ગણાન્વિજિત્ય સમરે રુરુધુર્દાનવાઃ શિવમ્ । વર્ષંતઃ શરધારાભિર્ઘના મેરુગિરિં યથા
યુદ્ધમાં ગણોને જીત્યા પછી દાનવો શિવજીને ઘેરીને, મેઘો જેમ મેરુ પર્વત પર વરસાદ વરસાવે તેમ, તીક્ષ્ણ બાણોની ધારા વરસાવા લાગ્યા.
તતઃ પિનાકમાકૃષ્ય વૃષભોપરિ ભૈરવઃ । જઘાન બાણનિવહૈર્દાનવાન્સમરાંગણે । તીક્ષ્ણાગ્રૈસ્તુ ક્ષુરપ્રૌઘૈર્દાનવાનહનદ્બલી
પછી ભૈરવે વૃષભ પર બેઠા પિનાક ધનુષ્ય ખેંચી યુદ્ધમાં દૈત્યોને તીક્ષ્ણ અને કટાર જેવા બાણોના વરસાદથી ધૂળમાં મિલાવી દીધા.
કેચિન્નંદિપ્રહારેણ પેતુઃ સંગ્રામમૂર્ધનિ । બાણૈશ્ચ જર્જરાન્કૃત્વા શુંભાદીન્વૃષભધ્વજઃ
યુદ્ધના મધ્યમાં કેટલાક ગદાના પ્રહારોથી પડી ગયા; વૃષભધ્વજએ બાણોથી શુંભ અને બીજાઓને ચકનાચૂર કરી દીધા.
શેષં સૈન્યં જઘાનાશુ શસ્ત્રાસ્ત્રૈઃ સમરાંગણે । ગજૈર્નરૈર્હયૈર્વ્યાપ્તં પતિતૈઃ સમરાંગણમ્
યુદ્ધભૂમિમાં બાકી રહેલી સૈન્યને પણ શસ્ત્ર અને અસ્ત્રોથી ઝડપથી નાશ કરી દીધું; યુદ્ધભૂમિમાં પડેલા હાથી, માણસ અને ઘોડાઓથી મેદાન છવાઈ ગયું.
બભૂવ વજ્રનિર્ભિન્નૈઃ પર્વતૈરિવ ભૂતલમ્ । અથ માયામયીં ગૌરીં વિદધે સિંધુનંદનઃ
પૃથ્વી વીજળીથી ફાટેલા પર્વતો જેવી દેખાવા લાગી; પછી સિંધુપુત્રએ માયામયી ગૌરીની રચના કરી.
સૌંદર્યગુણસંપન્નાં સર્વાલંકારભૂષિતામ્ । જયાં માયામયીં કૃત્વા સમુવાચાબ્ધિનંદનઃ
સૌંદર્ય અને ગુણોથી ભરપૂર, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન એવી માયામયી જયાની રચના કરી અને સિંધુપુત્રએ તેને કહ્યું.
ગચ્છ ત્વં પુરતો રુદ્રં વિમોહય રણે દ્રુતમ્ । ઇત્યુક્ત્વા દૈત્યપતિના યયૌ માયામયી જયા
'તુ રુદ્રના આગળ જા અને યુદ્ધમાં ઝડપથી તેને મોહિત કરી દે.' એમ દૈત્યપતિએ કહ્યાના પછી માયામયી જયા ત્યાં ગઈ.
રણે ગત્વા શિવસ્યાગ્રે મુક્તકેશી રુરોદ હ । પૃષ્ટા હરેણ સા પ્રાહ માનસોત્તરપર્વતાત્
યુદ્ધમાં જઈને, શિવજીના સામે ખુલ્લા વાળે ઊભી રહીને રડવા લાગી; હરિએ પૂછ્યું ત્યારે એણે કહ્યું: 'હું માનસોત્તર પર્વત પરથી આવી છું...'
હૃતા તવ પ્રિયા દેવ પાર્વતી સિંધુસૂનુના । શ્રુત્વેતિ વચનં તસ્યાસ્તામુવાચ વૃષધ્વજઃ
દેવ, તમારી પ્રિય પાર્વતીને સમુદ્રપુત્રએ અપહરણ કરી લીધી છે—આવું સાંભળતાં જ વૃષભધ્વજએ તેણીને કહ્યું.
જયે ત્વમેહિ વૃષભં ત્વાં હરિષ્યંતિ દાનવાઃ । તતો વૃષભમારુહ્ય જયા ચાલિંગ્ય શંકરમ્
જયે, અહીં આવો, વાછરડાં પર ચઢો; દાનવો તમને પકડી લેશે—પછી જયાએ વાછરડાં પર ચડીને શંકરને આલિંગન કર્યું.
પ્રાહ પ્રયામિ પાર્વત્યા ન જીવામિ વિના હર । ચંદ્રં શંભુજટાવિષ્ટં ગૃહીત્વા વૃષભાદ્દ્રુતમ્
તેણીએ કહ્યું: 'હું પાર્વતી સાથે જઇશ; હરા, તેના વિના હું જીવતી નથી.' પછી શંભુની જટામાંથી ચાંદ્રાને પકડી, વાછરડાં પરથી ઝડપથી નીચે ઉતરી.
અવારોહત સા માયા માયાષ્વક્તો રણં યયૌ । તતો ગૌરીં હૃતાં શ્રુત્વા ચિંતયામાસ શંકરઃ
એ માયાએ, માયામાં લીન થઈ, નીચે ઉતરીને યુદ્ધ માટે ગઇ; અને ગૌરીનું અપહરણ થયું છે એવું સાંભળીને શંકર વિચારમાં પડી ગયા.
દૈત્યમાયાપરિષ્વક્તો નાત્માનં બુબુધે નૃપ । એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તઃ સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
દૈત્યમાયાના વશમાં આવીને તેણે પોતાને ઓળખી શક્યા નહીં, રાજા; એ જ સમયે એક મોટું સેના સાથે કોઈ આવી પહોંચ્યો.
માયામૃડાનીં સ્વરથે નિધાયાર્ણવજઃ શિવમ્ । જાલંધરજયે તદ્વદાસીદ્વાદિત્રનિસ્વનઃ
સમુદ્રપુત્રએ માયા મૃડાનીને પોતાના રથ પર બેસાડી અને શિવ તરફ ગયો; જાલંધરને હરાવવાના યુદ્ધમાં વાદ્યોનો ઘોંઘાટ થયો.
ચચાલ વસુધા યેન પ્રતિનેદુર્મહીધરાઃ । હરસ્ય દર્શયામાસ પાર્વતીં સિંધુનંદનઃ
પૃથ્વી ધ્રૂજી ઉઠી અને પર્વતોએ પ્રતિધ્વનિ કરી; સમુદ્રપુત્રએ પાર્વતીને હરાને દેખાડી.
રુદ્રોઽપ્યરિરથસ્થાં તાં દદર્શ નિજવલ્લભામ્ । વિયોગવિધુરાં દીનાં તન્વીમાતુરલોચનામ્
રુદ્રે પણ પોતાની પ્રિયાને દુશ્મનના રથ પર ઊભેલી જોઈ—વિયોગથી દુઃખી, દુર્બળ અને ચિંતિત આંખોવાળી.
હા નાથ પ્રિય રુદ્રેતિ પ્રજલ્પંતીં પુનઃ પુનઃ । પ્રૌઢવૈરિરથે દૃષ્ટ્વા પાખંડિસ્થાં યથા શ્રુતિમ્
તે વારંવાર 'હાય નાથ, પ્રિય રુદ્ર!' કહી રડતી રહી; દુશ્મનના રથ પર ઊભેલી તેને જોઈ, જાણે પાખંડીમાં વેદ હોય તેમ.
ગૌરીં દધ્યૌ તથા સ્થાણુઃ કથં પ્રાપ્યા પ્રિયા મયા । વિલલાપ તતઃ શંભુર્દૈત્યમાયાવિમોહિતઃ
સ્થાણુએ ગૌરીનું ધ્યાન કર્યું: 'મારી પ્રિય મને ફરી કેવી રીતે મળશે?' પછી દૈત્યમાયાથી મોહિત થયેલા શંભુએ વિલાપ કર્યો.
મોહો મે દાનવૈઃ કાંતે હૃતાસિ ત્વાં કથં પ્રિયે । શોકમોહપ્લુતં દૃષ્ટ્વા શંકરં સાગરાત્મજઃ
'પ્રિયે, દાનવોની માયાથી હું મોહિત થયો છું; તું કેવી રીતે અપહરણ થઈ ગઈ?' શોક અને મોહથી વ્યાકુળ શંકરને જોઈને, સમુદ્રપુત્ર—
જગાદ પ્રહસન્વાક્યં કશ્ચિત્કારુણ્યવાન્યથા । સર્વપ્રમાણશૂન્યોઽસિ સ્મર શૃંગારવર્જિતઃ
—હસતાં હસતાં પણ થોડી દયા સાથે બોલ્યો: 'તમે બધું ભૂલી ગયા છો, સ્મરણ કરો, તમે હવે પ્રેમથી રહિત છો.'
ઈશ્વરોઽપિ વરાકસ્ત્વં સંજાતોંબિકયા વિના । મા રોદીર્હિ વિરૂપાક્ષ દદામિ તવ વલ્લભામ્
'પ્રભુ, અંબિકા વિના તમે પણ દુઃખી થઈ ગયા છો; રડશો નહીં, વિરુપાક્ષ, હું તને તારી પ્રિયાને પાછી આપીશ.'
રક્ષિતોઽસિ મયા રુદ્ર ગૃહીત્વા પાર્વતીં રણાત્ । ઇત્યુક્ત્વા ગિરિશં તૂર્ણમુત્તાર્ય સ્વરથાદુમામ્
'રુદ્ર, હું તને બચાવી રહ્યો છું; યુદ્ધમાંથી પાર્વતીને લઈ આવ્યો છું.' એવું કહી, તેણે તરત જ ઉમાને પોતાના રથ પરથી ઉતારીને ગિરિશને આપી.
સૈન્યં સંપ્રેષયામાસ શંકરાભિમુખં કિલ । હરોઽપિ વૃષભેણાશુ તત્સૈન્યં સમધાવત
પછી તેણે પોતાની સેના શંકર સામે મોકલી; અને હરાએ વાછરડાં પર ચડીને ઝડપથી એ સેના પર આક્રમણ કર્યું.
ગૃહીતું પાર્વતીં પાહિ ત્રાહિત્રાહીતિ જલ્પતીમ્ । યાવદ્ગૃહ્ણાતિ તાં ગૌરીં કરેણ વૃષભધ્વજઃ
પાર્વતી 'મને બચાવો! બચાવો!' એમ બૂમો પાડતી હતી, અને કોઈ તેને પકડવા જતો હતો—એ જ સમયે વૃષભધ્વજએ હાથ લંબાવી ગૌરીને પકડવા પ્રયત્ન કર્યો—
તાવચ્છુંભાસુરઃ શીઘ્રં ગૃહીત્વા ચાંબરે સ્થિતઃ । શૂલં મુમોચ બલવાન્હંતું શુંભાસુરં હરઃ
એ જ સમયે, શુમ્ભાસુરે ઝડપથી તેણીને પકડી લીધી અને આકાશમાં ઊભો રહીને તાકાતથી ત્રિશૂલ ફેંક્યો, શુમ્ભાસુરને મારવા હરાએ—
શુંભેન સા પરિત્યક્તા શૂલોપરિ પપાત હ । રુદંતી ચારુસર્વાંગી ત્યક્તા શૂલેન સંયુતા
શુમ્ભએ તેણીને છોડી દીધી, અને તે ત્રિશૂલ પર પડી ગઈ; રડતી, સુંદર શરીર ધરાવતી, ત્રિશૂલથી ઘાયલ થઈ જમીન પર પડી રહી.
પતિતા શંકરસ્યાગ્રે તથેત્યુક્ત્વા મમાર ચ । માયાગૌરીં મૃતાં દૃષ્ટ્વા શોકમોહપરિપ્લુતઃ
શિવજીની સામે પડીને, 'જેમ તું કહે છે તેમ જ' કહી માયાગૌરીએ પ્રાણ ત્યાગ્યા. માયાગૌરીને મૃત્યુ પામેલી જોઈને હું દુઃખ અને મોહથી ભરાઈ ગયો.
હા પ્રિયેતિ રુદન્રુદ્રઃ પપાત ભુવિ મૂર્ચ્છિતઃ । ક્ષણં સંજ્ઞામવાપ્યાથ રણભૂમાવુમાપતિઃ । શશાપ શુંભપ્રમુખાન્ગૌરી યુષ્માન્હનિષ્યતિ
હાય પ્રિયે!' એમ રડતાં રુદ્રે જમીન પર પડીને શૂન્ય થયો. પછી ક્ષણભર માટે સંભાર્યો ત્યારે, ઉમાપતિએ યુદ્ધભૂમિમાં શૂંભ અને બીજા દૈત્યોને શાપ આપ્યો: 'ગૌરી તમારો વિનાશ કરશે.'
નારદ ઉવાચ- અથ શુંભાદયો દૈત્યા રણે દેવ્યા નિપાતિતાઃ । મહેશ્વરસ્ય શાપેન ગતે મંન્વતરે નૃપ
નારદે કહ્યું: પછી, રાજન, મહાદેવના શાપથી દેવીએ યુદ્ધમાં શૂંભ અને બીજા દૈત્યોને સંહાર્યા અને તેઓ અહીંથી વિદાય પામ્યા.
શપિત્વા તાન્રુરોદાથ જલ્પન્નિર્ગત્ય શંકરઃ । ક્વ ગતાસિ પ્રિયેત્યુક્ત્વા દુઃખિતં માં રણાંગણે
તેમને શાપ આપી શિવજી રડતા-રડતા બોલતા બહાર નીકળી ગયા: 'પ્રિયે, તું ક્યાં ગઈ?' એમ કહી યુદ્ધભૂમિમાં દુઃખી મને સંબોધ્યા.