મહાકાલાદિભિઃ શૂરૈર્યાહિ ત્વં પરિવારિતઃ । તાવદાજૌ ત્વયા તસ્માદ્યોદ્ધવ્યમતિપૌરુષાત્
'મહાકાળ અને બીજા વીરોથી ઘેરાઈને તું જઈ, યુદ્ધમાં તારે પૂરેપૂરો પરાક્રમ બતાવીને એની સામે લડવું.'
યાવદ્યુદ્ધે નારિજયો મમ વીર ભવિષ્યતિ । ઇતિ શંભોર્વચઃ શ્રુત્વા સ ચ સારથિમબ્રવીત્
'જ્યાં સુધી યુદ્ધમાં મારી વિજય ન થાય, વીર, તારે લડવું જ પડશે.' શંભુના વચન સાંભળી, તેણે પોતાના સારથીને કહ્યું.
કાકતુંડરથં મેઽદ્ય સમાનય મહામતે । નંદિનો વચનં શ્રુત્વા સોપિ સ્યંદનમાહરત્
'મારે આજે કાગની ચાંચવાળું રથ લાવ, બુદ્ધિશાળી.' નંદિના આદેશ સાંભળી, તેણે રથ લાવ્યું.
દ્વાત્રિંશદશ્વસંયુક્તં ચક્રષોડશસંયુતમ્ । ષષ્ટિધ્વજસમોપેતં દ્વાત્રિંશદ્યોજનાયુતમ્
એ રથ બત્રીસ ઘોડા જોડાયેલું, સોળ ચકરા ધરાવતું, સાઠ ધ્વજાવાળું અને બત્રીસ યોજન લાંબું હતું.
સર્વશસ્ત્રૈશ્ચ સંપૂર્ણં પ્રાપ્તં સાંગ્રામિકં રથમ્ । નંદિનશ્ચક્રરક્ષાર્થં પુત્રૌ સ્કંદવિનાયકૌ
યુદ્ધ માટે તમામ શસ્ત્રોથી સજ્જ રથ તૈયાર થયો હતો. નંદીના બે પુત્રો, સ્કંદ અને વિનાયક, રથના ચક્રોની રક્ષા માટે રાખવામાં આવ્યા.
સમાદિષ્ટૌ શંકરેણ સન્નદ્ધૌ તૌ સ્વવાહનૌ । ગણૈઃ પરિવૃતો નંદી વાગ્ભિઃ સંપૂજ્ય ચેશ્વરમ્
શંકરે આદેશ આપતાં, એ બંને પોતાના વાહન પર સજ્જ થઈ ગયા. નંદી પોતાના સાથે ગણોને લઈ ભગવાનની વાણીથી પૂજા કરી.
નંદી રથં સમારુહ્ય નિર્યયૌ દાનવાન્પ્રતિ । વિરાજતે તસ્ય મૂર્ધ્નિ છત્રં દ્વાદશયોજનમ્
નંદીએ રથ પર ચડી દૈત્યો સામે કૂચ કરી. તેના માથા પર બાર યોજન જેટલું વિશાળ છત્ર તેજથી ઝળહળી રહ્યું હતું.
યાવત્સ નિર્યયૌ નંદી તાવત્તે દાનવાઃ પુરઃ । શૈલોપરિ સમારૂઢા દાનવા ઘોરદર્શનાઃ
જ્યારે નંદી આગળ વધતો હતો, ત્યારે ભયાનક દેખાવ ધરાવતા દૈત્યો પર્વતની ઉપર ચડીને સામે આવ્યા.
ગણાનામાયુધૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ નિહતાઃ પતિતા ભુવિ । હન્યમાના ગણૈર્દૈત્યાસ્તત્યજુર્દૂરતો ગિરિમ્
ગણોના તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી દૈત્યો જમીન પર પડી ગયા. ગણે દૈત્યોને મારતાં, દૈત્યો દૂરથી પર્વત છોડી ગયા.
તતો ધૂમસમં તસ્માદવરુહ્ય શિલોચ્ચયાત્ । જઘ્નુર્દૈત્યાન્શિતૈઃ શસ્ત્રૈર્ગણા રાજન્મહાબલાન્
પછી, ધૂમાસમાન પર્વતની ટોચ પરથી નીચે ઉતરી, ગણે તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી મહાબલી દૈત્યોને મારી નાખ્યા.
અમરૈરાચિતં દૃષ્ટ્વા રુરુધુર્દૈત્યસૈનિકાઃ । તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં ગણાનાં દાનવૈઃ સહ
અમરોએ જે દૈત્યોને મારી નાખ્યા હતા, એથી ભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ હતી, એ જોઈ દૈત્યોના સૈનિકો રડવા લાગ્યા. પછી ગણે અને દૈત્યો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
શરવર્ષમથાત્યુગ્રં દાનવાનાં દિવૌકસામ્ । તતઃ સમસ્તાન્માતંગાઞ્જઘ્નુઃ શિખિમુખા રણે
દૈત્યો અને દેવતાઓ તરફથી ભયાનક બાણવર્ષા વરસી. પછી મોરમુખવાળા ગણે યુદ્ધમાં બધા હાથીઓને મારી નાખ્યા.
રથાન્હયાન્પદાતીંશ્ચ કાકતુંડા મહાબલાઃ । હતાનાં દૈત્યસંઘાંનાં સંગરે ભૃશમાયિનામ્
મહાબલી કાકતુંડએ રથ, ઘોડા અને પગદળને મારી નાખ્યા. યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતા દૈત્યોના સમૂહો પણ સંઘર્ષમાં સંહાર પામ્યા.
શિરોભિર્ગગનં વ્યાપ્તં પ્રહસદ્ભિર્ભયાવહૈઃ । મુક્તકેશારુણમુખૈર્ભીમદંષ્ટ્રાવિલોચનૈઃ
આકાશમાં ભયાનક અને હસતાં માથાં છવાઈ ગયા. તેઓના વાળ ખુલ્લા, ચહેરા લાલ, ભયાનક દાંત અને તીવ્ર આંખો હતા.
સિંહૈઃ કબંધજંઘોરુકટિપૃષ્ઠનિકૃંતનૈઃ । ચિતા સર્વત્ર વસુધા કબંધૈરુધિરારુણૈઃ
સિંહો, કબંધ અને ભયાનક યોદ્ધાઓના જાંઘ, કમર અને પીઠ કપાઈ ગઈ હતી. સર્વત્ર જમીન લોહીથી રંજાયેલા કબંધોથી ઢંકાઈ ગઈ હતી.
તતો વિરાવઃ સુમહાન્બભૂવ દૈત્યેશ્વરાણાં ધ્વજિનીષુ ધાવતામ્ । શંભોર્ગણૈઃ પાતિતસૈનિકાનાં યથાર્ણવાનાં નદતાં યુગક્ષયે
પછી દૈત્યોના સેનાપતિઓની સેનાઓમાં ભારે ગર્જના ઊઠી. શંભુના ગણે સૈનિકોને પછાડ્યા પછી, તેઓ યુગના અંતે દરિયાની જેમ ગાજી ઉઠ્યા.
નારદ ઉવાચ- દૈત્યસૈન્યં હતં દૃષ્ટ્વા ગણૈર્નંદિપુરોગમૈઃ । ક્રુદ્ધાઃ શુંભાદયો દૈત્યાઃ સમાજગ્મુર્ગણાન્પ્રતિ
નારદે કહ્યું: નંદી અને તેના ગણે દૈત્યોની સેના સંહારતા, શુંભ અને બીજા દૈત્યો ક્રોધથી ભરાઈને ગણો સામે આવ્યાં.
તતઃ શુંભો મહાદૈત્યો નંદિનં પ્રત્યયુધ્યત । મહાકાલં નિશુંભોઽથ કાલો લોકેશ્વરં રણે
પછી મહાદૈત્ય શુંભએ નંદી સાથે યુદ્ધ કર્યું. નિશુંભએ મહાકાલ સામે અને કાલે લોકના સ્વામી સામે યુદ્ધ કર્યું.
પુષ્પદંતં શૈલરોમા માલ્યવંતં મહાબલઃ । કોલાહલો રણે રાજન્પ્રાપ્તો માયાબલેન ચ
પુષ્પદંત, શૈલરોમ, માલ્યવંત અને મહાબલી કોલાહલ, રાજા, માયાના બળથી યુદ્ધમાં જોડાયા.
ચંડં ભયાનકો નામ રાહુઃ સ્કંદમધાવત । કૂષ્માંડં સર્પરોમા ચ ઘર્ઘરો મદનં તથા
ચંડ, જેને ભયાનક કહેવાય છે, અને રાહુ સ્કંદ સામે દોડી આવ્યા. કુસ્માંડ, સર્પરોમ, ઘઘર અને મદન પણ આવ્યાં.
શુભં કેતુમુખો હંતું યયૌ જંભો વિનાયકમ્ । હાસં પાતાલકેતુશ્ચ ભૃંગીશં રોમકંટકઃ
શુભ અને કેતુમુખ જંભ અને વિનાયકને મારવા ગયા. હાસ, પાતાળકેતુ, ભૃંગીશ અને રોમકંટક પણ જોડાયા.
યુયુધુઃ કોટિશો રુદ્રગણા દૈત્યાઃ પરસ્પરમ્ । પશ્યતોરુભયોસ્તત્ર સ્વામિનોરિતિ તે યુધિ
અગણિત સંખ્યામાં રુદ્રના ગણે અને દૈત્યો એકબીજા સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યા. બંને પક્ષના સ્વામીઓ એ યુદ્ધને જોઈ રહ્યા હતા.
દૃઢપ્રહારિણો જઘ્નુર્ગણા દૈત્યાઃ શરૈરથ । નંદી મુમોચ તાન્બાણાન્મહાસારો યથા નગે
ભયાનક દૈત્યોની ટોળકી તીક્ષ્ણ બાણોથી હુમલો કરવા લાગી; ત્યારે નંદીએ એ બાણોને એમ પર વરસાવ્યા જેમ કે કોઈ મોટો વરસાદ પર્વત પર વરસે.
તતઃ સંપૂરયામાસ મુખં શુંભસ્ય પત્રિભિઃ । યથા પર્ણચયૈર્વાતો મંદરસ્યેવ કંદરમ્
પછી તેણે શુંભના મુખને બાણોથી એ રીતે ભર્યું, જેમ કે પર્વતની ગુફામાં પવન પાંદડાના ઢગલાં ભર દે.
શુંભોઽથ કાર્મુકં ત્યક્ત્વા રથાત્તં પ્રત્યધાવત । ઉત્પાટ્ય ચ ગિરિં તેન જઘાન હૃદિ નંદિનઃ
શુંભે પોતું ધનુષ્ય છોડી રથમાંથી ઊતર્યો અને પર્વત ઉખાડી નંદીને છાતીમાં ઘા કર્યો.
નંદિનો હૃદયં ભિત્ત્વા ચૂર્ણયિત્વા રથં રણે । પપાત ભૂમૌ સ ગિરિર્વજ્રં પ્રાપ્ય ગિરિં યથા
એ પર્વતે નંદીની છાતી ભેદી અને રથને તોડી નાખ્યો; પછી એ પર્વત વીજળી પડેલી પર્વતની જેમ જમીન પર પડી ગયો.
મૂર્ચ્છાં પ્રાપ્ય ક્ષણાત્સંજ્ઞાં વેગવાન્સ પલાયિતઃ । મહાકાલો નિશુંભેન મુદ્ગરેણ હતો હૃદિ
હોશ ગુમાવીને થોડા જ સમયમાં નંદીએ પોતાનું ભાન મેળવ્યું અને ઝડપથી ભાગી ગયો; મહાકાળને નિશુંભે ગદા વડે છાતીમાં ઘા કર્યો.
આગત્ય દૈત્યં ગદયા જઘાન મુકુટોપરિ । તત્પ્રહારમચિંત્યાથ નિશુંભોઽપિ મહાબલઃ
પછી તેણે દૈત્યને ગદાથી માથા પર ઘા કર્યો; એ ઘા એટલો જોરદાર હતો કે મહાબલી નિશુંભ પણ આશ્ચર્યચકિત રહી ગયો.
તં ગૃહીત્વા ચરણયોર્મહાકાલં મહાબલઃ । ભ્રામયિત્વા કરતલાચ્ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ
એ મહાબલી દૈત્યે મહાકાળને પગથી પકડીને ઘુમાવ્યા, હાથમાંથી ફેંકી દીધા અને ગર્જના કરી.
સ તદ્વક્ત્રાનિલં પીત્વા નનાદ રુધિરારુણઃ । પુષ્પદંતઃ શૈલરોમ્ણા ચાહતો મુષ્ટિના મુખે
એના મોઢામાંથી નીકળતો પવન પીધા પછી એ લાલ લોહીથી રંજાઈને ગર્જના કરી; પછી શૈલરોમણે પુષ્પદંતને મુઠ્ઠીથી મોઢામાં ઘા કર્યો.