અથ પ્રેતાન્દદર્શાસૌ ક્ષુત્તૃષાવ્યાકુલેંદ્રિયાન્ । ઉત્કટાન્ખલિનો ભીમાન્નિર્માંસાન્રૌદ્રદર્શનાન્
પછી તેણે એવા પ્રેતોને જોયા, જેમના ઇન્દ્રિયો ભૂખ અને તરસથી વ્યાકુળ હતા, ભયાનક, દુષ્ટ, ડરામણા, માંસ વગરના અને જોવા જ ભયંકર.
પ્રેતસ્કંધસમારૂઢમેકં વિકૃતદર્શનમ્ । દદર્શ બહુભિઃ પ્રેતૈઃ સમંતાત્પરિવારિતમ્
તેણે એક વિકૃત દેખાવવાળાને જોયો, જે પ્રેતના ખભા પર બેઠો હતો અને ઘણા પ્રેતો四 તરફથી તેને ઘેરીને ઊભા હતા.
અગચ્છમાનમત્યુગ્રં પ્રેતશબ્દપુરઃસરમ્ । પ્રેતોઽપિ દૃષ્ટ્વા તાં ઘોરામટવીમાગતં નરમ્
એ પ્રેત, બહુ જ ભયાનક અને પ્રેતોના ચીસ સાથે આગળ વધતો હતો; અને જ્યારે એ માણસને જોયો, જે એ ભયાનક જંગલમાં આવ્યો હતો—
પ્રેતસ્કંધાન્મહીં ગત્વા તસ્યાંતિકમુપાગમત્ । પ્રણિપત્ય વણિક્શ્રેષ્ઠમિદં વચનમબ્રવીત્
પ્રેત એ બીજા પ્રેતના ખભા પરથી નીચે ઉતરી, તેના નજીક ગયો અને વેપારીઓના મુખિયાને વંદન કરીને કહ્યું—
અસ્મિન્ઘોરતરે દેશે પ્રવેશો ભવતઃ કથમ્ । તમુવાચ વણિક્ધીમાન્સાર્થભ્રષ્ટસ્ય મે વને
"આટલા ભયાનક પ્રદેશમાં તમે કેમ આવ્યા?" ત્યારે બુદ્ધિશાળી વેપારીએ જવાબ આપ્યો: "હું મારા વાણિજ્યમંડળથી વિખૂટો પડી આ જંગલમાં આવી ગયો છું—
પ્રવેશો દૈવયોગેન પૂર્વકર્મકૃતેન ચ । તૃષા મે બાધતેઽત્યર્થં ક્ષુધા ચૈવ ભૃશં તથા
"હું અહીં ભાગ્યના સંયોગ અને પૂર્વકર્મના કારણે આવ્યો છું. મને બહુ તરસ લાગી છે અને ભારે ભૂખ પણ સતાવે છે."
પ્રાણાંતિકમનુપ્રાપ્તં વચનં ભ્રમતીવ મે । અત્રોપાયં ન પશ્યામિ જીવેયં યેન કેનચિત્
"હું મૃત્યુના કાંઠે આવી ગયો છું; બોલતાં બોલતાં મન ભટકે છે; અહીં મને કોઈ ઉપાય દેખાતો નથી કે જેમથી હું કોઈ રીતે જીવતો રહી શકું."
ઇત્યેવમુક્તે પ્રેતસ્તં વણિજં વાક્યમબ્રવીત્ । ફુલ્લાં શમીં સમાશ્રિત્ય પ્રતીક્ષ ત્વં મુહૂર્ત્તકમ્
એવું કહેતા, પ્રેત એ વેપારીને કહ્યું: "તમે ફૂલી રહેલા શમીના વૃક્ષ નીચે થોડી વાર રાહ જુઓ."
કૃતાતિથ્યો મયા પશ્ચાદ્ગમિષ્યસિ યથાસુખમ્ । એવમુક્તસ્તથા ચક્રે સ વણિક્તૃષ્ણયાર્દિતઃ
"હું તમારું આથિથ્ય કરું પછી, તમે મનગમતાં જઈ શકો." એમ કહેતાં, તરસથી પીડાતા વેપારીએ તેમ જ કર્યું.
મધ્યાહ્નસમયે પ્રાપ્તે પ્રેતસ્તં દેશમાગતઃ । ફુલ્લાં સવૃક્ષાં શીતોદાં વારિધાનીં મનોરમામ્
મધ્યાહ્નના સમયે, પ્રેત એ સ્થળે આવ્યો—એ સ્થળે ફૂલી રહેલા વૃક્ષો, ઠંડુ પાણી અને સુંદર જળાશય હતો.
દધ્યોદનસમાયુક્તાં વર્દ્ધમાનેન સંયુતામ્ । અવતીર્ય તતઃ સ્વન્નં પ્રાદાદતિથયે તદા
પછી તેણે દહીં-ભાતથી ભરપૂર પોતાનું જમવાનું તૈયાર કરીને, નીચે આવીને એ મહેમાનને ભેટ આપ્યું.
સ તત્રાશનમાત્રેણ પરં તૃપ્તિત્વમાગતઃ । વિતૃષ્ણો વિજ્વરશ્ચૈવ ક્ષણેન સમપદ્યત
માત્ર એ જમવાનું ખાઈને, તે ત્યાં જ સર્વે રીતે તૃપ્ત થયો; એક પળમાં તેની બધું ઇચ્છા અને તાપ દૂર થઈ ગયા.
તતશ્ચ પ્રેતાઃ સંપ્રાપ્તાઃ સોઽસ્માદ્ભાગં ક્રમાદ્દદૌ । દધ્યોદનાત્સપાનીયાત્પ્રેતાસ્તૃપ્તિં પરાં ગતાઃ
પછી પિતૃઓ આવ્યા, અને તેણે ક્રમવાર તેમને પણ દહીં-ભાત અને પાણી આપ્યું; એથી પિતૃઓને પણ ઉત્તમ તૃપ્તિ મળી.
અતિથિં તર્પયિત્વા તુ પ્રેતલોકં ચ સર્વતઃ । તતઃ સ્વયં સ બુભુજે ભુક્તશેષં યથાસુખમ્
મહેમાન અને બધા પિતૃઓને સંતોષ્યા પછી, પછી તેણે પોતે મનગમતું બચેલું જમવાનું આરામથી ખાધું.
તસ્ય ભુક્તવતઃ સ્વન્નં પાનીયં ચ ક્ષયં યયૌ । પ્રેતાધિપં તતસ્તં વૈ વણિગ્વચનમબ્રવીત્
જ્યારે તેણે પોતાનું જમવાનું અને પાણી લીધું, ત્યારે બધું પુરું થઈ ગયું; ત્યારબાદ પિતૃઓના સ્વામી એ વેપારીને કહ્યું.
આશ્ચર્યમેતત્પરમં વનેઽસ્મિન્પ્રતિભાતિ મે । અન્નં પાનં ચ પરમં સંપ્રાપ્તં ચ કુતસ્તવ
"આ જંગલમાં આવું અદ્ભુત છે કે, તને આવું ઉત્તમ જમવાનું અને પીવાનું અહીં કેવી રીતે મળ્યું?"
સ્વલ્પેનૈવ તથાન્નેન ત્વમેતાંસ્તુ બહૂનપિ । અતર્પયઃ કથં ત્વેતે નિર્માંસા ભિન્નકુક્ષયઃ
"આટલું ઓછું જમવાનું હોવા છતાં, તું કેટલાય એવા, હાડકાંવાળા અને ફાટેલા પેટવાળાને કેવી રીતે સંતોષી શક્યો?"
કથમસ્યાં સુઘોરાયામટવ્યાં ચ કૃતાલયાઃ । તદેતત્સંશયં છિંધિ પરં કૌતૂહલં મમ
"આ ભયાનક જંગલમાં રહેતા એ લોકો અહીં કેમ વસે છે? મારો આ સંશય દૂર કર, મને ખૂબ જ જિજ્ઞાસા છે."
એવમુક્તઃ સ વણિજા પ્રેતો વચનમબ્રવીત્ । વાણિજ્યસક્તસ્ય પુરા જન્માતીતે મમાનઘ
વેપારીએ આવું પૂછતાં, પિતૃએ કહ્યું: "હે નિર્દોષ, અગાઉના જન્મમાં હું વેપારમાં જ જોડાયેલો હતો.
સકલે નગરે નાસ્તિ મમાન્યો હિ દુરાત્મકઃ । ધનલોભાન્ન કસ્યાપિ દત્તા ભિક્ષા મયા તદા
"આ આખા શહેરમાં મારો જેવો દુષ્ટ બીજો કોઈ નહોતો; ધનની લાલચે હું એ સમયે કોઈને દાન આપતો જ નહોતો."
સખા ચૈવ તતશ્ચાસીદ્બ્રાહ્મણો ગુણવાન્મમ । શ્રાવણદ્વાદશીયોગે માસિ ભાદ્રપદે તતઃ
"પછી મારો એક મિત્ર, ગુણવાન બ્રાહ્મણ હતો; શ્રાવણ માસમાં દ્વાદશી તિથિએ—"
સ કદાચિન્મયા સાર્દ્ધં તાપીં નામ નદીં યયૌ । તસ્યાશ્ચ સંગમઃ પુણ્યો યત્રાસીચ્ચંદ્રભાગયા
"એક વખત હું અને એ સાથે મળીને તાપી નામની નદી પાસે ગયા, જ્યાં ચંદ્રભાગા સાથેનું પવિત્ર સંગમ હતું."
ચંદ્રભાગા ચંદ્રસુતા તાપી ચૈવાર્કનંદિની । તયોઃ શીતોષ્ણસલિલે પ્રવિવેશ સ હ દ્વિજઃ
"ચંદ્રભાગા ચંદ્રદેવની પુત્રી અને તાપી સૂર્યદેવની પુત્રી છે; એ બંનેની ઠંડી-ગરમ લહેરોમાં એ બ્રાહ્મણ ગયો."
શ્રવણદ્વાદશીયોગે નરાશ્ચ સમુપોષિતાઃ । ચંદ્રભાગા સુતો યેન વારિધાનીં દદુર્દ્વિજે
"શ્રાવણ માસની દ્વાદશી તિથિએ ઉપવાસ કરેલા લોકો ભેગા થયા; ત્યાં ચંદ્રભાગાના પુત્રએ બ્રાહ્મણને પાણીનો ઘડો આપ્યો."
દધ્યોદનયુતાં સાર્દ્ધં સંપૂર્ણૈર્વર્દ્ધમાનકૈઃ । છત્રોપાનદ્યુગં વસ્ત્રં પ્રતિમાં ચ તથા હરેઃ
"દહીં-ભાતથી ભરેલો ઘડો, છત્રી, જોડી ચપ્પલ, વસ્ત્ર અને હરિજીની પ્રતિમા—આ બધું મળ્યું."
પ્રદદૌ વિપ્રમુખ્યેભ્યો હરસ્યાગ્રે મહામતે । વિત્તસંરક્ષણાર્થાય તસ્યાસ્તીરે વ્રતે મયા
"હું એ બધું હરિજીની સામે, મુખ્ય બ્રાહ્મણોને, ધનના રક્ષણ માટે, નદીના કિનારે વ્રતરૂપે આપ્યું."
સોપવાસેન દત્તૈકા વારિધાની મનોરમા । તત્કૃત્વાહં ગૃહં પ્રાપ્તઃ તતઃ કાલેન કેનચિત્
"ઉપવાસ સાથે એક સુંદર પાણીનો ઘડો દાનમાં આપ્યો; એ પછી હું ઘરે પાછો ફર્યો અને થોડા સમય પછી—"
પંચત્ત્વમહમાસાદ્ય નાસ્તિક્યાત્પ્રેતતાં ગતઃ । અસ્યામટવ્યાં ઘોરાયાં યથા હ્યહિકુલં તથા
"જ્યારે મૃત્યુ આવ્યું, ત્યારે અસ્તિકતા ન હોવાને કારણે હું પિતૃ બન્યો; આ ભયાનક જંગલમાં, જાણે સાપોના જૂથમાં, તેમ રહ્યો."
શ્રવણદ્વાદશીયોગે વારિધાન્યર્પિતા મયા । સેયં મધ્યાહ્નસમયે લભ્યતે ચ દિનેદિને 6.69.
જ્યારે શ્રવણ અને દ્વાદશીનો સંયોગ થાય છે, ત્યારે મેં પાણી અને અનાજ અર્પણ કર્યું છે; એ મને દરરોજ મધ્યાહ્ને પ્રાપ્ત થાય છે.
બ્રહ્મસ્વરૂપિણઃ સર્વે પાપાઃ પ્રેતત્વમાગતાઃ । પરદારગતાઃ કેચિત્સ્વામિદ્રોહરતાશ્ચ યે
બધા બ્રહ્મસ્વરૂપ પાપી લોકો, જે હવે પ્રેત બની ગયા છે, એમણે કોઈએ પરસ્ત્રી સાથે સંબંધ બાંધ્યો છે અને કોઈએ પોતાના માલિક પાસેથી ચોરી કરી છે.