ત્રિંશન્મહાબ્જસાહસ્રૈઃ પ્રમથાનાં વૃતઃ શિવઃ । વીરભદ્રો રથેનાશુ સિંહયુક્તેન સત્વરઃ
શિવ ત્રીસ હજાર પ્રમથગણોથી ઘેરાયેલા હતા અને વીરભદ્ર સિંહો જોડાયેલા રથમાં ઝડપથી આગળ વધ્યા.
વામપાર્શ્વં મહેશસ્ય શૂરો રક્ષતિ પાર્થિવ । મણિભદ્રો ઽશ્વયુક્તેન રથેન પરવીરહા
મણિભદ્ર, દુશ્મન વીરોને હરાવનાર, ઘોડાઓ જોડાયેલા રથમાં મહેશના ડાબા બાજુએ રક્ષા કરે છે.
દક્ષિણં ધૂર્જટેઃ પાર્શ્વં સંરક્ષતિ ધનુર્દ્ધરઃ । તુંગાદુત્તીર્ય શૈલેંદ્રાદ્રણં પ્રાપ્તો ગણૈઃ સહ
ધૂર્જટિના જમણા બાજુએ ધનુષ્ધારી રક્ષા કરે છે; ઊંચા પર્વતને ઓળંગીને, એ પોતાના ગણો સાથે યુદ્ધભૂમિમાં પહોંચ્યો.
દૃષ્ટ્વા જગર્જુસ્તે દૈત્યા મહેશાનં વૃષસ્થિતમ્ । તતો મહાન્નિનાદોઽભૂદ્દૈત્યપ્રમથસેનયોઃ
મહેશાનને વૃષભ પર બેઠેલા જોઈને દૈત્યો ગર્જના કરવા લાગ્યા; પછી દૈત્યો અને પ્રમથગણોની સેના વચ્ચે મોટો ગજરાવ થયો.
તયોરભૂન્મિથો રાજન્સંપ્રમર્દોઽથ દારુણઃ । તતો નંદી મહાકાલઃ કાલસ્કંદૌ મહાબલઃ
એ બંને વચ્ચે ભયાનક અથડામણ થઈ; પછી નંદી, મહાકાલ અને મહાબળવાન કાલસ્કંદ પણ જોડાયા.
માલ્યવાન્પુષ્પદંતશ્ચ વૃષલી સ્વર્ણદંતિકઃ । ચંડીશો મદનશ્ચંડઃ કૂષ્માંડો ગુપ્તલોમકઃ
માલ્યવાન, પુષ્પદંત, વૃશલી, સ્વર્ણદંતિકા, ચંડીષ, મદન, ચંડ, કુસ્માંડ અને ગુપ્તલોમક પણ હતા.
યે યે પૂર્વં રણે ભગ્નાઃ પ્રાપ્તાસ્તે રણસંકટમ્ । શિવસ્ય પુરતો દૈત્યા યુયુધુસ્તે મહાબલાઃ
જે બધા મહાબલી દૈત્યોએ પહેલાં યુદ્ધમાં હાર્યા હતા અને પાછા યુદ્ધમાં આવ્યા હતા, તેઓએ હવે શિવજી સામે ભારે શક્તિથી લડાઈ કરી.
ગણદાનવયોધાનાં સંગ્રામોઽભૂદ્ભયાવહઃ । તતો ગણાનાં વિદ્રાવ્ય સૈન્યં તે ચ મહાબલાઃ
શિવજીના ગણો અને દૈત્ય સેનાનો ભયાનક યુદ્ધ થયો; પછી એ મહાબલી દૈત્યોએ ગણોની સેનાને હાંકી કાઢી.
રણે સંવેષ્ટયામાસુઃ શરૌઘૈઃ સર્વતઃ શિવમ્ । શૂલૈઃ કુંતૈર્ગદાભિશ્ચ મુદ્ગરૈઃ પરિઘૈરપિ
યુદ્ધમાં દૈત્યોએ ચારે બાજુથી તીરોની વરસાદ કરીને શિવજીને ઘેરી લીધા અને ભાલા, ભાલ, ગદા, મુગદર અને લોખંડના દંડથી હુમલો કર્યો.
ઇંદ્રિયાણિ યથાત્માનં વિષયૈઃ પંચપંચભિઃ । જઘાનાથ રણે દૈત્યાઞ્છંભુર્બાણૈઃ સુદારુણૈઃ । યથાશુ માઘઃ પાપાનિ હંતિ સ્નાનેન તત્ક્ષણાત્
જેમ ઇન્દ્રિયોએ આત્માને પોતાના વિષયોથી ઘેરી લે છે, એમ શંભુએ પણ ભયાનક બાણોથી દૈત્યોને યુદ્ધમાં તરત જ સંહાર્યા, જેમ માઘ માસમાં સ્નાનથી પાપ તરત જ નાશ પામે છે.
નારદ ઉવાચ- તતો જાલંધરઃ શ્રુત્વા દૈત્યકોલાહલં રણે । આજગામ રથારૂઢો યત્ર દેવઃ સદાશિવઃ
નારદે કહ્યું: પછી જયારે જલંધરે યુદ્ધમાં દૈત્યોની ગૂંજી સાંભળી, ત્યારે તે રથ પર ચઢીને ત્યાં ગયો જ્યાં દેવ શદાશિવ હતા.
સારથિં ખડ્ગરોમાણં કોપાત્સત્વરમબ્રવીત્ । સંપ્રેષય રથં શીઘ્રં સહસ્રહયયોજિતમ્
તે ગુસ્સામાં પોતાના રથચાલક ખડ્ગરોમાને તુરંત કહ્યું: 'રથને હજાર ઘોડા જોડીને ઝડપથી હાંક.'
હન્મિ તં તાપસં શૌર્યાજ્જટાભસ્માસ્થિભૂષિતમ્ । વૃષારૂઢસ્ય કા શક્તિઃ પંગોર્યુદ્ધે મયા સહ
'હું એ તપસ્વીને, જે જટાઓ, ભસ્મ અને હાડકાંથી શોભાયમાન છે, મારી દઈશ. જે વાછડી પર સવાર છે, તેને મારી સામે યુદ્ધમાં શું શક્તિ છે?'
નારદ ઉવાચ- ઇત્યુક્ત્વા ખડ્ગરોમાણમાભાષ્ય ચ તથોદ્ધતઃ । ગૃહીત્વા કાર્મુકં ઘોરં રથેનાધાવત દ્રુતમ્
નારદે કહ્યું: આમ કહીને અને ખડ્ગરોમાને સંબોધી, જલંધરે અહંકારથી ભયાનક ધનુષ્ય પકડીને રથમાં ઝડપથી આગળ ધસી ગયો.
તં રુરોધ તદાયાંતં વીરભદ્રઃ શિતૈઃ શરૈઃ । નિરુચ્છ્વાસીકૃતેનાપિ સ કાયેન શરૈર્વૃતઃ
પછી વીરભદ્રએ તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેનું આગળ વધવું રોકી દીધું, એટલું કે એના શરીર પર તીરોની વરસાદ થઈ અને તે શ્વાસ પણ લઈ શક્યો નહીં.
દેવૈર્યદ્યપિ તુલ્યોઽભૂદ્ભૂતેશસ્ય પરિગ્રહઃ । તથાપિ કિં કપાલાનિ તુલાં યાંતિ કલાનિધેઃ
ભલે તેની સાથેના લોકો દેવો જેટલા જ શક્તિશાળી હતા, પણ ખોપરીઓ ક્યારેય પૂર્ણચંદ્ર સાથે સરખાઈ શકે?
વિવ્યાધ મણિભદ્રોઽપિ શરૈઃ સાગરનંદનમ્ । પાશેન મણિભદ્રં તુ હત્વોવાચેશ્વરં વચઃ
મણિભદ્રએ પણ સાગરપુત્ર પર તીરોનો પ્રહાર કર્યો, પણ પછી તેણે મણિભદ્રને પાશથી બાંધ્યો અને ભગવાનને કહ્યું.
એહિ યોદ્ધું મહાદેવ શસ્ત્રાભ્યાસોઽસ્તિ તે યદિ । ત્વં માં પ્રહર ન ત્વાહમાદૌ હન્મિ જટાધરમ્
'આ મહાદેવ, જો તને શસ્ત્ર ચલાવવાનો અભ્યાસ હોય તો આવ ને મારું સામનો કર. તું મને માર, હું જટાવાળાને પહેલા નહીં મારું.'
ઇતિ બ્રુવંતં તં ગર્વાદ્વીરભદ્રોઽથ સાયકૈઃ । પૂરયામાસ સંક્રુદ્ધો યથા પદ્મં રવિઃ કરૈઃ
એ રીતે ગર્વથી બોલતા જલંધરને, ક્રોધિત વીરભદ્રે તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો, જેમ સૂર્ય કમળને પોતાની કિરણોથી ભરાઈ દે છે.
મણિભદ્રોઽથ ગદયા સૈન્યં તસ્ય સમાહનત્ । રથોપરિ રથં વીર તુરગં તુરગોપરિ
પછી મણિભદ્રે ગદાથી તેની સેનાને માર મારી—રથ સામે રથ, ઘોડા સામે ઘોડા, રથ પર અને ઘોડા પર.
ગજોપરિ ગજં હત્વા પાતયામાસ ભૂતલે । રક્તપંકારુણા ભૂમિઃ સંજાતા દુર્ગમા ક્ષણાત્
હાથી સામે હાથીને મારી જમીન પર પાડી દીધા; ધરતી લોહીથી કાદવ જેવી લાલ બની ગઈ અને એક ક્ષણે જ અતિ દુર્ગમ થઈ ગઈ.
શૈલાચ્ચ ગણમુખ્યાશ્ચ દાનવાઞ્જઘ્નુરાહવે । પતંતિ દાનવાઃ શૂરા ગતપ્રાણા મહીતલે
પર્વતો પરથી ગણમુખ્યો યુદ્ધમાં દૈત્યોને મારતા, અને વીર દૈત્યો પ્રાણ ગુમાવી જમીન પર પડી ગયા.
રુંડદોર્દંડમુંડૈશ્ચ કરિપૃષ્ઠકરોરુભિઃ । પતંતિ દાનવાઃ શૂરા પૂરિતા વસુધા નૃપ
કાપેલા માથા, હાથ, જાંઘ અને હાથીના પીઠ-છાતીથી ધરતી ભરાઈ ગઈ, અને વીર દૈત્યો એમાં પડી રહ્યા, રાજા.
નારદ ઉવાચ- એવંવિધં રણે દૃષ્ટ્વા હરમત્યંતદુર્જયમ્ । ભુવને ચ તથાન્યાનિ દૃષ્ટવાઁલ્લક્ષણાનિ સઃ
નારદે કહ્યું: યુદ્ધમાં એવા અપરાજેય હરાને જોઈને, તેણે જગતમાં બીજા અનેક ચિહ્નો પણ જોયા.
તેજોઽન્યદેવનક્ષત્ર શશાંક સકલાદિષુ । ઉદ્ધાટિતજગત્કોશમન્યદેવરવેર્મહઃ
બીજા દેવતાઓ, તારાઓ, ચાંદ્રમાની અને બધી જ વસ્તુઓની તેજસ્વિતા, જ્યારે પ્રગટ થાય છે ત્યારે જગતના આવરણને ખુલ્લું પાડે છે; પણ બીજા દેવતાઓનું તેજ તો માત્ર ઢાળ જ છે.
ભગ્નઃ પુનશ્ચિંતિતવાંસ્તતો જાલંધરો નૃપ । ન દૃષ્ટા સા મયા ગૌરી યાં મામાહાતિ નારદઃ
જાલંધર રાજાએ ફરી વિચાર કર્યો: 'મારે તો ગૌરીને જોયી નથી, જેમ નારદજીએ મને કહ્યું હતું.'
સાંપ્રતં શાશ્વતે સ્થાને કથં દ્રક્ષ્યામ્યુમાં સ્થિતામ્ । તાં હિ દ્રષ્ટું વ્રજામ્યાદૌ પશ્ચાદ્યોત્સ્યામિ શંભુના
હવે, એ શાશ્વત સ્થાનમાં ઊભેલી ઉમાને હું કેવી રીતે જોઈ શકીશ? પહેલા તો હું એમને જોવા જઇશ, પછી શંભુ સાથે યુદ્ધ કરીશ.
ચિંતયિત્વેતિ મનસા દૈત્યં પ્રાહાર્ણવાત્મજઃ । શુંભં ચંડજયે વીર મમ તુલ્યપરાક્રમ
આ રીતે મનમાં વિચાર કરીને, સમુદ્રપુત્રએ દૈત્યને કહ્યું: 'હે ચંડને જીતનારા શુંભ, મારા સમાન પરાક્રમી વીર—'
ધૃત્વા મત્સદૃશં રૂપં સંગ્રામં કર્તુમર્હસિ । તવ યુદ્ધસ્ય ભારોઽયં શિબિરસ્ય બલસ્ય ચ
'મારા જેવું રૂપ ધારણ કરીને તું યુદ્ધ કરજે. આ યુદ્ધ અને સૈન્યની જવાબદારી હવે તારી છે.'
અહં યાસ્યામિ તાં દ્રષ્ટું ગૌરીં મચ્ચિત્તહારિણીમ્ । ઇત્યુક્ત્વાથ દદૌ તસ્મૈ સ્વાંગાદુત્તાર્ય મંડનમ્
'હું ગૌરીને જોવા જઈશ, જેણે મારું મન મોહી લીધું છે.' એવું કહી, તેણે પોતાના શરીર પરથી આભૂષણ ઉતારીને તેને આપ્યા.