કોલાહલઃ પ્રહૃતવાન્દર્શયન્નાત્મલાઘવમ્ । સોઽપિ હેતિ વ્યથાં ત્યક્ત્વા માલ્યવાંશ્ચ ગણાગ્રણીઃ
કોલાહલએ પોતાનું હલકાપણું બતાવતાં ઘા કર્યો; એ પણ, ગણા વડે, શસ્ત્રની પીડા ભૂલી ગયો.
ગિરિં ગૃહીત્વા તેનાજૌ કોલાહલમથાહનત્ । નિશ્ચક્રામ જ્વરસ્તસ્માજ્જ્વલનો નામ ભીષણઃ
કોલાહલએ યુદ્ધમાં પર્વત ઉઠાવીને ઘા કર્યો; એમાંથી ભયાનક જ્વલન નામે તાવ નીકળી આવ્યો.
ત્રિશીર્ષો નવહસ્તશ્ચ નવપાદોઽતિપિંગલઃ । સ જ્વરો મોહયામાસ માલ્યવંતં સ્વતેજસા
એ તાવ ત્રણ માથાવાળો, નવ હાથવાળો, નવ પગવાળો અને બહુ પીળો હતો; એણે પોતાની તેજસ્વિતા વડે માલ્યવાનને મૂંઝવી નાખ્યો.
માલ્યવાન્સમરં ત્યક્ત્વા પરાક્રાંતો ગિરિં યયૌ । ચંડિર્ભયાનકેનાજૌ પાશેન હૃદયે હતઃ
માલ્યવાને યુદ્ધ છોડીને પર્વત તરફ આગળ વધ્યો; ચંડિર યુદ્ધમાં ભયના ફાંસાથી હૃદયમાં ઘા ખાઈ ગયો.
હયો વિનિર્ગતસ્તસ્માત્ક્ષિપ્તઃ સોઽપિ ચ સાગરે । કાર્ત્તિકેયો રણે રાહું શિતૈર્બાણૈઃ સમાહનત્
એમાંથી ઘોડો નીકળી આવ્યો અને દરિયામાં ફેંકાઈ ગયો; કાર્તિકેયે યુદ્ધમાં રાહુ પર તીક્ષ્ણ બાણો વરસાવ્યા.
આચ્છાદ્ય શરજાલૈશ્ચ શીઘ્રં શક્તિં મુમોચ હ । આપતંતીં મહાશક્તિં જ્વલંતીમિવ તેજસા
બાણોની ઝમાવટથી ઝડપથી ઢાંકી, એણે એક ભયાનક ભાલ છોડ્યો; એ ભાલ તેજથી ધધકતો અને જોરથી દોડી આવ્યો.
દૃષ્ટ્વા રાહુઃ ખમુત્પત્ય કરાભ્યાં જગૃહે દ્રુતમ્ । સ તાં શક્તિં ગૃહીત્વા તુ વિનદ્યોચ્ચૈઃ પુનઃ પુનઃ
એ જોઈને રાહુ આકાશમાં કૂદી ગયો અને ઝડપથી એ ભાલને હાથથી પકડી લીધો; એ ભાલ પકડીને એ વારંવાર જોરથી દહાડ્યો.
સ્વર્ભાનુઃ શિરસોનોપિ તસ્ય શક્ત્યા જઘાન તમ્ । વક્ષસ્યભિહતે શક્ત્યા તદ્દેહાન્નિર્ગતા સરિત્
સ્વર્ભાનુએ એ ભાલ વડે એના માથા પર ઘા કર્યો; જ્યારે એના છાતી પર ભાલ વાગ્યો, ત્યારે એના શરીરમાંથી એક નદી નીકળી આવી.
તયા સંપ્લાવિતઃ પુત્રો મહાદેવસ્ય સંયુગે । કથંચિત્સા નદી રુદ્ધા સમં પૂરો ગિરિં યયૌ
એ નદીમાં ડૂબી ગયેલો મહાદેવનો પુત્ર યુદ્ધમાં હતો; કોઈ રીતે એ નદી અટકાવી અને પૂર સાથે પર્વત તરફ ગયો.
શ્રુત્વાર્ણવજો જ્વરતઃ કટકકદંબસ્ય કર્કશં વિરુતમ્ । સુસ્વરવચનવિદગ્ધં તમપિ ચ કોકિલાપતિં ન સસ્માર
સમુદ્રજ તાવના કડક રડકા કડંબના કિલ્લામાંથી સાંભળ્યા; મીઠા બોલમાં નિપુણ એવા એણે કોયલના સ્વામીની પણ યાદ ન કરી.
શરૈઃ કિરંતં દહનમસિના બર્બરોઽવધીત્ । કૂષ્માંડો નિહતો મૂર્ધ્નિ સર્પરોમ્ણાથ મુષ્ટિના
બાર્બરએ તીક્ષ્ણ તલવારથી બાણ વરસાવતાં ધધકતા એકને મારી નાખ્યો; કુસ્માંડને સાપવાળાં મુઠ્ઠીથી માથા પર ઘા થયો.
પાતાલકેતુના હાસો મુદ્ગરેણ સમાહતઃ । તસ્ય દેહાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય હસ્તી મુદ્ગરમાભુનક્
પાતાળકેતુએ હાસોને ગદાથી ઘા કર્યો; એના શરીરમાંથી એક હાથી નીકળી આવ્યો અને એ ગદાને પકડી લીધી.
શુંડાયાં મુષ્ટિઘાતેન હતઃ પાતાલકેતુના । આયુધૈર્જર્જરં ચક્રે ભૃંગીશં રોમકંટકઃ
પાતાળકેતુએ હાથીની સુંડ પર મુઠ્ઠીનો ઘા કર્યો; રોમકંટકે ભૃંગીશને શસ્ત્રોથી કચડી નાખ્યો.
ભૃંગીશોઽપિ રણાદ્ભીતસ્ત્વરન્નેવ ગિરિં યયૌ । સહસા ધૂમ્રવર્ણશ્ચ શુભ્રઃ કેતુમુખેઽપતત્
ભૃંગીશ યુદ્ધથી ડરીને ઝડપથી પર્વત તરફ દોડી ગયો; અચાનક ધૂમ્રવર્ણ અને શુભ્ર Ketumukhaના મુખે પડી ગયા.
ગણં ગિલિતવાન્દૈત્યો મહાકાયો મહાનનઃ । હાહાકારો મહાનાસીદ્ગિલિતે કેતુના રણે
મોટા શરીર અને મોટા મોઢાવાળા દૈત્યએ એક ગણા ગળી લીધો; યુદ્ધમાં કેતુમુખ ગળી જતા મોટો હાહાકાર મચ્યો.
જૃંભસ્ય નિશિતૈર્બાણૈશ્છિન્નાંગોઽથ વિનાયકઃ । શુંડાદંડં પરશુના તસ્ય ચિચ્છેદ દંતિનઃ
જૃંભએ તીક્ષ્ણ બાણોથી વિનાયકના અંગો કાપી નાખ્યા; પછી પરશુથી એ હાથીની સુંડ પણ કાપી નાખી.
જૃંભાસુરો જઘાનાથ શક્ત્યા લંબોદરોદરમ્ । મૂષકોઽપિ શરૈર્ભિન્નઃ પ્રવિવેશ ગુહામુખમ્
જૃંભાસુરે લંબોદરને ભાલથી ઘા કર્યો; મુષક પણ બાણોથી ઘાયલ થઈ ગુફાના મુખમાં ઘૂસી ગયો.
વિનાયકઃ પ્રહારાર્ત્તો વિલલાપાકુલો રણે । હા માતસ્તાત હા ભ્રાતર્હા મૂષક મમ પ્રિય
વિનાયક ઘા ખાઈને યુદ્ધમાં વ્યાકુળ થઈ રડવા લાગ્યા: 'હાય મા! હાય પિતા! હાય ભાઈ! હાય મારો પ્રિય મુષક!'
ગણેશક્રંદિતં શ્રુત્વા ભગવત્યા તયા તદા । સમેત્ય કૂટાદન્યસ્માત્પાર્વત્યોક્તઃ શિવસ્તદા
ગણેશના રડવાનો અવાજ સાંભળીને, એ સમયે દેવી ત્યાં આવી અને પાર્વતી, જે બીજાં શિખર પરથી આવી હતી, એ શિવને સંબોધીને બોલી.
હેરંબો વધ્યતે દૈત્યૈઃ સ્કંદોઽપિ વિનિપાતિતઃ । શિવ કિં ક્રીડસે શૈલે રક્ષ પુત્રૌ ગણાનપિ
હેરંબને દૈત્યો માર્યા છે અને સ્કંદ પણ પડી ગયો છે; શિવ, તું શિખરે કેમ રમે છે? તારા પુત્રો અને ગણોને બચા.
સદા શૂલાદિશસ્ત્રાણાં ધૃતાનામદ્ય વૈ ક્ષણઃ । અથ ગૌર્યા વચઃ શ્રુત્વા વીરભદ્રં શિવોઽબ્રવીત્
જે હંમેશા શૂળ અને બીજા શસ્ત્રો ધારણ કરે છે, એ માટે હવે સમય આવ્યો છે; પછી ગૌરીના શબ્દો સાંભળી શિવે વીરભદ્રને કહ્યું.
વૃષઃ સજ્જીયતાં શીઘ્રમિત્યુક્તે સ તદાકરોત્ । બબંધ મુકુટં તસ્ય શૃંગયોર્ભાસ્કરપ્રભમ્
'વૃષભને ઝડપથી તૈયાર કરો' એમ કહેતાં, એમ જ કરાયું. એની શિંગે પર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી મુકુટ બાંધવામાં આવી.
કંઠે ઘંટાશતં બદ્ધ્વા કર્ણયોર્દર્પણૌ ધૃતૌ । સ્કંધે ચ કિંકિણીજાલં ચરણે નૂપુરં મહત્
એના ગળામાં સો ઘંટડીઓ બાંધવામાં આવી, કાન પાસે દર્પણ મૂકાયા, ખભા પર ઝાંઝરનું જાળ બાંધાયું અને પગમાં મોટું નુપુર પહેરાવાયું.
પુચ્છે ચામરસાહસ્રં તસ્ય પાશાષ્ટકં મુખે । કલ્યાણી ચ તદા દેવી શર્વપાર્શ્વે વ્યસ્થિતા
એની પૂંછ પર હજાર ચામરાં બાંધવામાં આવ્યા, મોઢામાં આઠ પાશ રાખવામાં આવ્યા. એ સમયે કલ્યાણી દેવી શિવના બાજુએ ઊભી રહી.
પાશાષ્ટકેન સંયુક્તા તત્ર ખડ્ગધરાંબિકા । ન્યસ્તાનિ સર્વશસ્ત્રાણિ સ વૃષઃ સજ્જિતો બભૌ
આઠ પાશોથી સજ્જ, ખડગ ધારણ કરનાર અંબિકા ત્યાં ઊભી રહી; બધા શસ્ત્રો મૂકાયા અને તૈયાર થયેલો વૃષભ તેજ પામતો લાગ્યો.
પાર્વત્યા ભૂષિતઃ સોઽથ નિજયા ઘંટમાલયા । કૃતં ચ તિલકં દેવ્યા પ્રોક્તઃ સત્કૃતિપૂર્વકમ્ 6.12.
પછી પાર્વતીએ પોતાની ઘંટમાળાથી એને શણગારી, દેવીએ તિલક કર્યો અને સન્માનપૂર્વક વચન કહ્યું.
હરસ્ત્વયા ન મોક્તવ્યો વૃષેન્દ્ર રણસંકટે । આગંતવ્યમરીન્જિત્વા શંભુના સહ સંગરે
વૃષભરાજ, યુદ્ધના સંકટમાં તું હરને છોડતો નહીં; દુશ્મનોને હરાવી, શંભુ સાથે પાછો આવજે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચો દેવ્યા હરો વૃષમથારુહત્ । ધૃત્વાયુધસહસ્રં તુ નિજાલંકારભૂષિતઃ । રણં ગચ્છામિ તાં પ્રાહ પાર્વતીં પ્રતિ સાદરમ્
દેવીના શબ્દો સાંભળી, હર વૃષભ પર ચઢ્યા, હજારો શસ્ત્રો ધારણ કરીને અને પોતાના આભૂષણોથી શોભાયમાન થયા; તેમણે પાર્વતીને આદરપૂર્વક કહ્યું: 'હું યુદ્ધે જઈ રહ્યો છું.'
ઈશ્વર ઉવાચ- ત્વં તિષ્ઠસિ સ્વરૂપાણિ એકાકિન્યપિ સસ્પૃહા । ભામિની દુરભિપ્રાયા દાનવા હિ સમાગતાઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: 'તું તારી સ્વરૂપે, એકલી હોવા છતાં, સ્થિર રહી; ભામિની, દુશ્મન દૈત્યો અહીં ભેગા થયા છે.'
તસ્માત્ત્વયાત્મનૈવાત્મા રક્ષણીયો વરાનને । ઇત્યુક્ત્વા વૃષભારૂઢો યયૌ રુદ્રો રણાંગણમ્
'એથી, સુન્દરી, તારે તારી જાતે પોતાનો રક્ષણ કરવું જોઈએ.' એમ કહીને, રુદ્ર વૃષભ પર ચઢી યુદ્ધભૂમિ તરફ ગયા.