સદા શૂલાદિશસ્ત્રાણાં ધૃતાનામદ્ય વૈ ક્ષણઃ । અથ ગૌર્યા વચઃ શ્રુત્વા વીરભદ્રં શિવોઽબ્રવીત્
જે હંમેશા શૂળ અને બીજા શસ્ત્રો ધારણ કરે છે, એ માટે હવે સમય આવ્યો છે; પછી ગૌરીના શબ્દો સાંભળી શિવે વીરભદ્રને કહ્યું.
વૃષઃ સજ્જીયતાં શીઘ્રમિત્યુક્તે સ તદાકરોત્ । બબંધ મુકુટં તસ્ય શૃંગયોર્ભાસ્કરપ્રભમ્
'વૃષભને ઝડપથી તૈયાર કરો' એમ કહેતાં, એમ જ કરાયું. એની શિંગે પર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી મુકુટ બાંધવામાં આવી.
કંઠે ઘંટાશતં બદ્ધ્વા કર્ણયોર્દર્પણૌ ધૃતૌ । સ્કંધે ચ કિંકિણીજાલં ચરણે નૂપુરં મહત્
એના ગળામાં સો ઘંટડીઓ બાંધવામાં આવી, કાન પાસે દર્પણ મૂકાયા, ખભા પર ઝાંઝરનું જાળ બાંધાયું અને પગમાં મોટું નુપુર પહેરાવાયું.
પુચ્છે ચામરસાહસ્રં તસ્ય પાશાષ્ટકં મુખે । કલ્યાણી ચ તદા દેવી શર્વપાર્શ્વે વ્યસ્થિતા
એની પૂંછ પર હજાર ચામરાં બાંધવામાં આવ્યા, મોઢામાં આઠ પાશ રાખવામાં આવ્યા. એ સમયે કલ્યાણી દેવી શિવના બાજુએ ઊભી રહી.
પાશાષ્ટકેન સંયુક્તા તત્ર ખડ્ગધરાંબિકા । ન્યસ્તાનિ સર્વશસ્ત્રાણિ સ વૃષઃ સજ્જિતો બભૌ
આઠ પાશોથી સજ્જ, ખડગ ધારણ કરનાર અંબિકા ત્યાં ઊભી રહી; બધા શસ્ત્રો મૂકાયા અને તૈયાર થયેલો વૃષભ તેજ પામતો લાગ્યો.
પાર્વત્યા ભૂષિતઃ સોઽથ નિજયા ઘંટમાલયા । કૃતં ચ તિલકં દેવ્યા પ્રોક્તઃ સત્કૃતિપૂર્વકમ્ 6.12.
પછી પાર્વતીએ પોતાની ઘંટમાળાથી એને શણગારી, દેવીએ તિલક કર્યો અને સન્માનપૂર્વક વચન કહ્યું.
હરસ્ત્વયા ન મોક્તવ્યો વૃષેન્દ્ર રણસંકટે । આગંતવ્યમરીન્જિત્વા શંભુના સહ સંગરે
વૃષભરાજ, યુદ્ધના સંકટમાં તું હરને છોડતો નહીં; દુશ્મનોને હરાવી, શંભુ સાથે પાછો આવજે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચો દેવ્યા હરો વૃષમથારુહત્ । ધૃત્વાયુધસહસ્રં તુ નિજાલંકારભૂષિતઃ । રણં ગચ્છામિ તાં પ્રાહ પાર્વતીં પ્રતિ સાદરમ્
દેવીના શબ્દો સાંભળી, હર વૃષભ પર ચઢ્યા, હજારો શસ્ત્રો ધારણ કરીને અને પોતાના આભૂષણોથી શોભાયમાન થયા; તેમણે પાર્વતીને આદરપૂર્વક કહ્યું: 'હું યુદ્ધે જઈ રહ્યો છું.'
ઈશ્વર ઉવાચ- ત્વં તિષ્ઠસિ સ્વરૂપાણિ એકાકિન્યપિ સસ્પૃહા । ભામિની દુરભિપ્રાયા દાનવા હિ સમાગતાઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: 'તું તારી સ્વરૂપે, એકલી હોવા છતાં, સ્થિર રહી; ભામિની, દુશ્મન દૈત્યો અહીં ભેગા થયા છે.'
તસ્માત્ત્વયાત્મનૈવાત્મા રક્ષણીયો વરાનને । ઇત્યુક્ત્વા વૃષભારૂઢો યયૌ રુદ્રો રણાંગણમ્
'એથી, સુન્દરી, તારે તારી જાતે પોતાનો રક્ષણ કરવું જોઈએ.' એમ કહીને, રુદ્ર વૃષભ પર ચઢી યુદ્ધભૂમિ તરફ ગયા.
ત્રિંશન્મહાબ્જસાહસ્રૈઃ પ્રમથાનાં વૃતઃ શિવઃ । વીરભદ્રો રથેનાશુ સિંહયુક્તેન સત્વરઃ
શિવ ત્રીસ હજાર પ્રમથગણોથી ઘેરાયેલા હતા અને વીરભદ્ર સિંહો જોડાયેલા રથમાં ઝડપથી આગળ વધ્યા.
વામપાર્શ્વં મહેશસ્ય શૂરો રક્ષતિ પાર્થિવ । મણિભદ્રો ઽશ્વયુક્તેન રથેન પરવીરહા
મણિભદ્ર, દુશ્મન વીરોને હરાવનાર, ઘોડાઓ જોડાયેલા રથમાં મહેશના ડાબા બાજુએ રક્ષા કરે છે.
દક્ષિણં ધૂર્જટેઃ પાર્શ્વં સંરક્ષતિ ધનુર્દ્ધરઃ । તુંગાદુત્તીર્ય શૈલેંદ્રાદ્રણં પ્રાપ્તો ગણૈઃ સહ
ધૂર્જટિના જમણા બાજુએ ધનુષ્ધારી રક્ષા કરે છે; ઊંચા પર્વતને ઓળંગીને, એ પોતાના ગણો સાથે યુદ્ધભૂમિમાં પહોંચ્યો.
દૃષ્ટ્વા જગર્જુસ્તે દૈત્યા મહેશાનં વૃષસ્થિતમ્ । તતો મહાન્નિનાદોઽભૂદ્દૈત્યપ્રમથસેનયોઃ
મહેશાનને વૃષભ પર બેઠેલા જોઈને દૈત્યો ગર્જના કરવા લાગ્યા; પછી દૈત્યો અને પ્રમથગણોની સેના વચ્ચે મોટો ગજરાવ થયો.
તયોરભૂન્મિથો રાજન્સંપ્રમર્દોઽથ દારુણઃ । તતો નંદી મહાકાલઃ કાલસ્કંદૌ મહાબલઃ
એ બંને વચ્ચે ભયાનક અથડામણ થઈ; પછી નંદી, મહાકાલ અને મહાબળવાન કાલસ્કંદ પણ જોડાયા.
માલ્યવાન્પુષ્પદંતશ્ચ વૃષલી સ્વર્ણદંતિકઃ । ચંડીશો મદનશ્ચંડઃ કૂષ્માંડો ગુપ્તલોમકઃ
માલ્યવાન, પુષ્પદંત, વૃશલી, સ્વર્ણદંતિકા, ચંડીષ, મદન, ચંડ, કુસ્માંડ અને ગુપ્તલોમક પણ હતા.
યે યે પૂર્વં રણે ભગ્નાઃ પ્રાપ્તાસ્તે રણસંકટમ્ । શિવસ્ય પુરતો દૈત્યા યુયુધુસ્તે મહાબલાઃ
જે બધા મહાબલી દૈત્યોએ પહેલાં યુદ્ધમાં હાર્યા હતા અને પાછા યુદ્ધમાં આવ્યા હતા, તેઓએ હવે શિવજી સામે ભારે શક્તિથી લડાઈ કરી.
ગણદાનવયોધાનાં સંગ્રામોઽભૂદ્ભયાવહઃ । તતો ગણાનાં વિદ્રાવ્ય સૈન્યં તે ચ મહાબલાઃ
શિવજીના ગણો અને દૈત્ય સેનાનો ભયાનક યુદ્ધ થયો; પછી એ મહાબલી દૈત્યોએ ગણોની સેનાને હાંકી કાઢી.
રણે સંવેષ્ટયામાસુઃ શરૌઘૈઃ સર્વતઃ શિવમ્ । શૂલૈઃ કુંતૈર્ગદાભિશ્ચ મુદ્ગરૈઃ પરિઘૈરપિ
યુદ્ધમાં દૈત્યોએ ચારે બાજુથી તીરોની વરસાદ કરીને શિવજીને ઘેરી લીધા અને ભાલા, ભાલ, ગદા, મુગદર અને લોખંડના દંડથી હુમલો કર્યો.
ઇંદ્રિયાણિ યથાત્માનં વિષયૈઃ પંચપંચભિઃ । જઘાનાથ રણે દૈત્યાઞ્છંભુર્બાણૈઃ સુદારુણૈઃ । યથાશુ માઘઃ પાપાનિ હંતિ સ્નાનેન તત્ક્ષણાત્
જેમ ઇન્દ્રિયોએ આત્માને પોતાના વિષયોથી ઘેરી લે છે, એમ શંભુએ પણ ભયાનક બાણોથી દૈત્યોને યુદ્ધમાં તરત જ સંહાર્યા, જેમ માઘ માસમાં સ્નાનથી પાપ તરત જ નાશ પામે છે.
નારદ ઉવાચ- તતો જાલંધરઃ શ્રુત્વા દૈત્યકોલાહલં રણે । આજગામ રથારૂઢો યત્ર દેવઃ સદાશિવઃ
નારદે કહ્યું: પછી જયારે જલંધરે યુદ્ધમાં દૈત્યોની ગૂંજી સાંભળી, ત્યારે તે રથ પર ચઢીને ત્યાં ગયો જ્યાં દેવ શદાશિવ હતા.
સારથિં ખડ્ગરોમાણં કોપાત્સત્વરમબ્રવીત્ । સંપ્રેષય રથં શીઘ્રં સહસ્રહયયોજિતમ્
તે ગુસ્સામાં પોતાના રથચાલક ખડ્ગરોમાને તુરંત કહ્યું: 'રથને હજાર ઘોડા જોડીને ઝડપથી હાંક.'
હન્મિ તં તાપસં શૌર્યાજ્જટાભસ્માસ્થિભૂષિતમ્ । વૃષારૂઢસ્ય કા શક્તિઃ પંગોર્યુદ્ધે મયા સહ
'હું એ તપસ્વીને, જે જટાઓ, ભસ્મ અને હાડકાંથી શોભાયમાન છે, મારી દઈશ. જે વાછડી પર સવાર છે, તેને મારી સામે યુદ્ધમાં શું શક્તિ છે?'
નારદ ઉવાચ- ઇત્યુક્ત્વા ખડ્ગરોમાણમાભાષ્ય ચ તથોદ્ધતઃ । ગૃહીત્વા કાર્મુકં ઘોરં રથેનાધાવત દ્રુતમ્
નારદે કહ્યું: આમ કહીને અને ખડ્ગરોમાને સંબોધી, જલંધરે અહંકારથી ભયાનક ધનુષ્ય પકડીને રથમાં ઝડપથી આગળ ધસી ગયો.
તં રુરોધ તદાયાંતં વીરભદ્રઃ શિતૈઃ શરૈઃ । નિરુચ્છ્વાસીકૃતેનાપિ સ કાયેન શરૈર્વૃતઃ
પછી વીરભદ્રએ તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેનું આગળ વધવું રોકી દીધું, એટલું કે એના શરીર પર તીરોની વરસાદ થઈ અને તે શ્વાસ પણ લઈ શક્યો નહીં.
દેવૈર્યદ્યપિ તુલ્યોઽભૂદ્ભૂતેશસ્ય પરિગ્રહઃ । તથાપિ કિં કપાલાનિ તુલાં યાંતિ કલાનિધેઃ
ભલે તેની સાથેના લોકો દેવો જેટલા જ શક્તિશાળી હતા, પણ ખોપરીઓ ક્યારેય પૂર્ણચંદ્ર સાથે સરખાઈ શકે?
વિવ્યાધ મણિભદ્રોઽપિ શરૈઃ સાગરનંદનમ્ । પાશેન મણિભદ્રં તુ હત્વોવાચેશ્વરં વચઃ
મણિભદ્રએ પણ સાગરપુત્ર પર તીરોનો પ્રહાર કર્યો, પણ પછી તેણે મણિભદ્રને પાશથી બાંધ્યો અને ભગવાનને કહ્યું.
એહિ યોદ્ધું મહાદેવ શસ્ત્રાભ્યાસોઽસ્તિ તે યદિ । ત્વં માં પ્રહર ન ત્વાહમાદૌ હન્મિ જટાધરમ્
'આ મહાદેવ, જો તને શસ્ત્ર ચલાવવાનો અભ્યાસ હોય તો આવ ને મારું સામનો કર. તું મને માર, હું જટાવાળાને પહેલા નહીં મારું.'
ઇતિ બ્રુવંતં તં ગર્વાદ્વીરભદ્રોઽથ સાયકૈઃ । પૂરયામાસ સંક્રુદ્ધો યથા પદ્મં રવિઃ કરૈઃ
એ રીતે ગર્વથી બોલતા જલંધરને, ક્રોધિત વીરભદ્રે તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો, જેમ સૂર્ય કમળને પોતાની કિરણોથી ભરાઈ દે છે.
મણિભદ્રોઽથ ગદયા સૈન્યં તસ્ય સમાહનત્ । રથોપરિ રથં વીર તુરગં તુરગોપરિ
પછી મણિભદ્રે ગદાથી તેની સેનાને માર મારી—રથ સામે રથ, ઘોડા સામે ઘોડા, રથ પર અને ઘોડા પર.