નૈવેદ્યં પચ્યતે યસ્તુ તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના । મેરુતુલ્યં ભવેદ્દત્તં તદન્નં કેશવસ્ય હિ
જે તુલસીની લાકડીની અગ્નિમાં ભોજન પાકી ને કેશવને અર્પણ કરે છે, એ ભોજનનું ફળ મેરુ પર્વત જેટલું મોટું ગણાય છે.
તુલસીપાવકેનાથ યો દીપં કુરુતે હરેઃ । દીપલક્ષસહસ્રાણાં પુણ્યં સ લભતે ફલમ્
અને જે કોઈ તુલસીની લાકડીની અગ્નિથી હરિ માટે દીવો પ્રગટાવે છે, તેને લાખો દીવો પ્રગટાવાનું પુણ્ય મળે છે.
ન તેન સદૃશો લોકે વૈષ્ણવો ભુવિ દૃશ્યતે । યઃ પ્રયચ્છતિ કૃષ્ણસ્ય તુલસીકાષ્ઠચંદનમ્
જે વ્યક્તિ કૃષ્ણને તુલસીની લાકડીનું ચંદન અર્પણ કરે છે, તેના સમાન વૈષ્ણવ આ ધરતી પર બીજું કોઈ નથી.
સ જાયતે કૃપાપાત્રં વિષ્ણોર્વાડવસત્તમ
એ વ્યક્તિ વિષ્ણુની કૃપાનો અધિકારી બને છે, હે શ્રેષ્ઠ ઘોડા.
તુલસીદારુજાતેન ચંદનેન કલૌ હરિમ્ । વિલિપ્ય ભક્તિતો નિત્યં રમતે હરિસન્નિધૌ
જે ભક્તિપૂર્વક દરરોજ તુલસીની લાકડીના ચંદનથી હરિને લપે છે, તે હરિના સાનિધ્યમાં આનંદ પામે છે.
તુલસીપંકલિપ્તાંગઃ કુરુતે વિષ્ણુપૂજનમ્ । પૂજાશતદિનૈકાહ્ના લભ્યતે ગોશતં ફલમ્
જે તુલસીના લપસાથી શરીર પર મલે છે અને વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેને એક જ દિવસે સો દિવસની પૂજા અને સો ગાય દાનનું ફળ મળે છે.
વિલેપાર્થે તુ કૃષ્ણસ્ય તુલસીકાષ્ઠચંદનમ્ । મંદિરે તિષ્ઠતે યાવત્તાવત્પુણ્યફલં શૃણુ
કૃષ્ણના લપ માટે તુલસીની લાકડીનું ચંદન મંદિરમાં જેટલો સમય રહે છે, તેટલા સમયનું પુણ્યફળ સાંભળ.
તિલપ્રસ્થાષ્ટકં દત્વા યત્પુણ્યં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ । તત્ફલં જાયતે પુંસાં પ્રસાદાચ્ચક્રપાણિનઃ
જે પુરૂષ આઠ પ્રસ્થ તલ દાન કરે છે, જેવું પુણ્ય મળે છે, એ જ ફળ ચક્રધારી ભગવાનની કૃપાથી મળે છે.
યો દદાતિ પિતૄણાં તુ પિંડે તુલસિસંભવમ્ । દલં સંજાયતે તૃપ્તિઃ પત્રે પત્રે શતાબ્દિકા
જે પિતૃઓને તુલસીથી બનેલો પિંડ અર્પણ કરે છે, તેને દરેક પાન માટે પિતૃઓને સો વર્ષ સુધી તૃપ્તિ મળે છે.
તુલસીમૂલમૃત્સ્નૈવ સ્નાનં કુર્યાદ્વિશેષતઃ । તેન તીર્થે કૃતં સ્નાનં યાવચ્ચાંગે ચ મૃત્તિકા
વિશેષ કરીને તુલસીના મૂળની માટીથી સ્નાન કરવું જોઈએ; એ માટી શરીરે રહે ત્યાં સુધી તે તીર્થમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મળે છે.
તદીય યાતુ મંજર્યા પૂજનં ચ કરોતિ યઃ । નાનાપુષ્પૈઃ કૃતા પૂજા યાવચ્ચંદ્રદિવાકરૌ
જે તુલસીના ફૂલથી પૂજા કરે છે, એ વિવિધ ફૂલો વડે કરેલી પૂજા ચંદ્ર અને સૂર્ય રહે ત્યાં સુધી અવિનાશી રહે છે.
યસ્મિન્ગૃહેઽવતિષ્ઠેત તુલસી વૃક્ષવાટિકા । દર્શનાત્સ્પર્શનાચ્ચૈવ બ્રહ્મહત્યાદિપાતકમ્ । તત્સર્વં વિલયં યાતિ દર્શનેનૈવ નારદ
જે ઘરમાં તુલસીનું વન હોય છે, ત્યાં તેને જોવાથી કે સ્પર્શવાથી બ્રહ્મહત્યાદિ બધા પાપો નાશ પામે છે, હે નારદ, માત્ર દર્શનથી જ.
મહાદેવ ઉવાચ- અથાન્યત્તે પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસઃ । ન કસ્યાપિ ચ કથિતં શૃણુ દેવર્ષિસત્તમ
મહાદેવ બોલ્યા: હવે હું તને બીજું કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ. આ વાત મેં ક્યારેય કોઈને કહી નથી, હે શ્રેષ્ઠ દેવર્ષિ, તું સાંભળ.
યત્ર યત્ર ગૃહે ગ્રામે વને વા તુલસી ભવેત્ । તત્ર તત્ર જગત્સ્વામી પ્રીતાત્મા ચ વસેદ્ધરિઃ
જે ઘર, ગામ કે વનમાં તુલસી હોય છે, ત્યાં જગતના સ્વામી હરિ આનંદથી નિવાસ કરે છે.
ગૃહે તસ્મિન્ન દારિદ્ર્યં નાયોગો બંધુસંભવઃ । ન દુઃખં ન ભયં રોગસ્તુલસી યત્ર તિષ્ઠતિ
જે ઘરમા તુલસી હોય છે, ત્યાં ક્યારેય ગરીબી આવતી નથી, સગાંઓથી દુઃખ કે અનિષ્ટ થતું નથી, દુઃખ, ભય કે રોગ પણ રહેતા નથી.
સર્વત્ર તુલસી પુણ્યા પુણ્યક્ષેત્રે વિશેષતઃ । સંનિધૌ તસ્ય દેવસ્ય રોપણાત્પૃથિવીતલે
તુલસી સર્વત્ર પવિત્ર છે, પણ પવિત્ર સ્થળોએ તો વિશેષ મહિમા છે; જ્યારે પૃથ્વી પર ભગવાનની હાજરીમાં તુલસી વાવવામાં આવે છે—
તેષાં વિષ્ણુપદં નિત્યં તુલસ્યારોપણે કૃતે । ઉત્પાદાન્દારુણાન્રોગાન્દુર્નિમિત્તાન્યનેકશઃ । તુલસ્યાભ્યર્ચિતે ભક્ત્યા હંત શાંતિકરો હરિઃ
જેઓ તુલસી વાવે છે, તેમને હંમેશા વિષ્ણુનું ધામ મળે છે; ભારે રોગો અને અનેક દુર્ભાગ્ય આવે છે, પણ ભક્તિપૂર્વક તુલસીની પૂજા કરવામાં આવે તો હરી શાંતિ આપે છે.
તુલસીગંધમાઘ્રાય યત્ર ગચ્છતિ મારુતઃ । દિશો દશ ચ તાઃ પૂતા ભૂતગ્રામશ્ચતુર્વિધઃ
જ્યાં જ્યાં પવન તુલસીની સુગંધ લઈ જાય છે, ત્યાં દસેય દિશાઓ અને ચાર પ્રકારના જીવ પણ પવિત્ર થઈ જાય છે.
યસ્મિન્ગૃહે મુનિશ્રેષ્ઠ તુલસીમૂલમૃત્તિકા । સર્વદા તત્ર તિષ્ઠંતિ દેવતાશ્ચ શિવો હરિઃ
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, જે ઘરમા તુલસીના મૂળની માટી હોય છે, ત્યાં હંમેશા દેવતાઓ, શિવ અને હરી નિવાસ કરે છે.
તુલસીવનજા છાયા યત્ર યત્ર ભવેદ્દિવજ । તર્પણં કુરુતે તત્ર પિતૄણાં દત્તમક્ષયમ્
જ્યાં ક્યાં તુલસીવનની છાંય છે, ત્યાં પિતૃઓને આપેલું તર્પણ ક્યારેય ખૂટતું નથી.
તસ્ય મૂલે સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે દેવો જનાર્દનઃ । મંજર્યાં વસતે રુદ્રઃ તુલસી તેન પાવની
તુલસીના મૂળ પાસે બ્રહ્મા, વચ્ચે જનાર્દન દેવ અને ફૂલોમાં રુદ્ર નિવાસ કરે છે; તેથી તુલસી પાવન છે.
વિના યસ્તુલસીં કુર્યાત્સંધ્યાકાલે તુ માર્જનમ્ । તત્સર્વં રાક્ષસહૃતં નરકં ચ પ્રયચ્છતિ
જે કોઈ સાંજના સમયે તુલસી વિના શુદ્ધિક્રિયા કરે છે, તેનું બધું કાર્ય રાક્ષસો લઈ જાય છે અને તે નરકમાં જાય છે.
તુલસીપત્રગલિતં તોયં યઃ શિરસાવહેત્ । ગંગાફલમવાપ્નોતિ શતધેનુફલં લભેત્
જે વ્યક્તિ તુલસીના પાંદડાં પડેલું પાણી માથા પર ધારણ કરે છે, તેને ગંગાસ્નાન જેટલું પુણ્ય અને સો ગાય દાનનું ફળ મળે છે.
શિવાલયે વિશેષેણ રોપયેત્તુલસીં યદિ । બીજસંખ્યા વસેત્સ્વર્ગે પ્રત્યેકં યુગસંખ્યયા
જો કોઈ શિવમંદિરમાં ખાસ તુલસી વાવે છે, તો દરેક બીજ માટે તે એટલા યુગો સુધી સ્વર્ગમાં રહે છે.
ઉમયા તુ પુરા દેવિ શંકરાર્થં હિમાલયે । રોપિતાઃ શતવૃક્ષાસ્તુ તુલસ્યાઃ પ્રણતોઽસ્મ્યહમ્
દેવી, એક સમયે ઉમાએ શંકર માટે હિમાલયમાં સો તુલસીના વૃક્ષો વાવ્યા હતા; હું તેમને વંદન કરું છું.
પર્વણ્યવસરે યસ્તુ શ્રાવણે ચાથ રોપયેત્ । સંક્રાંતિદિવસે ચૈવ તુલસી ચાતિપુણ્યદા
જે કોઈ તહેવારના પ્રસંગે, શ્રાવણ માસે અથવા સંક્રાંતિના દિવસે તુલસી વાવે છે, તેને તુલસીથી વિશેષ પુણ્ય મળે છે.
તુલસીં પૂજયેન્નિત્યં દરિદ્ર ઈશ્વરો ભવેત્ । સર્વસિદ્ધિકરામૂર્તિઃ કૃષ્ણઃ કીર્તિં દદાતિ ચ
જે વ્યક્તિ રોજ તુલસીની પૂજા કરે છે, તે ગરીબ હોય તો પણ ઈશ્વર સમાન બને છે; સર્વ સિદ્ધિ આપનાર કૃષ્ણ તેને કીર્તિ આપે છે.
શાલગ્રામશિલા યત્ર તત્ર સંનિહિતો હરિઃ । તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ વારાણસ્યાં શતાધિકમ્
જ્યાં શાલગ્રામ શિલા હોય છે, ત્યાં હરીની હાજરી હોય છે; ત્યાં સ્નાન અને દાન કરવાથી વારાણસી કરતાં સો ગણું વધુ પુણ્ય મળે છે.
કુરુક્ષેત્રં પ્રયાગં ચ નૈમિષારણ્યમેવ ચ । તસ્ય કોટિગુણં પુણ્યં શાલગ્રામશિલાર્ચનાત્
કુરુક્ષેત્ર, પ્રયાગ અને નૈમિષારણ્ય કરતાં પણ, શાલગ્રામ શિલાની પૂજાથી કરોડો ગણું વધુ પુણ્ય મળે છે.
શાલગ્રામમયી મુદ્રા સંસ્થિતા યત્ર હિ ક્વચિત્ । વારાણસ્યાં ચ યત્પુણ્યં સર્વં તત્રૈવ તદ્ભવેત્
જ્યાં શાલગ્રામની મુદ્રા રાખવામાં આવે છે, ત્યાં વારાણસીમાં મળતું બધું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.