તતસ્તાન્સકલાન્શ્રાંતાન્ધનં દત્વા પ્રસાદજમ્ । નિવાર્ય વિપ્રાનાહૂય સ્વપ્નં દૃષ્ટં ન્યવેદયત્ । તં સ્વપ્નં બ્રાહ્મણાઃ શ્રુત્વા તામૂચુઃ શાસ્ત્રપારગાઃ
પછી, એ બધા થાકેલા લોકોને કૃપાથી પ્રાપ્ત ધન આપીને, બ્રાહ્મણોને વિદાય આપી, તેમને બોલાવી, પોતે જોયેલું સ્વપ્ન કહ્યું; એ સ્વપ્ન સાંભળીને, વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ કહ્યું:
દ્વિજા ઊચુઃ - દેવિ દુઃસ્વપ્નમત્યુગ્રમચિંત્યં ભયદાયકમ્ । દેહિ દાનં દ્વિજાતિભ્યો હ્યચિંત્ય ભયનાશકમ્
દ્વિજોએ કહ્યું - 'દેવી, આ બહુ ભયાનક અને વિચિત્ર દુઃસ્વપ્ન છે, જે ભય પેદા કરે છે. તમે દ્વિજાતિને દાન આપો, એ દાન અવિચારી ભયને દૂર કરે છે.'
ધેનુર્વાસાંસિ રત્નાનિ ગજાંશ્ચાભરણાનિ ચ । બ્રાહ્મણાઃ પરિસંતુષ્ટાઃ સિષિચુસ્તાં નૃપસ્ત્રિયમ્
ગાય, કપડાં, રત્નો, હાથી અને આભૂષણો - બ્રાહ્મણો સંતોષ પામીને, રાજાની પત્ની પર પવિત્ર પાણી છાંટ્યું.
અભિષિક્તાપિ સા વૃંદા જ્વરેણ પરિતપ્યતે । વિસૃજ્ય વિપ્રપ્રવરાન્પ્રાસાદમગમત્તદા
અભિષેક પછી પણ, વૃંદા જ્વરથી પીડાઈ રહી; વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને વિદાય આપી, પછી મહેલમાં ગઇ.
તત્ર સ્થિતાપિ સ્વપુરં દદૃશે દીપ્તમંગલા । તતઃ સ્વકર્મણા રાજન્નાકૃષ્ટા હરિણા તુ સા
ત્યાં ઊભી રહીને પણ, તેણે પોતાનું શહેર તેજસ્વી અને શુભ દેખાયું; પણ, રાજા, પોતાના કર્મથી, તે હરિ તરફ આકર્ષિત થઈ શકી નહીં.
ન શશાક ગૃહે સ્થાતું તતો રાજ્ઞી વનં યયૌ । રથમશ્વતરીયુક્તં સ્મરદૂતીસખીવહમ્
તે ઘર માં રહી શકી નહીં, એટલે રાણી વનમાં ગઈ, ખચેરા જોડેલા રથમાં, સ્મરદૂતી સખી સાથે.
સમારુહ્ય ક્ષણાત્તન્વી પ્રાપ્તા સૌભાગ્યકાનનમ્ । નાનાવૃક્ષસમાયુક્તં નાનાપક્ષિગણાન્વિતમ્
ઝડપથી રથ પર ચડી, એ સુકાં દેહવાળી વનના સૌભાગ્યમાં પહોંચી, જ્યાં અનેક વૃક્ષો અને વિવિધ પક્ષીઓના ઝુંડ હતા.
પુષ્પપ્રસ્રવણોપેતં સ્વર્ગનારીવિભૂષિતમ્ । મંદાનિલપ્રવેશોઽસ્તિ યત્ર નાન્યસ્ય કસ્યચિત્
એ વન ફૂલોની મહેકથી ભરેલું, સ્વર્ગની સ્ત્રી જેવી શોભિત, હળવા પવનની પ્રવેશથી આનંદિત, જ્યાં બીજાને જવાની મંજૂરી નથી.
વનં વૃંદારિકા દૃષ્ટ્વા સસ્માર પતિમાત્મનઃ । કથં જાલંધરં વીરં દ્રક્ષ્યામિ પ્રાપ્તમગ્રતઃ
એ વન જોઈને, વૃંદાએ પોતાના પતિને યાદ કર્યો: 'કઈ રીતે હું મારા વીર જાલંધરને સામે જોઈ શકીશ?'
સા તત્ર ન સુખં લેભે વિવેશાન્યતમં વનમ્ । સખીરથસમાયુક્તા વિષ્ણુમાયાવિમોહિતા
ત્યાં તેને સુખ મળ્યું નહીં, અને એ બીજા વનમાં ગઈ, સખીઓ અને રથ સાથે, વિષ્ણુની માયાથી ભ્રમિત.
તતો વિલોકયામાસ વિપિનં તરુસંકુલમ્ । ઉરુપાષાણસંરુદ્ધં કુરંગાક્ષી ભયાવહમ્ 6.14.
પછી, તેણે વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું, મોટા પથ્થરોથી અટકાયેલું, હરણ જેવી આંખવાળી માટે ભયજનક વન જોયું.
સિંહવ્યાઘ્રભયાકીર્ણંશૃગાલવ્યાલસેવિતમ્ । દ્રુમૈઃ સ્પૃશચ્છિખાકાશૈર્ગુહાસુ ધ્વાંતપૂરિતમ્
સિંહ અને વાઘના ભયથી ભરેલું, શિયાળ અને જંગલી પ્રાણીઓથી ઘેરાયેલું, વૃક્ષો આકાશને સ્પર્શતા, ગુફાઓ અંધકારથી ભરેલી.
વનં વિલોક્ય સા ભીમં ચકિતા ચપલેક્ષણા । સ્મરદૂતીં સખીં વૃંદા જગાદ રથવાહિનીમ્ । રથં પ્રેષય મે શીઘ્રં સ્મરદૂતિ ગૃહં પ્રતિ
એ ભયાનક વન જોઈ, ડરી ગયેલી અને પહોળી આંખવાળી વૃંદાએ, રથ ચલાવતી સખી સ્મરદૂતીને કહ્યું: 'મારો રથ ઝડપથી ઘરની તરફ મોકલ, સ્મરદૂતી.'
સ્મરદૂતિરુવાચ- નાહં જાનામિ દિગ્ભાગં ન યામિ ક્વ રથં સખિ । શ્રાંતા અશ્વ્યઃ પ્રવર્તંતે માર્ગશ્ચાત્ર ન વિદ્યતે
સ્મરદૂતી બોલી: 'હું દિશા જાણતી નથી, અને કયાં રથ લઈ જવું એ પણ ખબર નથી, સખી. ઘોડા થાકી ગયા છે, અને અહીં કોઈ રસ્તો નથી.'
પ્રેરિતો દૈવકેનાપિ સ્યંદનો યાતુ યત્ર ચ । અત્ર કોપિ ચ માંસાદો ભક્ષયિષ્યતિ નાન્યથા
દેવના ઇશારે પણ રથ જ્યાં જવું છે ત્યાં જ જશે; અહીં કોઈ માંસ ખાવાવાળો મને ખાઈ જશે, બીજું કોઈ રસ્તો નથી.
ઇત્યુક્તા સા દ્રુતતરા રથં શીઘ્રમવાહયત્ । સ રથો વેગતઃ પ્રાપ્તો યત્ર સિદ્ધા મુદાન્વિતાઃ
આવું કહી, તેણે રથને ઝડપથી હંકાર્યો; રથ ઝડપથી ત્યાં પહોંચ્યો, જ્યાં સિદ્ધો આનંદથી ભરેલા હતા.
તત્ર સિદ્ધાશ્ચ દૃશ્યંતે કાનનં ચ ભયાવહમ્ । ન યત્ર પ્રબલો વાયુર્ન શબ્દઃ પક્ષિણામપિ
ત્યાં સિદ્ધો દેખાયા અને ભયજનક જંગલ પણ હતું; જ્યાં ન તો જોરદાર પવન ફૂંકાય, ન તો પક્ષીઓનો અવાજ પણ સાંભળાય.
ન ચ તેજઃ પ્રકાશોઽસ્તિ ન જલં પ્રદિશો દિશઃ । તત્ર પ્રાપ્તરથસ્યાપિ લક્ષણેઽભૂદ્વિપર્યયઃ
ત્યાં neither પ્રકાશ છે, neither તેજ છે, neither પાણી છે, neither દિશાઓ છે; રથના સામાન્ય લક્ષણો પણ ત્યાં ઉલટા હતા.
અશ્વતર્યો ન હેષંતે ન ચ શબ્દશ્ચ નેમિજઃ । ન ચલંતિ પતાકાસ્તા ઘંટિકા ન ક્વણંતિ ચ
ઘોડાઓએ હણકારો કર્યો નહીં, રથના ચકરાનો અવાજ પણ નહોતો; ધ્વજ પણ હલ્યા નહીં, ઘંટીઓ પણ વાગી નહીં.
ન સ્વનંતિ મહાઘંટા ધ્વજસ્તંભે નિવેશિતાઃ । વિલોક્યૈવંવિધં પ્રાહ તત્ર વૃંદા સખીં પ્રતિ
ધ્વજસ્તંભ પર લગાડેલી મોટી ઘંટીઓ પણ વાગી નહીં; આવું જોઈને વૃંદાએ પોતાની સખીને કહ્યું.
સ્મરદૂતિ ક્વ યાસ્યામો વ્યાઘ્રસિંહભયં વનમ્ । ન ગૃહે ન સુખં રાજ્યે મમ જાતં વને સખિ
પ્રેમદૂત, હવે ક્યાં જઈશું? આ જંગલમાં વાઘ અને સિંહનો ભય છે; ઘર અને રાજ્યમાં મને સુખ નથી, સખી, જંગલમાં જ સુખ છે.
સ્મરદૂતિરુવાચ- શૃણુષ્વ દેવિ પશ્ય ત્વં પુરઃ શૈલોઽતિદારુણઃ । દૃષ્ટ્વાગ્રતો ન ગચ્છંતિ તુરંગ્યો ભયવિહ્વલાઃ
પ્રેમદૂતે કહ્યું: સાંભળો દેવી, જુઓ, સામે એક બહુ ભયંકર પર્વત ઊભો છે; એ જોઈને ઘોડાઓ ડરીને આગળ નથી જતા.
તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા સંત્રસ્તા સા નૃપાંગના । દૃષ્ટ્વા હારં સ્વકંઠસ્થં સ્યંદનાચ્છીઘ્રમુત્થિતા
આ શબ્દો સાંભળીને રાજકન્યા ડરી ગઈ; પોતાના ગળાનો હાર જોઈને, તે રથમાંથી ઝડપથી ઊભી થઈ.
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો રાક્ષસો ભીષણાકૃતિઃ । ત્રિપાદઃ પંચહસ્તશ્ચ સપ્તનેત્રોઽતિદારુણઃ
એ દરમિયાન, એક ભયાનક રૂપ ધરાવતો રાક્ષસ આવ્યો; ત્રણ પગ, પાંચ હાથ અને સાત આંખોવાળો, બહુ જ ભયંકર.
પિંગલો વ્યાઘ્રકર્ણશ્ચ સિંહસ્કંધસ્તથાનનઃ । વિહંગેશસમાઃ કેશા લંબંતે રુધિરારુણાઃ
તે પીળો હતો, વાઘના કાન, સિંહના ખભા અને ચહેરો; તેના વાળ પક્ષી રાજા જેવા, લાલ લોહીથી રંગાયેલા, લટકતા.
તં દૃષ્ટ્વા પદ્મકોશાંગી સહસા સભયાભવત્ । નેત્રે કરાભ્યામાચ્છાદ્ય ચકંપે કદલીવ સા
તેને જોઈને, કમળના ડાંડા જેવી અંગવાળી, અચાનક ડરી ગઈ; આંખો હાથથી ઢાંકી, કેળના છોડ જેવી કાંપી.
પ્રતિહારી પ્રતોદં તુ ત્યક્ત્વા રાજ્ઞીમભાષત । ભીતાં માં ત્રાહિ દેવિ ત્વમયં ધાવતિ ભક્ષિતુમ્
પ્રતિહારીએ પોતાનો ચાબુક ફેંકી, રાણીને કહ્યું: 'દેવી, મને બચાવો, એ મને ખાવા દોડે છે.'
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો રાક્ષસો રથસંનિધૌ । રથમુત્ક્ષિપ્ય હસ્તેન ભ્રામયંશ્ચાશ્વિનીયુતમ્
એ દરમિયાન, રાક્ષસ રથ પાસે આવ્યો; તેણે હાથથી રથ ઉંચકી, ઘોડાઓ સાથે ફેરવ્યો.
સા રાજ્ઞી પતિતા ભૂમૌ મૃગી વ્યાઘ્રભયાદિવ । સ્મરદૂતી તરોર્મૂલે છિન્નાશોકલતા યથા
રાણી જમીન પર પડી, જેમ વાઘના ભયથી હરણ પડે; પ્રેમદૂતી વૃક્ષની જડ પાસે, કાપેલી અશોક લતાની જેમ પડી.
તતસ્તાશ્ચાશ્વિનીઃ સર્વાઃ ભક્ષયામાસ રાક્ષસઃ । તેન રાજ્ઞી ધૃતા હસ્તે સિંહેનૈણવધૂરિવ
પછી રાક્ષસે બધા ઘોડાઓ ખાઈ લીધા; તેણે રાણીને હાથમાં પકડી, જેમ સિંહ હરણની વધૂને પકડે.