તાદૃશી યસ્ય સા ભાર્યા ગૃહમીદૃઙ્મનોહરમ્ । તત્રાદૃષ્ટ્વાવદચ્છંભું હરઃ કુત્ર ગતઃ કવે
જેની પત્ની એવી અદ્વિતીય છે, અને ઘર પણ એટલું મનમોહક છે—શંભુને ત્યાં ન જોઈને તેણે પૂછ્યું: 'કવિ, હર ક્યાં ગયા?'
કથં મમ ભયાચ્ચેતિ પૃષ્ટઃ પ્રોવાચ ભાર્ગવઃ । દેવશંભુર્મહાશૈલમગમ્યં માનસોત્તરમ્
'એ મારા ડરથી કેમ ગયા?' એમ પૂછતાં ભાર્ગવ કહે છે: 'દેવ શંભુ માનસ સરોવરથી ઉત્તર તરફના મહાપર્વત પર ગયા છે.'
યયૌ તત્ર મહાદેવો ગંતું ચાન્યૈર્ન શક્યતે । ઇતિ કાવ્યવચઃ શ્રુત્વા પ્રાહ દૈત્યો મહાબલઃ
મહાદેવ ત્યાં ગયા છે, બીજાને ત્યાં પહોંચવું શક્ય નથી; કવિના વચન સાંભળી દૈત્ય મહાબળીએ કહ્યું.
જાલંધર ઉવાચ-। અહં યાસ્યામિ દેવેશં ત્વં પુરા ગચ્છ ભાર્ગવ । ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ તત્ર યત્રાસ્તે શંકરઃ સ્વયમ્
જાલંધરે કહ્યું: 'હું દેવોના દેવ પાસે જઈશ; તું પહેલા જા, ભાર્ગવ.' એવું કહીને એ ત્યાં ગયો, જ્યાં શંકર સ્વયં વિરાજે છે.
અપશ્યત્તં ગિરિવરં સિંધુજો માનસોત્તરમ્ । તસ્ય ષષ્ટિસહસ્રાણિ યોજનાનાં સમુચ્છ્રયઃ
સમુદ્રથી જન્મેલો એ મહાપર્વત માનસોત્તર જોઈ રહ્યો, જેની ઊંચાઈ સાઠ હજાર યોજન હતી.
સ શૈલો માનસો રાજન્દૈત્યસૈન્યૈઃ સમાવૃતઃ । બહવો દૈત્યરાજાનઃ શૈલમારુરુહુર્દ્રુતમ્
રાજા, એ માનસ પર્વત દૈત્યસૈન્યોથી ઘેરાયેલો હતો; ઘણા દૈત્યરાજાઓ ઝડપથી પર્વત પર ચઢ્યા.
છત્રાંધકારં પર્યાસીત્વાદ્યનાદેન વેપથુઃ । સૈન્યકોલાહલસ્તેષાં પૂરયામાસ રોદસી
છત્રોથી થયેલા અંધકારને પાર કરીને, તેઓ ધ્વનિથી ધ્રૂજી ઉઠ્યા; તેમની સૈન્યની ગૂંજીલથી આકાશ અને ધરતી ગૂંજી ઉઠી.
નારદ ઉવાચ-। અથૈવમાગતં દૃષ્ટ્વા દૈત્યસૈન્યં મહત્તદા । અત્યુચ્ચે સ ગિરેઃ શૃંગે સ્થાપ્ય ગૌરીં સખીવૃતામ્ 6.11.
નારદ કહે છે: 'પછી, એ મહાન દૈત્યસૈન્યને આવતું જોઈ, તેણે ગૌરીને સખીઓ સાથે પર્વતની સૌથી ઊંચી ચોટી પર બેસાડી.'
ભગવાંશ્ચ ગણૈઃ સર્વૈઃ સન્નદ્ધૈર્યુદ્ધદુર્મદૈઃ । ત્રિંશન્મહાબ્જસાહસ્રૈઃ પ્રમથાનાં વૃતઃ શિવઃ
ભગવાન શિવ પોતાના બધા ગણો સાથે, જે યુદ્ધમાં અપરાજેય અને સજ્જ હતા, ત્રીસ હજાર પ્રમથગણો સાથે ઘેરાયેલા હતા.
ઉવાચ નંદિનં શંભુર્ગણાનામધિપં ત્વયા । પ્રહર્તવ્યો મહાદૈત્યો વીરો જાલંધરો રણે
શંભુએ ગણોના અધિપતિ નંદિને કહ્યું: 'તારે યુદ્ધમાં મહાદૈત્ય, વીર જાલંધરને પરાસ્ત કરવો છે.'
મહાકાલાદિભિઃ શૂરૈર્યાહિ ત્વં પરિવારિતઃ । તાવદાજૌ ત્વયા તસ્માદ્યોદ્ધવ્યમતિપૌરુષાત્
'મહાકાળ અને બીજા વીરોથી ઘેરાઈને તું જઈ, યુદ્ધમાં તારે પૂરેપૂરો પરાક્રમ બતાવીને એની સામે લડવું.'
યાવદ્યુદ્ધે નારિજયો મમ વીર ભવિષ્યતિ । ઇતિ શંભોર્વચઃ શ્રુત્વા સ ચ સારથિમબ્રવીત્
'જ્યાં સુધી યુદ્ધમાં મારી વિજય ન થાય, વીર, તારે લડવું જ પડશે.' શંભુના વચન સાંભળી, તેણે પોતાના સારથીને કહ્યું.
કાકતુંડરથં મેઽદ્ય સમાનય મહામતે । નંદિનો વચનં શ્રુત્વા સોપિ સ્યંદનમાહરત્
'મારે આજે કાગની ચાંચવાળું રથ લાવ, બુદ્ધિશાળી.' નંદિના આદેશ સાંભળી, તેણે રથ લાવ્યું.
દ્વાત્રિંશદશ્વસંયુક્તં ચક્રષોડશસંયુતમ્ । ષષ્ટિધ્વજસમોપેતં દ્વાત્રિંશદ્યોજનાયુતમ્
એ રથ બત્રીસ ઘોડા જોડાયેલું, સોળ ચકરા ધરાવતું, સાઠ ધ્વજાવાળું અને બત્રીસ યોજન લાંબું હતું.
સર્વશસ્ત્રૈશ્ચ સંપૂર્ણં પ્રાપ્તં સાંગ્રામિકં રથમ્ । નંદિનશ્ચક્રરક્ષાર્થં પુત્રૌ સ્કંદવિનાયકૌ
યુદ્ધ માટે તમામ શસ્ત્રોથી સજ્જ રથ તૈયાર થયો હતો. નંદીના બે પુત્રો, સ્કંદ અને વિનાયક, રથના ચક્રોની રક્ષા માટે રાખવામાં આવ્યા.
સમાદિષ્ટૌ શંકરેણ સન્નદ્ધૌ તૌ સ્વવાહનૌ । ગણૈઃ પરિવૃતો નંદી વાગ્ભિઃ સંપૂજ્ય ચેશ્વરમ્
શંકરે આદેશ આપતાં, એ બંને પોતાના વાહન પર સજ્જ થઈ ગયા. નંદી પોતાના સાથે ગણોને લઈ ભગવાનની વાણીથી પૂજા કરી.
નંદી રથં સમારુહ્ય નિર્યયૌ દાનવાન્પ્રતિ । વિરાજતે તસ્ય મૂર્ધ્નિ છત્રં દ્વાદશયોજનમ્
નંદીએ રથ પર ચડી દૈત્યો સામે કૂચ કરી. તેના માથા પર બાર યોજન જેટલું વિશાળ છત્ર તેજથી ઝળહળી રહ્યું હતું.
યાવત્સ નિર્યયૌ નંદી તાવત્તે દાનવાઃ પુરઃ । શૈલોપરિ સમારૂઢા દાનવા ઘોરદર્શનાઃ
જ્યારે નંદી આગળ વધતો હતો, ત્યારે ભયાનક દેખાવ ધરાવતા દૈત્યો પર્વતની ઉપર ચડીને સામે આવ્યા.
ગણાનામાયુધૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ નિહતાઃ પતિતા ભુવિ । હન્યમાના ગણૈર્દૈત્યાસ્તત્યજુર્દૂરતો ગિરિમ્
ગણોના તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી દૈત્યો જમીન પર પડી ગયા. ગણે દૈત્યોને મારતાં, દૈત્યો દૂરથી પર્વત છોડી ગયા.
તતો ધૂમસમં તસ્માદવરુહ્ય શિલોચ્ચયાત્ । જઘ્નુર્દૈત્યાન્શિતૈઃ શસ્ત્રૈર્ગણા રાજન્મહાબલાન્
પછી, ધૂમાસમાન પર્વતની ટોચ પરથી નીચે ઉતરી, ગણે તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી મહાબલી દૈત્યોને મારી નાખ્યા.
અમરૈરાચિતં દૃષ્ટ્વા રુરુધુર્દૈત્યસૈનિકાઃ । તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં ગણાનાં દાનવૈઃ સહ
અમરોએ જે દૈત્યોને મારી નાખ્યા હતા, એથી ભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ હતી, એ જોઈ દૈત્યોના સૈનિકો રડવા લાગ્યા. પછી ગણે અને દૈત્યો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
શરવર્ષમથાત્યુગ્રં દાનવાનાં દિવૌકસામ્ । તતઃ સમસ્તાન્માતંગાઞ્જઘ્નુઃ શિખિમુખા રણે
દૈત્યો અને દેવતાઓ તરફથી ભયાનક બાણવર્ષા વરસી. પછી મોરમુખવાળા ગણે યુદ્ધમાં બધા હાથીઓને મારી નાખ્યા.
રથાન્હયાન્પદાતીંશ્ચ કાકતુંડા મહાબલાઃ । હતાનાં દૈત્યસંઘાંનાં સંગરે ભૃશમાયિનામ્
મહાબલી કાકતુંડએ રથ, ઘોડા અને પગદળને મારી નાખ્યા. યુદ્ધકૌશલ્ય ધરાવતા દૈત્યોના સમૂહો પણ સંઘર્ષમાં સંહાર પામ્યા.
શિરોભિર્ગગનં વ્યાપ્તં પ્રહસદ્ભિર્ભયાવહૈઃ । મુક્તકેશારુણમુખૈર્ભીમદંષ્ટ્રાવિલોચનૈઃ
આકાશમાં ભયાનક અને હસતાં માથાં છવાઈ ગયા. તેઓના વાળ ખુલ્લા, ચહેરા લાલ, ભયાનક દાંત અને તીવ્ર આંખો હતા.
સિંહૈઃ કબંધજંઘોરુકટિપૃષ્ઠનિકૃંતનૈઃ । ચિતા સર્વત્ર વસુધા કબંધૈરુધિરારુણૈઃ
સિંહો, કબંધ અને ભયાનક યોદ્ધાઓના જાંઘ, કમર અને પીઠ કપાઈ ગઈ હતી. સર્વત્ર જમીન લોહીથી રંજાયેલા કબંધોથી ઢંકાઈ ગઈ હતી.
તતો વિરાવઃ સુમહાન્બભૂવ દૈત્યેશ્વરાણાં ધ્વજિનીષુ ધાવતામ્ । શંભોર્ગણૈઃ પાતિતસૈનિકાનાં યથાર્ણવાનાં નદતાં યુગક્ષયે
પછી દૈત્યોના સેનાપતિઓની સેનાઓમાં ભારે ગર્જના ઊઠી. શંભુના ગણે સૈનિકોને પછાડ્યા પછી, તેઓ યુગના અંતે દરિયાની જેમ ગાજી ઉઠ્યા.
નારદ ઉવાચ- દૈત્યસૈન્યં હતં દૃષ્ટ્વા ગણૈર્નંદિપુરોગમૈઃ । ક્રુદ્ધાઃ શુંભાદયો દૈત્યાઃ સમાજગ્મુર્ગણાન્પ્રતિ
નારદે કહ્યું: નંદી અને તેના ગણે દૈત્યોની સેના સંહારતા, શુંભ અને બીજા દૈત્યો ક્રોધથી ભરાઈને ગણો સામે આવ્યાં.
તતઃ શુંભો મહાદૈત્યો નંદિનં પ્રત્યયુધ્યત । મહાકાલં નિશુંભોઽથ કાલો લોકેશ્વરં રણે
પછી મહાદૈત્ય શુંભએ નંદી સાથે યુદ્ધ કર્યું. નિશુંભએ મહાકાલ સામે અને કાલે લોકના સ્વામી સામે યુદ્ધ કર્યું.
પુષ્પદંતં શૈલરોમા માલ્યવંતં મહાબલઃ । કોલાહલો રણે રાજન્પ્રાપ્તો માયાબલેન ચ
પુષ્પદંત, શૈલરોમ, માલ્યવંત અને મહાબલી કોલાહલ, રાજા, માયાના બળથી યુદ્ધમાં જોડાયા.
ચંડં ભયાનકો નામ રાહુઃ સ્કંદમધાવત । કૂષ્માંડં સર્પરોમા ચ ઘર્ઘરો મદનં તથા
ચંડ, જેને ભયાનક કહેવાય છે, અને રાહુ સ્કંદ સામે દોડી આવ્યા. કુસ્માંડ, સર્પરોમ, ઘઘર અને મદન પણ આવ્યાં.