નારદ ઉવાચ- તતો જાલંધરઃ શ્રુત્વા દૈત્યકોલાહલં રણે । આજગામ રથારૂઢો યત્ર દેવઃ સદાશિવઃ
નારદે કહ્યું: પછી જયારે જલંધરે યુદ્ધમાં દૈત્યોની ગૂંજી સાંભળી, ત્યારે તે રથ પર ચઢીને ત્યાં ગયો જ્યાં દેવ શદાશિવ હતા.
સારથિં ખડ્ગરોમાણં કોપાત્સત્વરમબ્રવીત્ । સંપ્રેષય રથં શીઘ્રં સહસ્રહયયોજિતમ્
તે ગુસ્સામાં પોતાના રથચાલક ખડ્ગરોમાને તુરંત કહ્યું: 'રથને હજાર ઘોડા જોડીને ઝડપથી હાંક.'
હન્મિ તં તાપસં શૌર્યાજ્જટાભસ્માસ્થિભૂષિતમ્ । વૃષારૂઢસ્ય કા શક્તિઃ પંગોર્યુદ્ધે મયા સહ
'હું એ તપસ્વીને, જે જટાઓ, ભસ્મ અને હાડકાંથી શોભાયમાન છે, મારી દઈશ. જે વાછડી પર સવાર છે, તેને મારી સામે યુદ્ધમાં શું શક્તિ છે?'
નારદ ઉવાચ- ઇત્યુક્ત્વા ખડ્ગરોમાણમાભાષ્ય ચ તથોદ્ધતઃ । ગૃહીત્વા કાર્મુકં ઘોરં રથેનાધાવત દ્રુતમ્
નારદે કહ્યું: આમ કહીને અને ખડ્ગરોમાને સંબોધી, જલંધરે અહંકારથી ભયાનક ધનુષ્ય પકડીને રથમાં ઝડપથી આગળ ધસી ગયો.
તં રુરોધ તદાયાંતં વીરભદ્રઃ શિતૈઃ શરૈઃ । નિરુચ્છ્વાસીકૃતેનાપિ સ કાયેન શરૈર્વૃતઃ
પછી વીરભદ્રએ તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેનું આગળ વધવું રોકી દીધું, એટલું કે એના શરીર પર તીરોની વરસાદ થઈ અને તે શ્વાસ પણ લઈ શક્યો નહીં.
દેવૈર્યદ્યપિ તુલ્યોઽભૂદ્ભૂતેશસ્ય પરિગ્રહઃ । તથાપિ કિં કપાલાનિ તુલાં યાંતિ કલાનિધેઃ
ભલે તેની સાથેના લોકો દેવો જેટલા જ શક્તિશાળી હતા, પણ ખોપરીઓ ક્યારેય પૂર્ણચંદ્ર સાથે સરખાઈ શકે?
વિવ્યાધ મણિભદ્રોઽપિ શરૈઃ સાગરનંદનમ્ । પાશેન મણિભદ્રં તુ હત્વોવાચેશ્વરં વચઃ
મણિભદ્રએ પણ સાગરપુત્ર પર તીરોનો પ્રહાર કર્યો, પણ પછી તેણે મણિભદ્રને પાશથી બાંધ્યો અને ભગવાનને કહ્યું.
એહિ યોદ્ધું મહાદેવ શસ્ત્રાભ્યાસોઽસ્તિ તે યદિ । ત્વં માં પ્રહર ન ત્વાહમાદૌ હન્મિ જટાધરમ્
'આ મહાદેવ, જો તને શસ્ત્ર ચલાવવાનો અભ્યાસ હોય તો આવ ને મારું સામનો કર. તું મને માર, હું જટાવાળાને પહેલા નહીં મારું.'
ઇતિ બ્રુવંતં તં ગર્વાદ્વીરભદ્રોઽથ સાયકૈઃ । પૂરયામાસ સંક્રુદ્ધો યથા પદ્મં રવિઃ કરૈઃ
એ રીતે ગર્વથી બોલતા જલંધરને, ક્રોધિત વીરભદ્રે તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો, જેમ સૂર્ય કમળને પોતાની કિરણોથી ભરાઈ દે છે.
મણિભદ્રોઽથ ગદયા સૈન્યં તસ્ય સમાહનત્ । રથોપરિ રથં વીર તુરગં તુરગોપરિ
પછી મણિભદ્રે ગદાથી તેની સેનાને માર મારી—રથ સામે રથ, ઘોડા સામે ઘોડા, રથ પર અને ઘોડા પર.
ગજોપરિ ગજં હત્વા પાતયામાસ ભૂતલે । રક્તપંકારુણા ભૂમિઃ સંજાતા દુર્ગમા ક્ષણાત્
હાથી સામે હાથીને મારી જમીન પર પાડી દીધા; ધરતી લોહીથી કાદવ જેવી લાલ બની ગઈ અને એક ક્ષણે જ અતિ દુર્ગમ થઈ ગઈ.
શૈલાચ્ચ ગણમુખ્યાશ્ચ દાનવાઞ્જઘ્નુરાહવે । પતંતિ દાનવાઃ શૂરા ગતપ્રાણા મહીતલે
પર્વતો પરથી ગણમુખ્યો યુદ્ધમાં દૈત્યોને મારતા, અને વીર દૈત્યો પ્રાણ ગુમાવી જમીન પર પડી ગયા.
રુંડદોર્દંડમુંડૈશ્ચ કરિપૃષ્ઠકરોરુભિઃ । પતંતિ દાનવાઃ શૂરા પૂરિતા વસુધા નૃપ
કાપેલા માથા, હાથ, જાંઘ અને હાથીના પીઠ-છાતીથી ધરતી ભરાઈ ગઈ, અને વીર દૈત્યો એમાં પડી રહ્યા, રાજા.
નારદ ઉવાચ- એવંવિધં રણે દૃષ્ટ્વા હરમત્યંતદુર્જયમ્ । ભુવને ચ તથાન્યાનિ દૃષ્ટવાઁલ્લક્ષણાનિ સઃ
નારદે કહ્યું: યુદ્ધમાં એવા અપરાજેય હરાને જોઈને, તેણે જગતમાં બીજા અનેક ચિહ્નો પણ જોયા.
તેજોઽન્યદેવનક્ષત્ર શશાંક સકલાદિષુ । ઉદ્ધાટિતજગત્કોશમન્યદેવરવેર્મહઃ
બીજા દેવતાઓ, તારાઓ, ચાંદ્રમાની અને બધી જ વસ્તુઓની તેજસ્વિતા, જ્યારે પ્રગટ થાય છે ત્યારે જગતના આવરણને ખુલ્લું પાડે છે; પણ બીજા દેવતાઓનું તેજ તો માત્ર ઢાળ જ છે.
ભગ્નઃ પુનશ્ચિંતિતવાંસ્તતો જાલંધરો નૃપ । ન દૃષ્ટા સા મયા ગૌરી યાં મામાહાતિ નારદઃ
જાલંધર રાજાએ ફરી વિચાર કર્યો: 'મારે તો ગૌરીને જોયી નથી, જેમ નારદજીએ મને કહ્યું હતું.'
સાંપ્રતં શાશ્વતે સ્થાને કથં દ્રક્ષ્યામ્યુમાં સ્થિતામ્ । તાં હિ દ્રષ્ટું વ્રજામ્યાદૌ પશ્ચાદ્યોત્સ્યામિ શંભુના
હવે, એ શાશ્વત સ્થાનમાં ઊભેલી ઉમાને હું કેવી રીતે જોઈ શકીશ? પહેલા તો હું એમને જોવા જઇશ, પછી શંભુ સાથે યુદ્ધ કરીશ.
ચિંતયિત્વેતિ મનસા દૈત્યં પ્રાહાર્ણવાત્મજઃ । શુંભં ચંડજયે વીર મમ તુલ્યપરાક્રમ
આ રીતે મનમાં વિચાર કરીને, સમુદ્રપુત્રએ દૈત્યને કહ્યું: 'હે ચંડને જીતનારા શુંભ, મારા સમાન પરાક્રમી વીર—'
ધૃત્વા મત્સદૃશં રૂપં સંગ્રામં કર્તુમર્હસિ । તવ યુદ્ધસ્ય ભારોઽયં શિબિરસ્ય બલસ્ય ચ
'મારા જેવું રૂપ ધારણ કરીને તું યુદ્ધ કરજે. આ યુદ્ધ અને સૈન્યની જવાબદારી હવે તારી છે.'
અહં યાસ્યામિ તાં દ્રષ્ટું ગૌરીં મચ્ચિત્તહારિણીમ્ । ઇત્યુક્ત્વાથ દદૌ તસ્મૈ સ્વાંગાદુત્તાર્ય મંડનમ્
'હું ગૌરીને જોવા જઈશ, જેણે મારું મન મોહી લીધું છે.' એવું કહી, તેણે પોતાના શરીર પરથી આભૂષણ ઉતારીને તેને આપ્યા.
વર્મશસ્ત્રાદિકં દત્વા રથં સારથિસંયુતમ્ । દુર્વારણેન સહિતઃ સૈન્યં મુક્ત્વોદધેઃ સુતઃ
વર્મ, શસ્ત્રો અને સારથીસહિત રથ આપી, સમુદ્રપુત્ર દુર્વારણ અને સૈન્ય સાથે નીકળી પડ્યો.
અલક્ષિતસ્તતો ગત્વા ગુહાં ગુપ્તાં તુ પાર્થિવ । માનસોત્તરશૈલસ્ય હરરૂપં દધાર સઃ
પછી, કોઈને ખબર પડે નહીં એમ, રાજા, તે માનસ પર્વતના ઉત્તર ઢોળાવની ગુપ્ત ગુફામાં ગયો અને હરાનું રૂપ ધારણ કર્યું.
ધૃત્વા દુર્વારણે રૂપં નંદિનઃ સદૃશં તથા । અથારુરુહતુઃ શૈલં છદ્મશંકરનંદિનૌ
દુર્વારણએ નંદી જેવું રૂપ ધારણ કર્યું, પછી છદ્મવેશ ધારણ કરેલા શંકર અને નંદી પર્વત પર ચઢ્યા.
યત્રાસ્તિ શિખરે ગૌરી સખિભિઃ સહિતા નૃપ । તમાયાંતં શરૈર્ભિન્નં સ્કંધમાલમ્બ્ય નંદિનઃ
જ્યાં શિખરે ગૌરી પોતાની સખીઓ સાથે હતી, ત્યાં તેઓ નંદીના ઘાયલ ખભાને ટેકો આપતા આવ્યા.
રક્તાક્તમંબરં દૃષ્ટ્વા ભવાની વિસ્મિતાભવત્ । સખ્યસ્તસ્યા જયાદ્યાસ્તાઃ જગ્મુસ્તં સંભ્રમાન્વિતાઃ
લોહીથી રંજાયેલાં વસ્ત્રો જોઈ ભવાની આશ્ચર્યચકિત થઈ; જયાદિ સખીઓ ગભરાઈને તેની પાસે દોડી આવી.
શંકરસ્યાંતિકં ગત્વા પપ્રચ્છુસ્તં સુદુઃખિતાઃ । કિં જાતં તવ દેવેશ કેન ત્વં સંગરે જિતઃ
શંકર પાસે જઈને, તેઓ ખૂબ દુઃખી થઈને પૂછ્યું: 'દેવેશ, તમને શું થયું? યુદ્ધમાં તમને કોણે હરાવ્યા?'
સશલ્યસ્ત્વં કથં નાથ સંસારીવ પ્રરોદિષિ । ઇત્યુક્તઃ પ્રદદૌ તાભ્યો ભૂષણાનિ પૃથક્પૃથક્
'પ્રભુ, તમે ઘાયલ થઈને મરણશીલ મનુષ્યની જેમ કેમ રડો છો?' એમ પૂછતાં તેણે દરેકને અલગ અલગ આભૂષણ આપ્યા.
ઉત્તાર્ય શનકૈરંગાત્ વાસુકિપ્રભૃતીનિ ચ । ગણેશસ્કંદશિરસીચ્છિન્ને કુક્ષૌ વિલોક્ય ચ
વાસુકિ અને અન્યનાં આભૂષણ ધીમે ધીમે શરીર પરથી ઉતારીને, જ્યારે તેણે ગણેશ અને સ્કંદના કપાયેલા માથાં અને પેટ જોયા—
હા સ્કંદ હા ગણેશેતિ હા રુદ્રેત્યંબિકારુદત્ । તસ્યાઃ સખ્યસ્તતઃ સર્વા રુરુદુઃ શોકકર્શિતાઃ
'હાય સ્કંદ! હાય ગણેશ! હાય રુદ્ર!' એમ અંબિકા રડી ઉઠી; પછી તેની બધી સખીઓ દુઃખથી રડવા લાગી.
અત્રાબ્રવીજ્જયાં નંદી ત્વમેનં પરિપાલય । મણિભદ્રો વીરભદ્રઃ પુષ્પદંતશ્ચ વીર્યવાન્
એ સમયે જયાએ નંદીને કહ્યું: 'તમે એનું રક્ષણ કરો. મણિભદ્ર, વિરભદ્ર અને પુષ્પદંત વીર છે.'