એકદા રમમાણોઽસૌ દેવેંદ્રઃ સ્વેચ્છયા નૃપ । નર્ત્તયામાસ વૈ હર્ષાત્પંચાશત્કોટિનાયકઃ
એક વખત, ત્યાં આનંદ માણતો દેવેન્દ્ર પોતાની ઇચ્છાથી ખૂબ આનંદમાં પચાસ કરોડ સેવકોના નેતા બનીને નૃત્ય કરવા લાગ્યો.
ગંધર્વાસ્તત્ર ગાયંતિ ગંધર્વઃ પુષ્પદંતકઃ । ચિત્રસેનસ્તુ તત્રૈવ ચિત્રસેનસુતા તથા
ત્યાં ગંધર્વો ગાન કરે છે—પુષ્પદંતક નામનો ગંધર્વ, ચિત્રસેન અને ચિત્રસેનની પુત્રી પણ ત્યાં જ છે.
માલિનીતિ ચ નામ્ના તુ ચિત્રસેનસ્ય યોષિતા । માલિન્યાસ્તુ સમુત્પન્ના પુષ્પદંતી ચ નામતઃ
ચિત્રસેનની પત્નીનું નામ માલિની છે; અને માલિનીથી પુષ્પદંતી નામની પુત્રી જન્મી છે.
પુષ્પદંતસ્ય પુત્રોઽસૌ માલ્યવાન્નામ નામતઃ । પુષ્પદંત્યાશ્ચ રૂપેણ માલ્યવાનતિમોહિતઃ
પુષ્પદંતનો પુત્ર માલ્યવાન છે; અને માલ્યવાન પુષ્પદંતીની સુંદરતાથી ખૂબ જ મોહિત થયો હતો.
તયા હ્યેવં કટાક્ષૈશ્ચ માલ્યવાંશ્ચ વશીકૃતઃ । લાવણ્યં રૂપસંપન્નં તસ્યા રૂપં નિશામય
પુષ્પદંતીના મીઠા નજરથી માલ્યવાન તેના વશમાં થયો; તેના રૂપને જો, જે લાવણ્ય અને સૌંદર્યથી ભરપૂર છે.
બાહૂ તસ્યાશ્ચ કામેન કંઠપાશૌ કૃતાવિવ । કર્ણાયતે તુ નયને રક્તાંતે ઘૂર્ણિતે તથા
તેના હાથ એવા લાગે છે કે જાણે કામના કારણે ગળે વળાયા હોય; તેની આંખો લાલછાંયી છે અને કાન તરફ ફરતી રહે છે.
કર્ણૌ તુ શોભનૌ તસ્યાઃ કુણ્ડલાભ્યાં નૃપોત્તમ । કંબુગ્રીવાયુતા સૈવ દિવ્યાભરણભૂષિતા
હે શ્રેષ્ઠ રાજા, તેના કાન સુંદર છે અને કુંડળોથી શોભે છે; તેની ગળા શંખ જેવી છે અને દૈવી આભૂષણોથી સજ્જ છે.
પીનોન્નતૌ કુચૌ તસ્યાસ્તૌ હેમકલશાવિવ । મધ્યં ક્ષામં ચ ચાર્વંગ્યા મુષ્ટિગ્રાહ્યમનુત્તમમ્
તેના બંને સ્તન ગોળ અને ઉંચા છે, જાણે સોનાના કલશ હોય; તેની કમર બારીક છે અને એવી સુંદર કે મુઠીમાં પકડી શકાય.
નિતંબૌ વિસ્તૃતૌ ચાસ્યા વિસ્તીર્ણા જઘનસ્થલી । ચરણૌ શોભમાનૌ ચ રક્તોત્પલસમદ્યુતી
તેના નિતંબ પહોળા છે અને કમર વિસ્તારેલી છે; તેના પગ લાલ કમળ જેવી કાંતિથી ચમકે છે.
ઈદૃશ્યા પુષ્પવત્યા સ માલ્યવાનતિમોહિતઃ । શક્રસ્ય પરિતોષાય નૃત્યાર્થં તૌ સમાગતૌ
આવી પુષ્પ જેવી કન્યાથી માલ્યવાન ખૂબ જ મોહિત થયો; અને બંને દેવેન્દ્રના આનંદ માટે નૃત્ય કરવા એકઠા થયા.
ગાયમાનૌ તુ તૌ તત્ર અપ્સરોગણસેવિતૌ । મદનાભિપરીતાંગૌ પુષ્પદંતી ચ માલ્યવાન્
ત્યાં બંને અપ્સરાઓની સેવા વચ્ચે ગાન કરતા હતા; પુષ્પદંતી અને માલ્યવાન પ્રેમથી ભરેલા શરીરે મગ્ન હતા.
પરસ્પરાનુરાગેણ વ્યામોહવશમાગતૌ । ન શુદ્ધગાનં ગાયેતાં ચિત્તભ્રમસમન્વિતૌ
પારસ્પરિક પ્રેમથી મોહિત થઈ, બંને મનથી ભટકી ગયા અને શુદ્ધ રીતે ગાઈ શક્યા નહીં.
બદ્ધદૃષ્ટી તથાન્યોન્યં કામબાણવશં ગતૌ । જ્ઞાત્વા લેખર્ષભસ્તત્ર સંગતં માનસં તયોઃ
બન્નેની નજર એકબીજામાં જ અડકી રહી, કામના તીરોના પ્રભાવમાં આવ્યા; તેમનું મન જોડાયું જોઈને લેખર્ષભ (ઇન્દ્ર)એ તેમનું સ્થિતિ જાણી.
તાલક્રિયામાનલોપાત્તથા ગીતવિસર્જનાત્ । ચિંતયિત્વા તુ મઘવા હ્યવમાનં તથાત્મનઃ
તાલ ભુલવાથી અને ગાન અધૂરું છોડી દેતાં, મઘવાન (ઇન્દ્ર)એ પોતાના અપમાનનો વિચાર કરી મનમાં દુઃખ માન્યું.
કુપિતશ્ચ તયોરર્થે શાપં દાસ્યન્નિદં જગૌ । ધિગ્ધિગ્વાં પતિતૌ મૂઢાવાજ્ઞાભંગ કૃતૌ મમ
તેમના કારણે ક્રોધિત થઈ, ઇન્દ્રે શાપ આપવાનું નક્કી કર્યું અને કહ્યું: 'અરે અરે! તમે બંને મોહમાં પડી ગયા અને મારી આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન કર્યું.'
યુવાં પિશાચૌ ભવતાં દંપતીભાવધારિણૌ । મર્ત્યલોકમનુપ્રાપ્તૌ ભુંજાનૌ કર્મણઃ ફલમ્
'હવે તમે બંને દંપતી રૂપે પિશાચ બની, માનવલોકમાં જશો અને તમારા કર્મનું ફળ ભોગવશો.'
એવં મઘવતા શપ્તાવુભૌ દુઃખિતમાનસૌ । હિમવંતં ગિરિં પ્રાપ્તાવિંદ્રશાપાદ્વિમોહિતૌ
મઘવનના શાપથી દુઃખી મનવાળા એ બંને ઇન્દ્રના શાપથી ભટકાતા હિમવંત પર્વત પર પહોંચ્યા.
ઉભૌ પિશાચતાં પ્રાપ્તૌ દારુણં દુઃખમેવ ચ । સંતપ્તમાનસૌ તત્ર હિમકૃચ્છ્રગતાવુભૌ
એ બંનેને પિશાચ અવસ્થા અને ભયાનક દુઃખ મળ્યું; મનમાં બળતરા સાથે, તેઓ ત્યાં કડક ઠંડી સહન કરતા રહ્યા.
ગંધર્વત્વમપ્સરસ્ત્વં ન જાનીતો વિમૌહિતૌ । પીડ્યમાનૌ નિદાઘેન દેહપાતકજેન ચ
એક ગંધર્વ અને બીજી અપ્સરા હોવા છતાં, ભટકેલા મનથી એ જાણ્યા જ નહોતાં; તેઓ ઉકળાટ અને શરીરપાત કરાવનાર પાપથી પીડાતા રહ્યા.
ન નિશાયાં સુખં શાંતિં લભેતે કર્મપીડિતૌ । પરસ્પરં વાદમાનૌ ચેરતુર્ગિરિગહ્વરે
પાપના ભારથી પીડાતા એ બંનેને રાત્રે શાંતિ કે સુખ મળતું નહોતું; એકબીજાને દલીલ કરતાં, પર્વતની ગુફાઓમાં ભટકતા રહ્યા.
પીડ્યમાનૌ તુ શીતેન તુષારપ્રભવેન તૌ । દંતઘર્ષં પ્રકુર્વાણૌ રોમાંચિતવપુર્દ્ધરૌ
ઠંડી અને તુષારથી પીડાતા એ બંનેના દાંત કંપતા, શરીર પર વાળ ઊભા થઈ જતા.
ઊચે પિશાચઃ સ તદા તાં પત્નીં સ્વાં પિશાચિકામ્ । કિમનલ્પકૃતં પાપં દારુણં રોમહર્ષણમ્
ત્યારે પિશાચે પોતાની પિશાચી પત્નીને પૂછ્યું: 'અપણે એવું કયું ભયાનક અને દુઃખદ પાપ કર્યું છે કે, આવું ભયાનક દુઃખ ભોગવવું પડે છે?'
યેન પ્રાપ્તં પિશાચત્વં સ્વેન દુષ્કૃતકર્મણા । નરકં દારુણં મત્વા પિશાચત્વં ચ દુઃખદમ્
'કયા દુષ્કર્મના કારણે આપણને આ પિશાચ અવસ્થા મળી? નરક અને પિશાચ અવસ્થાનું દુઃખ વિચારીએ તો—'
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પાતકં ન સમાચરેત્ । ઇતિ ચિંતાપરૌ તત્ર તાવાસ્તાં દુઃખકર્ષિતૌ
'માટે, દરેક રીતે પાપથી દૂર રહેવું જોઈએ.' આવી ચિંતામાં ડૂબેલા એ બંને ત્યાં દુઃખથી કાંઈકટા રહ્યા.
દૈવયોગાત્તયોઃ પ્રાપ્તા માઘસ્યૈકાદશી તિથિઃ । જયાનામેતિ વિખ્યાતા તિથીનામુત્તમા તિથિઃ
દૈવયોગે એમને માટે માઘ માસની શુક્લ એકાદશી, જે જયાનાં નામે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ શ્રેષ્ઠ તિથિ ગણાય છે, આવી પહોંચી.
તસ્મિન્દિને તુ સંપ્રાપ્તે તાવાહારવિવર્જિતૌ । આસાતે તત્ર નૃપતે જલપાનવિવર્જિતૌ
એ દિવસે, રાજા, એ બંને ત્યાં ભોજન વિના અને પાણી પણ પીધા વિના રહ્યા.
ન કૃતો જીવઘાતશ્ચ ન પત્રફલભક્ષણમ્ । અશ્વત્થસ્ય સમીપે તૌ સર્વદા દુઃખસંયુતૌ
એમણે કોઈ જીવ માર્યો નહીં, પાન કે ફળ પણ ખાધા નહીં; હંમેશા દુઃખમાં, અશ્વત્થ વૃક્ષ પાસે જ બેઠા રહ્યા.
રવિરસ્તંગતો રાજંસ્તથૈવ સ્થિતયોસ્તયોઃ । પ્રાપ્તા ચૈવ નિશા ઘોરા દારુણા પ્રાણહારિણી
સૂર્ય અસ્ત ગયો ત્યારે, હે રાજા, એ બંને એ જ રીતે બેઠા હતા; ત્યારે ભયાનક અને જીવહાનિકારક રાત્રિ આવી પહોંચી.
વેપમાનૌ તતસ્તૌ તુ તતઃ સુષુપતઃ ક્ષિતૌ । પરસ્પરેણ સંલગ્નૌ ગાત્રયોર્ભુજયોરપિ
પછી, કાંપતા એ બંને જમીન પર સૂઈ ગયા, એકબીજાને હાથ-પગથી ચોંટાડી રાખ્યા.
ન નિદ્રા ન રતં તત્ર ન તૌ સૌખ્યમવિંદતામ્ । એવં તૌ રાજશાર્દૂલ શાપેનેંદ્રસ્ય પીડિતૌ
ત્યાં એમને ઊંઘ, આનંદ કે સુખ કશું મળ્યું નહીં; હે રાજવીર, એમને ઇન્દ્રના શાપથી ભારે પીડા થઈ.