મેદિની મેદસૈવૈષા ખ્યાતિં પ્રાપ્તા તુ પાર્થિવ । યત્ર દૈત્યવરસ્યાસ્ય શોણિતં શૈલતાં ગતમ્
રાજા, એ ચરબીથી આ ધરતી 'મેદિની' નામે જાણીતી થઈ; અહીં આ મહાન દૈત્યનું લોહી પથ્થર બની ગયું.
કૈલાસસ્યોત્તરે ભાગે તત્રાભૂચ્છોણિતં પુરમ્ । અથ માંસચયાન્દૃષ્ટ્વા સર્વતો વ્યાપ્ય તિષ્ઠતઃ
કૈલાસના ઉત્તર ભાગમાં શોણિતપુર હતું; ત્યાં ચારે બાજુ માંસનાં ઢગલા જોઈને બધા ઊભા રહ્યા.
તદા સસ્માર દેવેશશ્ચતુઃષષ્ટિગણં રણે । વિજ્ઞાનસ્મરણાદ્દેવ્યઃ સંપ્રાપ્તાઃ શંકરાંતિકમ્
ત્યારે દેવોના સ્વામી શિવએ યુદ્ધમાં ચૌસઠ દેવીઓનું સ્મરણ કર્યું; તેમના વિચારથી દેવીઓ શંકર પાસે આવી.
કૃતાંજલિપુટાઃ પ્રોચુઃ શિવ કિં કરવામહે
હાથ જોડીને દેવીઓએ પૂછ્યું: 'શિવ, અમે શું કરીએ?'
મહાદેવ ઉવાચ- ય એતે દૈત્યમાંસસ્ય રાશયો ગિરિસન્નિભાઃ । ભક્ષયધ્વં યુતાઃ શીઘ્રં દત્તાનુજ્ઞા મયા તુ વઃ
મહાદેવએ કહ્યું: 'તમને મારી આજ્ઞા છે, પર્વત જેટલા દૈત્યના માંસના ઢગલા ત્વરિત ભક્ષી લો.'
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા । વારાહી ચૈવ માહેંદ્રી સર્વાઃ સ્વગણશોભિતાઃ
બ્રાહ્મી, મહેશ્વરી, કૌમારી, વૈષ્ણવી, વારાહી અને મહેન્દ્રીની, દરેક પોતાની સંગાતીઓ સાથે શોભિત હતી.
એવં શંકરનિર્દિષ્ટા દેવ્યસ્તા માંસસંચયાન્ । ક્રૂરેણ ચક્ષુષાલોક્ય નિન્યુશ્ચાદર્શનં ક્ષણાત્
શંકર દ્વારા કહેલી દેવીઓએ, ક્રૂર નજરે એ માંસના ઢગલા એક ક્ષણે અદૃશ્ય કરી દીધા.
અથ જાલંધરવપુઃ ક્ષીણં ક્રાંતં તુ શક્તિભિઃ । તાભિર્ગ્રસ્તે શરીરે તુ તસ્ય દેહાદ્વિનિઃસૃતા
પછી જાલંધરનું શરીર, તેમની શક્તિથી કમજોર અને હરાઈ ગયેલું, દેવીઓએ ભક્ષી લીધું; તેના શરીરમાંથી બહાર આવ્યું—
પ્રભાસા શંકરં પ્રાપ્તા જગામાદર્શનં ક્ષણાત્ । તત્તેજઃ સૂર્યસંકાશં લયં પ્રાપ્તં મહેશ્વરે
પ્રભા શંકર પાસે પહોંચી અને એક ક્ષણે અદૃશ્ય થઈ ગઈ; એ તેજ, સૂર્ય સમાન, મહેશ્વરમાં લીન થઈ ગયું.
એવં સ વિલયં પ્રાપ્તઃ ત્રિદિશારિસ્ત્રિલોચનાત્ । વૃણુધ્વં ચ વરં સર્વાઃ પ્રીતઃ પ્રાહ મહેશ્વરઃ
એ રીતે ત્રણ આંખવાળા દેવએ તેને વિલયમાં લઈ લીધા; પછી મહેશ્વરે ખુશ થઈને બધાને કહ્યું: 'તમારો ઇચ્છિત વર માંગો.'
તદા તાઃ સર્વયોગિન્યઃ પપ્રચ્છુર્જગદીશ્વરમ્ । મર્ત્યલોકેષુ યે લોકા ભોગમોક્ષવરેપ્સવઃ
પછી બધી યોગિનીઓએ જગતના સ્વામી પાસે પૂછ્યું: 'મૃત્યુલોકમાં જે લોકો ભોગ કે મોક્ષ ઇચ્છે છે—'
પૂજયિષ્યંતિ તે નિત્યં સ્વગૃહે યોગિનીગણમ્ । તત્તેષાં વાંછિતં સર્વં સિધ્યતાં ત્વત્પ્રસાદતઃ
'તેઓ પોતાના ઘરમાં યોગિનીઓના સમૂહની હંમેશા પૂજા કરશે; તમારી કૃપાથી તેમની બધી ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય.'
મહાદેવ ઉવાચ- યઃ કશ્ચિત્પૂજયેન્નિત્યં ભક્તિભાવસમન્વિતઃ । યુષ્મદ્ગણં ચ તસ્યાહં વરદોઽસ્મિ ધરાતલે
મહાદેવએ કહ્યું: 'જે કોઈ ભક્તિભાવથી રોજ તમારી સમૂહની પૂજા કરે છે, હું તેને ધરા પર વર આપનાર છું.'
મદ્ભક્તઃ કેશવસ્યાપિ દ્વેષ્ટિ યો યોગિનીગણમ્ । ભૈરવોઽહં તદા તસ્ય હરિષ્યે સુકૃતં કૃતમ્
'મારા ભક્ત કે કેશવના ભક્ત, જો યોગિનીઓના સમૂહને તિરસ્કારે છે, તો હું ભૈરવ બનીને તેની બધી પુણ્યવાણી લઈ લઉં.'
ઇતિ દત્તવરા હૃષ્ટા યોગિન્યો વિભુના મૃધે । અત્રાંતરે ભવાનીં તાં સસ્માર વૃષભં હરઃ
એ રીતે વર મેળવનાર યોગિનીઓ ભગવાનની કૃપાથી આનંદિત થઈ; એ સમયે હરએ ભવાણી અને વૃષભનું સ્મરણ કર્યું.
સ્મૃતમાત્રા પાર્વતી સા વૃષભશ્ચાગમત્ક્ષણાત્ । સખીગણસમાયુક્તા સંપ્રાપ્તા હરવલ્લભા
સ્મરણ થતાં જ પાર્વતી અને વૃષભ તરત આવી ગયા; સખીઓના સમૂહ સાથે હરની પ્રિય આવી પહોંચી.
સંત્યક્ત્વા ભ્રામરીં મૂર્તિં હરસ્યાર્દ્ધં સમારુહત્ । ગિરિજાસહિતો રાજન્મહેશો મુમુદે તતઃ
ભૈરવીનું રૂપ છોડીને, મહાદેવજી ગિરિજાજી સાથે પોતાના અર્ધાંગમાં પધાર્યા, રાજા, અને પછી મહેશ્વરે આનંદ અનુભવ્યો.
યોગિનીં પ્રત્યુવાચેદં પિબધ્વં રુધિરં નૃપ । જાલંધરકબંધસ્થં તાઃ શ્રુત્વા જહૃષુર્ભૃશમ્
પછી યોગિનીઓને કહ્યું: 'જાલંધરના શરીરમાં જે લોહી બચ્યું છે, એ પી જાવ.' આવું સાંભળીને યોગિનીઓ ખૂબ જ ખુશ થઈ.
માંસમેદોહ્યસૃક્પીત્વા યોગિન્યો નનૃતુર્મુદા । તતો હરઃ પ્રસન્નોઽભૂત્તાસાં ક્રીડનવીક્ષણાત્
યોગિનીઓએ માંસ, ચરબી અને લોહી પીધું અને આનંદથી નૃત્ય કર્યું; તેમનું રમણ જોઈને હરજી પ્રસન્ન થયા.
સ્વયં ચ ભૈરવં રૂપં કૃત્વા તન્મધ્યગઃ પપૌ । તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા મહાકાયાસ્તદાસન્યોગિની ગણાઃ
પછી સ્વયં મહાદેવે ભૈરવનું રૂપ ધારણ કર્યું અને યોગિનીઓના વચ્ચે લોહી પીધું; એ સમયે યોગિનીઓ બધાં ભયાનક દાંતવાળી અને વિશાળ શરીરવાળી હતી.
ગ્રસંતોઽદ્યાપિ માંસાનિ કાલે ચાપિ પિબંત્યસૃક્ । તેન જાલંધરો દૈત્યો નોત્તિષ્ઠતિ રણે હતઃ
આજે પણ, યોગિનીઓ યોગ્ય સમયે માંસ ખાય છે અને લોહી પીવે છે; તેથી જ, યુદ્ધમાં મારેલો જાલંધર દૈત્ય ફરી ઊભો થતો નથી.
તતસ્તત્ર સમાજગ્મુર્બ્રહ્માદ્યા દેવતાગણાઃ । ઋષયો મરુતો દેવા સ્તુવંતિ સ્મ મહેશ્વરમ્
પછી ત્યાં બ્રહ્મા અને બીજા બધા દેવતાઓ, ઋષિઓ, મારુતો અને દેવતાઓ ભેગા થયા અને મહેશ્વરની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
દિશઃ પ્રસેદુઃ સુરભિર્વવૌ મરુદ્દિવઃ પ્રપેતુર્ભુવિ પુષ્પવૃષ્ટયઃ । કૃતાભિષેકસ્ય ચ તસ્ય નિઃસ્વનાન્સંનાદિતા દુંદુભયોઽપિ ચક્રિરે
દિશાઓ શાંત થઈ, સુગંધિત પવન ફૂંકાયો અને આકાશમાંથી પૃથ્વી પર ફૂલોની વર્ષા થઈ; મહાદેવના અભિષેક સમયે ઢોલ-નગારા જોરથી વાગવા લાગ્યા.
ઉપરિ પરિમલાંધૈઃ સુસ્વરં સંપતદ્ભિર્મધુકરનિકુરં બૈરુહ્યમાણાભરેણ । અવિરલમધુધારાસારસંસિક્તભૂમિઃ સદસિ સુરવિમુક્તા પ્રાપતત્પુષ્પવૃષ્ટિઃ
ઉપરથી દેવતાઓએ છોડેલા ફૂલોની વર્ષા થઈ, મધમાખીઓ મીઠા અવાજે ગુંજતી હતી અને જમીન મધની ધારા થી ભીંજાઈ ગઈ.
હતે તદા સિંધુસુતે હરેણ નારાચઘાતૈસ્ત્રિજગત્તદા બભૌ । પ્રસૂનવૃષ્ટિર્નનૃતુસ્તદાંગના જગુશ્ચ યક્ષાઃ સુરકિન્નરાદ્યાઃ
જ્યારે હરિએ સમુદ્રપુત્રને તીક્ષ્ણ બાણોથી માર્યો, ત્યારે ત્રણેય લોક તેજસ્વી બની ગયા; ફૂલોની વર્ષા થઈ, સ્ત્રીઓએ નૃત્ય કર્યું અને યક્ષ, દેવતા અને કિન્નરોએ ગીત ગાયું.
શંભુર્વૈરિજયોત્થિતેન યશસા સ્ફારાંગકીર્તિર્ગિરિં । સ્વં ભેજે સુરસિદ્ધચારણગણૈઃ સંસ્તૂયમાનઃ સદા । ગૌરી ચાપિ જગામ ચાશુ ગિરિતઃ શ્વેતઃ । સખીસંવૃતા સંચક્રુસ્ત્વભિસેવનં સુમનસાં વર્ષેણ દેવાંગના
શંભુએ દુશ્મન પર વિજયથી મળેલી મહાન કીર્તિ સાથે પોતાના પર્વત પર પાછા ગયા, જ્યાં દેવ, સિદ્ધ અને ચારણો હંમેશા તેમની સ્તુતિ કરતા; ગૌરી પણ પોતાની સખીઓ સાથે પર્વત પરથી ઝડપથી ગઈ અને દેવાંગનાઓએ ફૂલોની વર્ષાથી સેવા કરી.
દેવોઽસૌ કરુણામયઃ સુરગણાન્સ્વે સ્વે પદે સ્થાપયન્। પ્રાદાદન્યદપિ સ્વકં વસુ તતો જ્ઞાત્વા પતિં શંકરઃ । કિં વક્તવ્યમતઃ પરં યદિ ભવેદીશાનુકંપા પરા । કોઽયં વા ત્રિદિવો ધરાતલમિદં સ્યાદાત્મસાત્સર્વતઃ
એ કરુણામય દેવએ બધા દેવતાઓને તેમના પોતાના સ્થાન પર સ્થાપિત કર્યા અને તેમને તેમનું ધન પણ પાછું આપ્યું; એથી વધુ શું કહેવું? જો ભગવાનની મહાન કૃપા મળે તો આ સ્વર્ગ કે પૃથ્વી બધું જ પોતાનું બની જાય.
દેવાઃ સ્વરાજ્યમાસાદ્ય યથાપૂર્વં ચકાશિરે । બુભુજુર્યજ્ઞભાગાંસ્તે લોકપાલત્વમાશ્રિતાઃ
દેવતાઓએ પોતાનું સ્વરાજ્ય ફરી મેળવ્યું અને પહેલાં જેવું તેજ પ્રાપ્ત કર્યું; તેઓએ યજ્ઞના ભાગોનો આનંદ માણ્યો અને દુનિયાની રક્ષા કરવાની જવાબદારી લીધી.
નારદ ઉવાચ- ઇતિ જાલંધરસ્યોક્તં યથાવદનુપૂર્વશઃ । ચરિતં લોકવીરસ્ય રાજન્નત્યદ્ભુતં તવ
નારદે કહ્યું: રાજા, જાલંધર, જે લોકવીર હતો, એની અદ્ભુત કથા તને યોગ્ય ક્રમમાં સંભળાવી.
વિષ્ણુસ્ત્યજતિ નાદ્યાપિ ક્ષીરાબ્ધિં યદ્વશો નૃપ । સર્વોઽપિ ભુંક્તે સ્વં કર્મ કર્મ તદ્વિદ્ધ્યસંશયમ્
રાજા, આજે પણ વિષ્ણુ ક્ષીરસાગર છોડતા નથી, કારણ કે એના પ્રભાવે બંધાયેલા છે; દરેકને પોતાના કર્મના ફળ ભોગવવા પડે છે — આમાં કોઈ શંકા નથી.