સખા ચૈવ તતશ્ચાસીદ્બ્રાહ્મણો ગુણવાન્મમ । શ્રાવણદ્વાદશીયોગે માસિ ભાદ્રપદે તતઃ
"પછી મારો એક મિત્ર, ગુણવાન બ્રાહ્મણ હતો; શ્રાવણ માસમાં દ્વાદશી તિથિએ—"
સ કદાચિન્મયા સાર્દ્ધં તાપીં નામ નદીં યયૌ । તસ્યાશ્ચ સંગમઃ પુણ્યો યત્રાસીચ્ચંદ્રભાગયા
"એક વખત હું અને એ સાથે મળીને તાપી નામની નદી પાસે ગયા, જ્યાં ચંદ્રભાગા સાથેનું પવિત્ર સંગમ હતું."
ચંદ્રભાગા ચંદ્રસુતા તાપી ચૈવાર્કનંદિની । તયોઃ શીતોષ્ણસલિલે પ્રવિવેશ સ હ દ્વિજઃ
"ચંદ્રભાગા ચંદ્રદેવની પુત્રી અને તાપી સૂર્યદેવની પુત્રી છે; એ બંનેની ઠંડી-ગરમ લહેરોમાં એ બ્રાહ્મણ ગયો."
શ્રવણદ્વાદશીયોગે નરાશ્ચ સમુપોષિતાઃ । ચંદ્રભાગા સુતો યેન વારિધાનીં દદુર્દ્વિજે
"શ્રાવણ માસની દ્વાદશી તિથિએ ઉપવાસ કરેલા લોકો ભેગા થયા; ત્યાં ચંદ્રભાગાના પુત્રએ બ્રાહ્મણને પાણીનો ઘડો આપ્યો."
દધ્યોદનયુતાં સાર્દ્ધં સંપૂર્ણૈર્વર્દ્ધમાનકૈઃ । છત્રોપાનદ્યુગં વસ્ત્રં પ્રતિમાં ચ તથા હરેઃ
"દહીં-ભાતથી ભરેલો ઘડો, છત્રી, જોડી ચપ્પલ, વસ્ત્ર અને હરિજીની પ્રતિમા—આ બધું મળ્યું."
પ્રદદૌ વિપ્રમુખ્યેભ્યો હરસ્યાગ્રે મહામતે । વિત્તસંરક્ષણાર્થાય તસ્યાસ્તીરે વ્રતે મયા
"હું એ બધું હરિજીની સામે, મુખ્ય બ્રાહ્મણોને, ધનના રક્ષણ માટે, નદીના કિનારે વ્રતરૂપે આપ્યું."
સોપવાસેન દત્તૈકા વારિધાની મનોરમા । તત્કૃત્વાહં ગૃહં પ્રાપ્તઃ તતઃ કાલેન કેનચિત્
"ઉપવાસ સાથે એક સુંદર પાણીનો ઘડો દાનમાં આપ્યો; એ પછી હું ઘરે પાછો ફર્યો અને થોડા સમય પછી—"
પંચત્ત્વમહમાસાદ્ય નાસ્તિક્યાત્પ્રેતતાં ગતઃ । અસ્યામટવ્યાં ઘોરાયાં યથા હ્યહિકુલં તથા
"જ્યારે મૃત્યુ આવ્યું, ત્યારે અસ્તિકતા ન હોવાને કારણે હું પિતૃ બન્યો; આ ભયાનક જંગલમાં, જાણે સાપોના જૂથમાં, તેમ રહ્યો."
શ્રવણદ્વાદશીયોગે વારિધાન્યર્પિતા મયા । સેયં મધ્યાહ્નસમયે લભ્યતે ચ દિનેદિને 6.69.
જ્યારે શ્રવણ અને દ્વાદશીનો સંયોગ થાય છે, ત્યારે મેં પાણી અને અનાજ અર્પણ કર્યું છે; એ મને દરરોજ મધ્યાહ્ને પ્રાપ્ત થાય છે.
બ્રહ્મસ્વરૂપિણઃ સર્વે પાપાઃ પ્રેતત્વમાગતાઃ । પરદારગતાઃ કેચિત્સ્વામિદ્રોહરતાશ્ચ યે
બધા બ્રહ્મસ્વરૂપ પાપી લોકો, જે હવે પ્રેત બની ગયા છે, એમણે કોઈએ પરસ્ત્રી સાથે સંબંધ બાંધ્યો છે અને કોઈએ પોતાના માલિક પાસેથી ચોરી કરી છે.
ભૂતપ્રેતજરૂપેણ તે જાતા હ્યત્ર માનવાઃ । દેશે મરુસ્થલે ત્વસ્મિન્મમૈતે મિત્રતાં ગતાઃ
આ માણસો અહીં ભૂત અને પ્રેતના રૂપે જન્મ્યા છે; આ રણપ્રદેશમાં એ બધા મારા સાથી બની ગયા છે.
અક્ષયો ભગવાન્વિષ્ણુઃ પરમાત્મા સનાતનઃ । દીયતે યત્સમુદ્દિશ્ય હ્યક્ષયં તત્પ્રકીર્તનમ્
અક્ષય, સર્વશક્તિમાન, શાશ્વત પરમાત્મા ભગવાન વિષ્ણુ છે; જે કંઈ પણ એમના નામે અર્પણ થાય છે, એ અક્ષય ગણાય છે.
અક્ષયેનાપિ ચાન્નેન તૃપ્તા એતે પુનઃ પુનઃ । પ્રેતત્વભાવં દૌર્બલ્યં ન વિમુંચતિ કર્હિચિત્
અક્ષય અન્નથી પણ, એ લોકો વારંવાર તૃપ્ત થાય છે; છતાં, એ ક્યારેય પ્રેત અવસ્થા કે પોતાની દુર્બળતા છોડતા નથી.
પૂજયિત્વાહમન્નૈસ્ત્વામતિથિં સમુપસ્થિતમ્ । પ્રેતભાવાદ્વિનિર્મુક્તો યાસ્યામિ પરમાં ગતિમ્
હું તને, અતિથિ તરીકે આવ્યા છે, અન્નથી પૂજા કરીને, પ્રેત અવસ્થાથી મુક્ત થઈને પરમ ગતિ પ્રાપ્ત કરીશ.
મયા વિહીનાઃ કિંત્વેતે વનેઽસ્મિન્ભૃશદારુણે । પીડામનુભવિષ્યંતિ દારુણાં કર્મયોનિજામ્
પણ, મારા વિના, આ ભયાનક જંગલમાં રહેલા લોકો ભયાનક કર્મોથી થયેલી ભારે પીડા સહન કરશે.
એતેષાં તુ મહાભાગ મમાનુગ્રહકામ્યયા । પ્રત્યેકં નામગોત્રાણિ ગૃહ્ણીષ્વ લિખિતાનિ ચ
હે મહાભાગ્યશાળી, મારા અનુગ્રહની ઇચ્છાથી, કૃપા કરીને દરેકના નામ અને ગોત્ર, જે લખેલા છે, તે લઈ લે.
અસ્તિ કક્ષાગતા ચૈવ તવ સંપુટિકા શુભા । હિમવંતમથાસાદ્ય તત્ર ત્વં લપ્સ્યસે નિધિમ્
તારા બોક્સમાં એક શુભ પેટી રાખેલી છે; હિમાલય પહોંચ્યા પછી, તને ત્યાં ખજાનો મળશે.
ગયાશીર્ષં તતો ગત્વા શ્રાદ્ધં કુરુ મહામતે । ઇત્યાજ્ઞાપ્ય સ વૈ પ્રેતો વણિજં ચ યથાસુખમ્
પછી, ગયાશીર્ષ જઇને શ્રાદ્ધ કરજે, હે મહામતિ; આમ આજ્ઞા આપી, એ પ્રેતે વેપારીને તેની મરજી મુજબ વિદાય આપી.
વિસર્જયામાસ તદા સ વૈ પ્રાયાત્સમુત્સુકઃ । સમાસાદ્ય ગૃહં તત્ર પશ્ચાત્પ્રાયાદ્ધિમાલયમ્
પછી તેણે તેને છોડી દીધો અને એ ઉત્સુકતાથી ચાલ્યો ગયો; પછી પોતાનાં ઘરે પહોંચીને, હિમાલય તરફ روانો થયો.
તતો દૃષ્ટં નિધિં તત્ર ગૃહીત્વા સ સમાગતઃ । ષષ્ઠાંશં પ્રતિગૃહ્યાથ ગયાશીર્ષં તતોઽભ્યગાત્
ત્યાં તેણે ખજાનો જોયો અને લઈ આવ્યો; છઠ્ઠો ભાગ સ્વીકારી, પછી ગયાશીર્ષ ગયો.
તત્ર ગત્વા ગયાયાં સ શ્રાદ્ધં કૃત્વા મહામતિઃ । પ્રેતાનાં તુ યથોદ્દિષ્ટં શ્રાદ્ધં સમ્યગ્વિધાનતઃ
ત્યાં જઈને, ગયામાં એ મહામતિએ શ્રાદ્ધ કર્યું; પ્રેતો માટે, જેમ કહેવામાં આવ્યું હતું, તે પ્રમાણે યોગ્ય રીતે શ્રાદ્ધ કર્યું.
પ્રત્યેકં નામગોત્રાણિ ગૃહીત્વા પિંડમુત્સૃજત્ । યસ્ય યસ્ય ભવેચ્છ્રાદ્ધં સ કરોતિ દિને વણિક્
દરેકનું નામ અને ગોત્ર લઈ, તેણે પિંડ અર્પણ કર્યો; જેના માટે શ્રાદ્ધ હતું, એ દિવસે વેપારીએ શ્રાદ્ધ કર્યું.
સ સ તસ્ય તદા સ્વપ્ને દર્શયત્યાત્મનસ્તનુમ્ । બ્રવીતિ ચ મહાભાગ પ્રસાદાદ્ભવતોઽનઘ
પછી, દરેક વ્યક્તિએ સપનામાં પોતાનું સ્વરૂપ બતાવ્યું અને કહ્યું, 'હે મહાભાગ્યશાળી, તારી નિર્દોષ કૃપાથી—'
પ્રેતભાવં મયા ત્યક્તં પ્રાપ્તોઽસ્મિ પરમાં ગતિમ્ । એવં કૃત્વા વિધાનેન ગયાશીર્ષં મહામનાઃ
'હું પ્રેત અવસ્થા છોડી દીધી છે અને પરમ ગતિ પ્રાપ્ત કરી છે.' આમ, નિયમ મુજબ ગયાશીર્ષમાં વિધિ કરીને, એ મહાન આત્માએ—
પશ્ચાજ્જગામ સ્વગૃહં વિષ્ણું ધ્યાયન્પુનઃ પુનઃ । માસિ ભાદ્રપદે પ્રાપ્તે શુક્લપક્ષે તથા સુધીઃ
પછી પોતાનાં ઘરે ગયો અને વારંવાર વિષ્ણુનું ધ્યાન કરતો રહ્યો; ભાદરવા મહિનામાં, શુક્લ પક્ષમાં, એ વિદ્વાન—
શ્રવણદ્વાદશીયોગે સંગમે સરિતાં પુનઃ । જગામ સ મહાબુદ્ધિઃ સર્વોપસ્કરસંયુતઃ
શ્રવણ અને દ્વાદશીનો સંયોગ થતાં, નદીઓના સંગમ પર ફરી, એ મહામતિ સર્વ સામાન સાથે ગયો.
સંગમે સરિતાં સ્નાત્વા દ્વાદશીં તામુપોષિતઃ । તત્ર સ્નાત્વાપિ દત્ત્વા તુ પૂજયિત્વા જનાર્દનમ્
નદીઓના સંગમ પર સ્નાન કરીને, તે દ્વાદશીનું ઉપવાસ પાળીને, ત્યાં ફરી સ્નાન કર્યા પછી દાન આપ્યું અને જનાર્દનનું પૂજન કર્યું.
અનંતરં બ્રાહ્મણસ્ય હ્યુપહારાંસ્તદા દદૌ । શાસ્ત્રોક્તેનાપિ વિધિના હ્યેકચિત્તરતોઽપિ સઃ
પછી તરત જ, બ્રાહ્મણને શાસ્ત્રોક્ત રીતથી ભેટ આપી, અને મન એકાગ્ર રાખીને વિધિપૂર્વક કર્યુ.
નિવર્ત્તયામાસ તદા વણિજો બુદ્ધિમાન્સ વૈ । વર્ષેવર્ષે તુ સંપ્રાપ્તે માસિ ભાદ્રપદે તથા
પછી તે બુદ્ધિશાળી વેપારીએ નક્કી કર્યું કે દર વર્ષે ભાદરવા મહિનામાં આવું જ કરવું.
શ્રવણદ્વાદશીયોગે સંગમે સરિતાં પુનઃ । એવં વૈ કૃતવાન્સર્વં વિષ્ણુમુદ્દિશ્ય સત્વરમ્
શ્રવણ નક્ષત્ર અને દ્વાદશીનું યોગ આવે ત્યારે, એ ફરી નદીઓના સંગમ પર ગયો; અને બધા કાર્યો શ્રીવિષ્ણુને સમર્પિત કરીને ઉત્સાહપૂર્વક કર્યા.