કેશેષ્વાકૃષ્ય ધુન્વાના નગ્નમાલિંગ્ય ભાર્ગવમ્ । યોનૌ દધાર સા કૃત્યા હસંતી જયનંદન
તેણીએ ભાર્ગવને વાળ પકડીને ઝાંખી નાખ્યા, નગ્ન અવસ્થામાં તેને ભેટી, હસતી હસતી એ કૃત્યાએ તેને પોતાની ગર્ભમાં રાખ્યો, જયાનંદન.
ભગે ક્ષિપ્તં ગુરું દૃષ્ટ્વા યાવજ્જાલંધરોઽસુરઃ । સંદધે માર્ગણાંસ્તાવત્સા કૃત્યાદૃશ્યતાં ગતા
ગુરુને પોતાના યોનિમાં નાખેલો જોઈને, જયાં સુધી જાલંધર અસુર જોઈ રહ્યો, ત્યાં સુધી એ કૃત્યા તણાં હાથમાં બાણ લઈને દેખાતી રહી.
શ્રીનારદ ઉવાચ- અથ જાલંધરઃ પ્રાહ રક્ષાત્માનમિતઃ શિવમ્ । શિવાદ્ય ત્વાં ક્ષિપામ્યાશુ યત્રાસ્તે મધુસૂદનઃ
શ્રીનારદે કહ્યું: પછી જાલંધરે પોતાનું રક્ષણ કરતા શિવજીને કહ્યું: 'હવે, હે શિવ, હું તને ઝડપથી ત્યાં ફેંકી દઈશ જ્યાં મધુસૂદન રહે છે.'
પશ્ચાદ્બ્રહ્માણમાકૃષ્ય પાતયિષ્યામિ સાગરે । ધૃતેષુ યુષ્માસુ યદા તદા સર્વેશ્વરો હ્યહમ્
'પછી બ્રહ્માને ખેંચી સાગરમાં ફેંકી દઈશ; જ્યારે તમે બધા મારી વશમાં આવી જશો, ત્યારે સાચો સર્વેશ્વર હું જ છું.'
ઇત્યુક્ત્વા સૈન્યસંભારં ન્યસ્ય શુંભાસુરાદિષુ । ભટૈર્ગુપ્તં નિશુંભાદ્યૈશ્ચતુરંગમનંતકમ્
આવું કહીને તેણે પોતાની સૈન્યની જવાબદારી શુંભાસુર અને બીજાઓને સોંપી, નિશુંભાદિક વીરોએ ચારેય પ્રકારની સેના સુરક્ષિત રાખી.
શુંભો નિશુંભઃ ફેંકારો ફેરુંડો ધૂમ્રલોચનઃ । કેતુર્બિડાલજંઘશ્ચ રાહુર્દુર્વારણો યમઃ
શુંભ, નિશુંભ, ફેંકાર, ફેરુંડ, ધૂમ્રલોચન, કેતુ, બિડાલજંઘ, રાહુ, દુર્વારણ અને યમ—
કાલાસુરોઽથ લવણો ભૂમિરેતોંધકાસુરઃ । રક્તવીર્યાદયશ્ચંડી ચામુંડી દૈત્યપુંગવાઃ
કાળાસુર, લવણ, ભૂમિરેતસ, અંધકાસુર, રક્તવીર્ય, ચંડી, ચામુંડી અને દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા અનેક—
સર્વાનેવોદ્યતાન્દૃષ્ટ્વા સંખ્યે દાનવપુંગવાન્ । રુરુધુઃ સમરે રાજન્વીરભદ્રાદયો ગણાઃ
આ બધા દૈત્યપુરૂષોને યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈને, રાજન, વીરભદ્ર અને અન્ય ગણા યુદ્ધમાં રડવા લાગ્યા.
તતો યુદ્ધમભૂદ્ધોરં તુમુલં લોમહર્ષણમ્ । પતંતિ પ્રથમા યત્ર દૈત્યાશ્ચાપિ ક્ષતાતુરાઃ
પછી ભયાનક, ગજ્જનારા અને રોમાચંકારક યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં દૈત્યોએ ઘાયલ થઈને સૌ પ્રથમ પડી ગયા.
અથ શુંભાદિભિર્દૈત્યૈઃ સર્વશસ્ત્રૈર્મહામૃધે । હતાઃ પેતુર્ગણાશ્ચાન્યે પલાયાંચક્રિરે નૃપ
પછી શુંભાદિક દૈત્યોએ બધા શસ્ત્રોથી મહાસંગ્રામમાં કેટલાક ગણોને મારી નાખ્યા અને કેટલાક ભાગી ગયા, હે રાજન.
ગણાન્વિજિત્ય સમરે રુરુધુર્દાનવાઃ શિવમ્ । વર્ષંતઃ શરધારાભિર્ઘના મેરુગિરિં યથા
યુદ્ધમાં ગણોને જીત્યા પછી દાનવો શિવજીને ઘેરીને, મેઘો જેમ મેરુ પર્વત પર વરસાદ વરસાવે તેમ, તીક્ષ્ણ બાણોની ધારા વરસાવા લાગ્યા.
તતઃ પિનાકમાકૃષ્ય વૃષભોપરિ ભૈરવઃ । જઘાન બાણનિવહૈર્દાનવાન્સમરાંગણે । તીક્ષ્ણાગ્રૈસ્તુ ક્ષુરપ્રૌઘૈર્દાનવાનહનદ્બલી
પછી ભૈરવે વૃષભ પર બેઠા પિનાક ધનુષ્ય ખેંચી યુદ્ધમાં દૈત્યોને તીક્ષ્ણ અને કટાર જેવા બાણોના વરસાદથી ધૂળમાં મિલાવી દીધા.
કેચિન્નંદિપ્રહારેણ પેતુઃ સંગ્રામમૂર્ધનિ । બાણૈશ્ચ જર્જરાન્કૃત્વા શુંભાદીન્વૃષભધ્વજઃ
યુદ્ધના મધ્યમાં કેટલાક ગદાના પ્રહારોથી પડી ગયા; વૃષભધ્વજએ બાણોથી શુંભ અને બીજાઓને ચકનાચૂર કરી દીધા.
શેષં સૈન્યં જઘાનાશુ શસ્ત્રાસ્ત્રૈઃ સમરાંગણે । ગજૈર્નરૈર્હયૈર્વ્યાપ્તં પતિતૈઃ સમરાંગણમ્
યુદ્ધભૂમિમાં બાકી રહેલી સૈન્યને પણ શસ્ત્ર અને અસ્ત્રોથી ઝડપથી નાશ કરી દીધું; યુદ્ધભૂમિમાં પડેલા હાથી, માણસ અને ઘોડાઓથી મેદાન છવાઈ ગયું.
બભૂવ વજ્રનિર્ભિન્નૈઃ પર્વતૈરિવ ભૂતલમ્ । અથ માયામયીં ગૌરીં વિદધે સિંધુનંદનઃ
પૃથ્વી વીજળીથી ફાટેલા પર્વતો જેવી દેખાવા લાગી; પછી સિંધુપુત્રએ માયામયી ગૌરીની રચના કરી.
સૌંદર્યગુણસંપન્નાં સર્વાલંકારભૂષિતામ્ । જયાં માયામયીં કૃત્વા સમુવાચાબ્ધિનંદનઃ
સૌંદર્ય અને ગુણોથી ભરપૂર, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન એવી માયામયી જયાની રચના કરી અને સિંધુપુત્રએ તેને કહ્યું.
ગચ્છ ત્વં પુરતો રુદ્રં વિમોહય રણે દ્રુતમ્ । ઇત્યુક્ત્વા દૈત્યપતિના યયૌ માયામયી જયા
'તુ રુદ્રના આગળ જા અને યુદ્ધમાં ઝડપથી તેને મોહિત કરી દે.' એમ દૈત્યપતિએ કહ્યાના પછી માયામયી જયા ત્યાં ગઈ.
રણે ગત્વા શિવસ્યાગ્રે મુક્તકેશી રુરોદ હ । પૃષ્ટા હરેણ સા પ્રાહ માનસોત્તરપર્વતાત્
યુદ્ધમાં જઈને, શિવજીના સામે ખુલ્લા વાળે ઊભી રહીને રડવા લાગી; હરિએ પૂછ્યું ત્યારે એણે કહ્યું: 'હું માનસોત્તર પર્વત પરથી આવી છું...'
હૃતા તવ પ્રિયા દેવ પાર્વતી સિંધુસૂનુના । શ્રુત્વેતિ વચનં તસ્યાસ્તામુવાચ વૃષધ્વજઃ
દેવ, તમારી પ્રિય પાર્વતીને સમુદ્રપુત્રએ અપહરણ કરી લીધી છે—આવું સાંભળતાં જ વૃષભધ્વજએ તેણીને કહ્યું.
જયે ત્વમેહિ વૃષભં ત્વાં હરિષ્યંતિ દાનવાઃ । તતો વૃષભમારુહ્ય જયા ચાલિંગ્ય શંકરમ્
જયે, અહીં આવો, વાછરડાં પર ચઢો; દાનવો તમને પકડી લેશે—પછી જયાએ વાછરડાં પર ચડીને શંકરને આલિંગન કર્યું.
પ્રાહ પ્રયામિ પાર્વત્યા ન જીવામિ વિના હર । ચંદ્રં શંભુજટાવિષ્ટં ગૃહીત્વા વૃષભાદ્દ્રુતમ્
તેણીએ કહ્યું: 'હું પાર્વતી સાથે જઇશ; હરા, તેના વિના હું જીવતી નથી.' પછી શંભુની જટામાંથી ચાંદ્રાને પકડી, વાછરડાં પરથી ઝડપથી નીચે ઉતરી.
અવારોહત સા માયા માયાષ્વક્તો રણં યયૌ । તતો ગૌરીં હૃતાં શ્રુત્વા ચિંતયામાસ શંકરઃ
એ માયાએ, માયામાં લીન થઈ, નીચે ઉતરીને યુદ્ધ માટે ગઇ; અને ગૌરીનું અપહરણ થયું છે એવું સાંભળીને શંકર વિચારમાં પડી ગયા.
દૈત્યમાયાપરિષ્વક્તો નાત્માનં બુબુધે નૃપ । એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તઃ સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
દૈત્યમાયાના વશમાં આવીને તેણે પોતાને ઓળખી શક્યા નહીં, રાજા; એ જ સમયે એક મોટું સેના સાથે કોઈ આવી પહોંચ્યો.
માયામૃડાનીં સ્વરથે નિધાયાર્ણવજઃ શિવમ્ । જાલંધરજયે તદ્વદાસીદ્વાદિત્રનિસ્વનઃ
સમુદ્રપુત્રએ માયા મૃડાનીને પોતાના રથ પર બેસાડી અને શિવ તરફ ગયો; જાલંધરને હરાવવાના યુદ્ધમાં વાદ્યોનો ઘોંઘાટ થયો.
ચચાલ વસુધા યેન પ્રતિનેદુર્મહીધરાઃ । હરસ્ય દર્શયામાસ પાર્વતીં સિંધુનંદનઃ
પૃથ્વી ધ્રૂજી ઉઠી અને પર્વતોએ પ્રતિધ્વનિ કરી; સમુદ્રપુત્રએ પાર્વતીને હરાને દેખાડી.
રુદ્રોઽપ્યરિરથસ્થાં તાં દદર્શ નિજવલ્લભામ્ । વિયોગવિધુરાં દીનાં તન્વીમાતુરલોચનામ્
રુદ્રે પણ પોતાની પ્રિયાને દુશ્મનના રથ પર ઊભેલી જોઈ—વિયોગથી દુઃખી, દુર્બળ અને ચિંતિત આંખોવાળી.
હા નાથ પ્રિય રુદ્રેતિ પ્રજલ્પંતીં પુનઃ પુનઃ । પ્રૌઢવૈરિરથે દૃષ્ટ્વા પાખંડિસ્થાં યથા શ્રુતિમ્
તે વારંવાર 'હાય નાથ, પ્રિય રુદ્ર!' કહી રડતી રહી; દુશ્મનના રથ પર ઊભેલી તેને જોઈ, જાણે પાખંડીમાં વેદ હોય તેમ.
ગૌરીં દધ્યૌ તથા સ્થાણુઃ કથં પ્રાપ્યા પ્રિયા મયા । વિલલાપ તતઃ શંભુર્દૈત્યમાયાવિમોહિતઃ
સ્થાણુએ ગૌરીનું ધ્યાન કર્યું: 'મારી પ્રિય મને ફરી કેવી રીતે મળશે?' પછી દૈત્યમાયાથી મોહિત થયેલા શંભુએ વિલાપ કર્યો.
મોહો મે દાનવૈઃ કાંતે હૃતાસિ ત્વાં કથં પ્રિયે । શોકમોહપ્લુતં દૃષ્ટ્વા શંકરં સાગરાત્મજઃ
'પ્રિયે, દાનવોની માયાથી હું મોહિત થયો છું; તું કેવી રીતે અપહરણ થઈ ગઈ?' શોક અને મોહથી વ્યાકુળ શંકરને જોઈને, સમુદ્રપુત્ર—
જગાદ પ્રહસન્વાક્યં કશ્ચિત્કારુણ્યવાન્યથા । સર્વપ્રમાણશૂન્યોઽસિ સ્મર શૃંગારવર્જિતઃ
—હસતાં હસતાં પણ થોડી દયા સાથે બોલ્યો: 'તમે બધું ભૂલી ગયા છો, સ્મરણ કરો, તમે હવે પ્રેમથી રહિત છો.'