સમસ્તદુર્ગતિત્રાતા જગદ્ભક્ષકભક્ષકઃ । ઉગ્રશોંબરમાર્જારઃ કાલમૂષકભક્ષકઃ । અનંતાયુધદોર્દંડી નૃસિંહો વીરભદ્રજિત્
સર્વ દુઃખમાંથી બચાવનાર, જગતને ગળી જનારને પણ ગળી જાય છે, શોંબર જેટલો ભયાનક, સમયના ઉંદરને ખાવા વાળો બિલાડી, અનંત હથિયારો અને મજબૂત હાથ ધરનાર, નૃસિંહ, વીરભદ્રને જીતનાર.
યોગિનીચક્રગુહ્યેશઃ શક્રારિ પશુમાંસભુક્ । રુદ્રો નારાયણો મેષરૂપ શંકરવાહનઃ
યોગિનીઓના ગુપ્ત મંડળના સ્વામી, ઇન્દ્રના દુશ્મન, પશુનું માંસ ખાવા વાળો, રુદ્ર, નારાયણ, મેષ રૂપે, શંકરનો વાહન.
મેષરૂપશિવત્રાતા દુષ્ટશક્તિસહસ્રભુક્ । તુલસીવલ્લભો વીરો વામાચારોઽખિલેષ્ટદઃ
મેષ રૂપે શિવના રક્ષક, હજારો દુષ્ટ શક્તિઓને ભક્ષી લે છે, તુલસીના પ્રિય, વીર, વામ માર્ગ અનુસરી, બધાની ઇચ્છા પૂરી કરનાર.
મહાશિવઃ શિવારૂઢો ભૈરવૈકકપાલધૃક્ । કિલ્લીચક્રેશ્વરઃ શક્ર દિવ્યમોહનરૂપદઃ
મહા શિવ, શિવ પર સવાર, ભૈરવના એક કપાળ ધારણ કરનાર, કિલ્લી મંડળના સ્વામી, ઇન્દ્રને દિવ્ય મોહક રૂપ આપનાર.
ગૌરીસૌભાગ્યદો માયાનિધીર્માયાભયાપહઃ । બ્રહ્મતેજોમયો બ્રહ્મશ્રીમયશ્ચ ત્રયીમયઃ
ગૌરીને સૌભાગ્ય આપનાર, માયાનો ખજાનો, માયાનો ભય દૂર કરનાર, બ્રહ્મના તેજથી ભરપૂર, બ્રહ્મની કીર્તિથી યુક્ત, ત્રણ વેદોનું સ્વરૂપ.
સુબ્રહ્મણ્યો બલિધ્વંસી વામનોઽદિતિદુઃખહા । ઉપેંદ્રો નૃપતિર્વિષ્ણુઃ કશ્યપાન્વયમંડનઃ
સુબ્રહ્મણ્ય, બલિને નાશ કરનાર, વામન, અદિતીનું દુઃખ દૂર કરનાર, ઉપેન્દ્ર, રાજા, વિષ્ણુ, કશ્યપ વંશનો શણગાર.
બલિસ્વરાજ્યદઃ સર્વદેવવિપ્રાન્નદોઽચ્યુતઃ । ઉરુક્રમસ્તીર્થપાદસ્ત્રિપદસ્થસ્ત્રિવિક્રમઃ 6.71.
બલિને રાજ્ય આપનાર, બધા દેવો અને બ્રાહ્મણોને અન્ન આપનાર, અચ્યૂત, વિશાળ પગલાં વાળો, તીર્થોને પવિત્ર કરનાર પગ, ત્રણ પગલાંમાં ઊભો, ત્રિવિક્રમ.
વ્યોમપાદઃ સ્વપાદાંભઃ પવિત્રિતજગત્ત્રયઃ । બ્રહ્મેશાદ્યભિવંદ્યાંઘ્રિર્દ્રુતધર્માંઘ્રિધાવનઃ
જેના પગ આકાશ સુધી પહોંચે છે, પગનું પાણી ત્રણ લોકને પવિત્ર કરે છે, બ્રહ્મા અને દેવો પણ પગને વંદન કરે છે, ધર્મના માર્ગે ઝડપથી ચાલે છે.
અચિંત્યાદ્ભુતવિસ્તારો વિશ્વવૃક્ષો મહાબલઃ । રાહુમૂર્ધાપરાંગચ્છિદ્ભૃગુપત્નીશિરોહરઃ
અગણિત અને અદ્ભુત વિસ્તરણ વાળો, વિશ્વ વૃક્ષ, મહા શક્તિ ધરનાર, રાહુનું માથું ફાડનાર, ભૃગુની પત્નીનું માથું કાપનાર.
પાપત્રસ્તઃ સદાપુણ્યો દૈત્યાશાનિત્યખંડનઃ । પૂરિતાખિલદેવાશો વિશ્વાર્થૈકાવતારકૃત્
પાપીઓથી ડરાય છે, હંમેશા પવિત્ર, દૈત્યોની આશા નાશ કરનાર, બધા દેવોની ઇચ્છા પૂરી કરનાર, વિશ્વના કલ્યાણનું એકમાત્ર કારણ.
સ્વમાયાનિત્યગુપ્તાત્મા ભક્તચિન્તામણિઃ સદા । વરદઃ કાર્ત્તવીર્યાદિ રાજરાજ્યપ્રદોઽનઘઃ
સ્વમાયાથી હંમેશા છુપાયેલો, ભક્તો માટે ચિંતામણિ, હંમેશા વરદાન આપનાર, કાર્તવીર્ય અને અન્ય રાજાઓને રાજ્ય આપનાર, નિર્દોષ.
વિશ્વશ્લાઘ્યામિતાચારો દત્તાત્રેયો મુનીશ્વરઃ । પરાશક્તિસદાશ્લિષ્ટો યોગાનંદઃ સદોન્મદઃ
વિશ્વ દ્વારા વખાણાયેલ વર્તન, દત્તાત્રેય, મુનિઓના સ્વામી, પરા શક્તિથી હંમેશા જોડાયેલો, યોગનો આનંદ, હંમેશા ઉન્માદ.
સમસ્તેંદ્રારિતેજોહૃત્પરમામૃતપદ્મપઃ । અનુસૂયાગર્ભરત્નં ભોગમોક્ષસુખપ્રદઃ
બધા દેવોના દુશ્મનોનું તેજ હરી લે છે, પરમ અમૃત-પદમ આપે છે, અનસૂયાની ગર્ભમાંથી જન્મેલ રત્ન, ભોગ અને મોક્ષનું સુખ આપે છે.
જમદગ્નિકુલાદિત્યો રેણુકાદ્ભુતશક્તિકૃત્ । માતૃહત્યાદિનિર્લેપઃ સ્કંદજિદ્વિપ્રરાજ્યદઃ
જમદગ્નિ વંશનો સૂર્ય, રેણુકાની અદ્ભુત શક્તિ સર્જનાર, માતૃહત્યાના પાપથી અસ્પૃશ્ય, સ્કંદને જીતનાર, બ્રાહ્મણોને રાજ્ય આપનાર.
સર્વક્ષત્રાંતકૃદ્વીરદર્પહા કાર્ત્તવીર્યજિત્ । સપ્તદ્વીપાવતીદાતા શિવાર્ચક યશપ્રદઃ
બધા ક્ષત્રિયોને નાશ કરનાર, વીરોની અહંકાર હરણ કરનાર, કાર્તવીર્યને જીતનાર, સાત દ્વીપો આપનાર, શિવની પૂજા કરનાર, યશ આપનાર.
ભીમઃ પરશુરામશ્ચ શિવાચાર્યૈકવિશ્વભુક્ । શિવાખિલજ્ઞાનકોશો ભીષ્માચાર્યોઽગ્નિદૈવતઃ
ભીમ, પરશુરામ, શિવના માર્ગનો એકમાત્ર ગુરુ, શિવના તમામ જ્ઞાનનો ખજાનો, ભીષ્મના ગુરુ, અગ્નિદેવના દેવ.
દ્રોણાચાર્યગુરુર્વિશ્વજૈત્રધન્વાકૃતાંતજિત્ । અદ્વિતીયતપોમૂર્ત્તિર્બ્રહ્મચર્યૈકદક્ષિણઃ
દ્રોણાચાર્યના ગુરુ, ધનુષથી સમગ્ર વિશ્વને જીતનાર, મૃત્યુને હરાવનાર, અનન્ય તપનું સ્વરૂપ, બ્રહ્મચર્યમાં એકમાત્ર નિપુણ.
મનુઃશ્રેષ્ઠઃ સતાંસેતુર્મહીયાન્વૃષભો વિરાટ્ । આદિરાજઃ ક્ષિતિપિતા સર્વરત્નૈકદોહકૃત્
મનુઓમાં શ્રેષ્ઠ, સજ્જનો માટે પુલ, મહાન વૃષભ, વિરાટ, પ્રથમ રાજા, પૃથ્વીના પિતા, બધા રત્નોનો એકમાત્ર દાતા.
પૃથુર્જન્માદ્યેકદક્ષો ગીઃ શ્રીઃ કીર્તિઃ સ્વયંવૃતઃ । જગદ્વૃત્તિપ્રદશ્ચક્રવર્ત્તિશ્રેષ્ઠોદ્વયાસ્ત્રધૃક્
પ્રથુ જન્મથી જ કુશળ હતો, તેની સાથે વાણી, લક્ષ્મી અને કીર્તિ સતત રહી. પોતે પસંદ કરેલો, આખા જગતને જીવન આપનાર, સર્વોત્તમ ચક્રવર્તી અને અપરાજેય શસ્ત્રો ધરાવનાર હતો.
સનકાદિમુનિપ્રાપ્ય ભગવદ્ભક્તિવર્દ્ધનઃ । વર્ણાશ્રમાદિધર્માણાં કર્ત્તા વક્તા પ્રવર્ત્તકઃ
સનકાદિ મુનિઓ પાસેથી ભગવાનની ભક્તિ પ્રાપ્ત કરી, તેણે ભક્તિ વધારી. varnashram તથા અન્ય ધર્મોનો સ્થાપક, ઉપદેશક અને પ્રચારક બન્યો.
સૂર્યવંશધ્વજો રામો રાઘવઃ સદ્ગુણાર્ણવઃ । કાકુત્સ્થો વીરરાડ્રાજા રાજધર્મધુરંધરઃ
સૂર્યવંશનો ધ્વજ, રાઘવ રામ, ગુણોના મહાસાગર, કાકુત્સ્થ વંશનો, વીર રાજા અને રાજધર્મનું ભાર વહન કરનાર હતો.
નિત્યસ્વસ્થાશ્રયઃ સર્વભદ્ર ગ્રાહી શુભૈકદૃક્ । નરરત્નં રત્નગર્ભો ધર્માધ્યક્ષો મહાનિધિઃ । સર્વશ્રેષ્ઠાશ્રયઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થગ્રામવીર્યવાન્
સદા સ્થિર અને આત્મનિર્ભર, સર્વે શુભને સ્વીકારનાર, સારા માટે એકાગ્ર, મનુષ્યોમાં રત્ન, રત્નમાંથી જન્મેલો, ધર્મનો મુખ્ય રક્ષક, મહાન ખજાનો, સર્વોત્તમ આશ્રય અને સર્વ શાસ્ત્રના અર્થોમાં પરાક્રમી હતો.
જગદ્વશો દાશરથિઃ સર્વરત્નાશ્રયો નૃપઃ । સમસ્તધર્મસૂઃ સર્વધર્મદ્રષ્ટાઽખિલાઘહા
દશરથપુત્રે આખા જગતને પોતાના વશમાં રાખ્યું, સર્વ રત્નોનો આશ્રય થયો, બધા ધર્મોનો આધાર, સર્વ ધર્મને જાણનાર અને સર્વ પાપોનો નાશક હતો.
અતીંદ્રો જ્ઞાનવિજ્ઞાનપારદશ્ચ ક્ષમાંબુધિઃ । સર્વપ્રકૃષ્ટશિષ્ટેષ્ટો હર્ષશોકાદ્યનાકુલઃ । પિત્રાજ્ઞાત્યક્તસામ્રાજ્યઃ સપન્નોદયનિર્ભયઃ
ઇન્દ્રથી પણ શ્રેષ્ઠ, જ્ઞાન અને વિજ્ઞાનમાં પારંગત, ક્ષમાનો મહાસાગર, સર્વ શ્રેષ્ઠ અને વિદ્વાનોનો પ્રિય, આનંદ-દુઃખથી અડગ, પિતાની આજ્ઞાએ રાજ્ય ત્યાગી, સંપત્તિથી ભરપૂર અને નિર્ભય હતો.
ગુહદેશાર્પિતૈશ્વર્યઃ શિવસ્પર્દ્ધાજટાધરઃ । ચિત્રકૂટાપ્તરત્નાદ્રિર્જગદીશો વનેચરઃ
ગુહાને રાજ્ય સોંપી, જટાધારી શિવને પણ સ્પર્ધા આપનાર, ચિત્રકૂટ પર રત્ન પામનાર અને જગતના સ્વામી બની વનમાં વિહાર કરતો હતો.
યથેષ્ટામોઘસર્વાસ્ત્રો દેવેંદ્રતનયાક્ષિહા । બ્રહ્મેંદ્રદિનતૈષીકો મારીચઘ્નો વિરાધહા
જેમ ઇચ્છે તેમ અપરાજેય શસ્ત્રો વડે, ઇન્દ્રપુત્રના નેત્રનો વિનાશ કર્યો, બ્રહ્મા અને ઇન્દ્રની કૃપા મેળવવા ઇચ્છી, મારિચ અને વિરાધને મારેા.
બ્રહ્મશાપહતાશેષ દંડકારણ્યપાવનઃ । ચતુર્દશસહસ્રોગ્ર રક્ષોઘ્નૈકશરૈકધૃક્
બ્રહ્માના શાપથી થયેલા બધા દુષ્પ્રભાવ દૂર કર્યા, દંડક વનને પવિત્ર કર્યું અને એક જ બાણથી ચૌદ હજાર ભયાનક રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો.
ખરારિસ્ત્રિશિરોહંતા દૂષણઘ્નો જનાર્દનઃ । જટાયુષોઽગ્નિગતિદોઽગસ્ત્યસર્વસ્વ મંત્રરાટ્
ખર, ત્રિશિરા અને દુષણનો નાશક, જનાર્દન, જટાયુને અગ્નિમાં ગતિ આપનાર, અગસ્ત્યને સર્વ આપનાર અને મંત્રોના રાજા તથા અગસ્ત્યનો ખજાનો હતો.
લીલાધનુઃ કોટ્યપાસ્તદુંદુભ્યસ્થિમહાચયઃ । સપ્તતાલવ્યધાકૃષ્ટ ધ્વસ્તપાતાલદાનવઃ
રમતાં રમતાં મહાન ધનુષ તોડી, દુન્દુભિના અસ્થિઓની ઢગલીને વિખેરી, સાત તાલ વૃક્ષોને ભેદી અને પાતાળના દાનવોનો નાશ કર્યો.
સુગ્રીવરાજ્યદો હીનમનસૈવાભયપ્રદઃ । હનુમદ્રુદ્રમુખ્યેશ સમસ્તકપિદેહભૃત્
સુગ્રીવને રાજપદ આપ્યું, મન દુઃખી હોય તેમને પણ નિર્ભયતા આપી, હનુમાન, રુદ્ર અને સર્વ શ્રેષ્ઠ વાનરોમાં સ્વામી અને બધા વાનરોના શરીરોને પોષણ આપનાર હતો.