુચિતકૃત્તારકોખિલતુલ્યકૃત્ । પાર્વત્યાધિક્યમુક્તાત્મા પ્રિયાત્યક્તઃ સ્મરારિજિત્
કોઈ બહાનું કે રોગ બતાવ્યા વિના યોગ્ય રીતે વર્તે છે, તારાઓ સમાન છે, પાર્વતી કરતાં પણ વધુ મહાન છે, આત્મા મુક્ત છે અને કામદેવના વિજેતા દ્વારા પ્રિય છે.
સાક્ષાત્કુશલવચ્છદ્મેંદ્રાદિતાતોઽપરાજિતઃ । કોશલેંદ્રો વીરબાહુઃ સત્યાર્થ ત્યક્તસોદરઃ
કુશલ અને લવના રૂપમાં કુશળતાપૂર્વક છુપાયેલ, ઇન્દ્ર અને બીજા દેવો પણ જેને જીતવા અસમર્થ, કોશલ દેશનો રાજા, બળવાન, સત્ય માટે ભાઈઓનો ત્યાગ કરનાર છે.
શરસંધાનનિર્ધૂત ધરણીમંડલોદયઃ । બ્રહ્માદિકામ્યસાંનિધ્યસનાથીકૃતદૈવતઃ
તેણે પોતાના બાણોથી ધરતીના રાજ્યોના ઉદયને અટકાવ્યો, બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓની ઇચ્છા પૂર્ણ કરી અને દેવતાઓને પોતાનો રક્ષક બનાવ્યો.
બ્રહ્મલોકાપ્તચાંડાલાદ્યશેષપ્રાણિસાર્થકઃ । સ્વનીતગર્દભાશ્વાદિશ્ચિરાયોધ્યાવનૈકકૃત્
બ્રહ્મલોકથી લઈને ચંડાળ સુધીના તમામ જીવોને અર્થ આપનાર, પોતાના માર્ગદર્શનથી ગધેડા અને ઘોડા ચલાવનાર અને લાંબા સમય સુધી અયોધ્યાના વનમાં રક્ષણ આપનાર છે.
રામદ્વિતીયઃ સૌમિત્રિર્લક્ષ્મણઃ પ્રહતેંદ્રજિત્ । વિષ્ણુભક્તાપ્તરામાંઘ્રિપાદુકારાજ્યનિર્વૃતઃ
રામ પછી બીજા ક્રમે સૌમિત્રિ લક્ષ્મણ, ઇન્દ્રજિતને સંહારનાર, વિષ્ણુભક્ત, રામના પાદુકા સાથે રાજ્યમાં આનંદ માણનાર છે.
ભરતોઽસહ્યગંધર્વકોટિઘ્નો લવણાંતકઃ । શત્રુઘ્નો વૈદ્યરાજાયુર્વેદગર્ભૌષધીપતિઃ
ભરત, અસંખ્ય ગંધર્વોનો વિનાશક અને લવણનો અંત લાવનાર; શત્રુઘ્ન, વૈદ્યોના રાજા, આયુર્વેદ અને ઔષધિઓના સ્વામી છે.
નિત્યામૃતકરો ધન્વંતરિર્યજ્ઞો જગદ્ધરઃ । સૂર્યારિઘ્નઃ સુરાજીવો દક્ષિણેશો દ્વિજપ્રિયઃ
ધન્વંતરી, સદા અમૃત આપનાર, યજ્ઞ દ્વારા જગતને ધારે છે; સૂર્યના દુશ્મનોનો વિનાશક, દેવોમાં વસે છે, દક્ષિણના સ્વામી અને દ્વિજોના પ્રિય છે.
છિન્નમૂર્ધાયદેશાર્કઃ શેષાંગસ્થાપિતામરઃ । વિશ્વાર્થાશેષકદ્રાસ્ત્ર શિરચ્છેદાક્ષતાકૃતિઃ
જે દેશમાં માથાં કપાય છે ત્યાંનો સૂર્ય, શેષના અંગોમાં સ્થાયી અમર દેવ, વિશ્વના હિત માટે કદ્રાના પુત્રોને સંહારનાર, કપાઈ ગયાં છતાં અખંડિત સ્વરૂપ ધરાવે છે.
વાજપેયાદિનામાગ્નિર્વેદધર્મપરાયણઃ । શ્વેતદ્વીપપતિઃ સાંખ્યપ્રણેતા સર્વસિદ્ધિરાટ્
વાજપેય અને અન્ય યજ્ઞોના નામથી ઓળખાતા અગ્નિ, વેદધર્મને અર્પિત, શ્વેતદ્વીપના સ્વામી, સાંખ્યના સ્થાપક અને સર્વ સિદ્ધિઓના રાજા છે.
વિશ્વપ્રકાશિતજ્ઞાનયોગમોહતમિસ્રહા । દેવહૂત્યાત્મજઃ સિદ્ધઃ કપિલઃ કર્દમાત્મજઃ
વિશ્વમાં જ્ઞાન અને યોગથી અજ્ઞાન અને મોહનું અંધકાર દૂર કરનાર, દેવહૂતિ અને કર્દમના પુત્ર, સિદ્ધ કપિલ છે.
યોગસ્વામી ધ્યાનભંગ સગરાત્મજભસ્મકૃત્ । ધર્મો વૃષેન્દ્રઃ સુરભીપતિઃ શુદ્ધાત્મભાવિતઃ
યોગના સ્વામી, ધ્યાનમાં ભંગ લાવનાર, સગરના પુત્રોને ભૂસ્મા કરનાર; ધર્મ, વૃષભના રાજા, સુરભિના સ્વામી અને શુદ્ધ આત્માવાળા છે.
શંભુસ્ત્રિપુરદાહૈકસ્થૈર્થવિશ્વરથોદ્વહઃ । ભક્તશંભુજિતો દૈત્યામૃતવાપીસમસ્તપઃ
શંભુ, ત્રિપુરાના એકમાત્ર સંહારક, વિશ્વરથના ધારી, ભક્તો દ્વારા પૂજિત અને દૈત્યોના અમૃત કૂવામાં તપ કરનાર છે.
મહાપ્રલયવિશ્વૈકદ્વિતીયાખિલનાગરાટ્ । શેષદેવઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રાસ્ય શિરોભુજઃ
મહાપ્રલય સમયે એકલા રહે છે, સર્વ નાગોના રાજા, શેષદેવ, હજાર આંખો, હજાર મુખ, માથાં અને હાથ ધરાવે છે.
ફણામણિકણાકારયોજિતાબ્ધ્યંબુદક્ષિતિઃ । કાલાગ્નિરુદ્રજનકો મુશલાસ્ત્રો હલાયુધઃ
ફણાની મણિઓથી ધરતી, સમુદ્ર અને વાદળોને જોડનાર, કાળાગ્નિ રુદ્રના સર્જક, મુશલ અને હળને શસ્ત્રરૂપે ધારણ કરનાર છે.
નીલાંબરો વારુણીશો મનોવાક્કાયદોષહા । અસંતોષો દૃષ્ટિમાત્રપાતિતૈકદશાનનઃ
નીલાંબર ધારણ કરનાર, વારુણીના સ્વામી, મન, વાણી અને શરીરના દોષોનો નાશક; અતૃપ્ત રહીને માત્ર નજરથી દશમુખને પતન કરનાર છે.
બલિસંયમનો ઘોરો રૌહિણેયઃ પ્રલંબહા । મુષ્ટિકઘ્નો દ્વિવિદહા કાલિંદીકર્ષણો બલઃ
બલિને સંયમમાં રાખનાર ભયંકર, રોહિણીપુત્ર, પ્રલંબનો વિનાશક; મુષ્ટિક અને દ્વિવિદનો સંહારક, યમુનાને ખેંચનાર બલ છે.
રેવતીરમણઃ પૂર્વભક્તિખેદાચ્યુતાગ્રજઃ । દેવકીવસુદેવાહ્વ કશ્યપાદિતિનંદનઃ
જે રેવતીના પ્રિય છે, અચ્યુતના મોટા ભાઈ છે, અગાઉની ભક્તિથી થાકી ગયા છે, દેવકી અને વસુદેવના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે, કશ્યપ વગેરેના વંશજ છે.
વાર્ષ્ણેયઃ સાત્વતાં શ્રેષ્ઠઃ શૌરિર્યદુકુલોદ્વહઃ । નરાકૃતિઃ પરંબ્રહ્મ સવ્યસાચી વરપ્રદઃ
જે વૃષ્ણિ વંશના છે, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ છે, શૂરના પુત્ર છે, યદુ વંશનું ગૌરવ છે, માનવ સ્વરૂપ ધારણ કરનાર છે, પરમ બ્રહ્મ છે, સવ્યસાચીના સાથી છે, અને વરદાન આપનાર છે.
બ્રહ્માદિકામ્યલાલિત્ય જગદાશ્ચર્ય શૈશવઃ । પૂતનાઘ્નઃ શકટભિદ્યમલાર્જુનભંજનઃ 6.71.
જે બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓને પોતાના લાવણ્યથી આનંદિત કરે છે, જેમનું બાળપણ આખા જગતમાં આશ્ચર્યજનક હતું, પૂતનાના સંહારક છે, શકટ તોડનાર છે, અને યમલાર્જુન વૃક્ષોનો નાશ કરનાર છે.
વાતાસુરારિઃ કેશિઘ્નો ધેનુકારિર્ગવીશ્વરઃ । દામોદરો ગોપદેવો યશોદાનંદદાયકઃ
જે વાતા અસુરના શત્રુ છે, કેશીનો સંહારક છે, ધેનુકના દુશ્મન છે, ગાયોના સ્વામી છે, દામોદર છે, ગોપોનો દેવ છે, અને યશોદાને આનંદ આપનાર છે.
કાલીયમર્દનઃ સર્વગોપગોપીજનપ્રિયઃ । લીલાગોવર્દ્ધનધરો ગોવિંદો ગોકુલોત્સવઃ
જે કાળિયાને દબાવનાર છે, બધા ગોપ અને ગોપીઓના પ્રિય છે, લીલાથી ગોવર્ધન ઉંચકનાર છે, ગોવિંદ છે, અને ગોકુલના આનંદ છે.
અરિષ્ટમથનઃ કામોન્મત્તગોપીવિમુક્તિદઃ । સદ્યઃ કુવલયાપીડઘાતી ચાણૂરમર્દનઃ
જે અરીષ્ટને મથન કરનાર છે, પ્રેમમાં ઉન્મત્ત થયેલી ગોપીઓને મુક્તિ આપનાર છે, તરત જ કુવલયાપીડનો સંહારક છે, અને ચાણૂરનો નાશ કરનાર છે.