યત્ર સિદ્ધાંગના પીનસ્તનોત્તુંગતરંગિણઃ । મંદારમકરંદાઢ્યાઃ સુંદરા વાંતિ વાયવઃ
ત્યાં પવન મન્દારના પરાગથી સુગંધિત છે, જ્યાં સિદ્ધ સ્ત્રીઓ, ભરી છાતી અને ઉંચા આકાર સાથે, સુંદરતાથી વસે છે.
યત્રાશોકરુચિસ્નિગ્ધપાદન્યાસં ચ યોષિતામ્ । વિલોક્ય દાનવેંદ્રોભૂન્મનોરથસમાકુલઃ
ત્યાં, અશોકના કૂંપળ જેવી નરમ પગવાળી સ્ત્રીઓને જોઈ, દાનવોના રાજાને મનમાં ઈચ્છાઓ ઘેરી લીધી.
પ્રાપ્નુવંતિ સુરાઃ પ્રીતિં સ્વબિંબાલોકહર્ષિતાઃ । યત્ર કિન્નરકાંતાનાં સુરતવ્યંજિતપ્રભાઃ
ત્યાં દેવતાઓને આનંદ મળે છે, પોતાના પ્રતિબિંબ જોઈ ખુશ થાય છે, જ્યાં કિનરાઓની પ્રિયાઓની કાંતિ પ્રેમથી પણ વધારે તેજસ્વી લાગે છે.
વિભાંતિ સર્વતસ્તત્ર મંદારાઃ શીર્ણપલ્લવાઃ । યત્ર શંભુગણાક્રાંતા નાનાવેલાકુલદ્રુમાઃ
ત્યાં દરેક જગ્યાએ મન્દારના વૃક્ષો, પડેલા પાંદડાઓ સાથે, ચમકે છે; અને વિવિધ પક્ષીઓથી ભરેલા વૃક્ષો, શંભુના ગણોથી ઘેરાયેલા છે.
ભાંતિ મન્મથભૂપાલ યશસા સુધૃતા ઇવ । યત્ર ચંદનકસ્તૂરી ગંધોન્મત્તાલિસંચયાઃ । વિભાંતિ દગ્ધકંદર્પ્પ નિર્વાણાંગારસન્નિભાઃ
ત્યાં, તેઓ મનમથના યશથી મજબૂત થયેલા લાગે છે; જ્યાં ચંદન અને કસ્તૂરીની સુગંધથી મદમસ્ત થયેલા મધમાખીઓના ટોળા, દહેલા અહંકારની અંગાર જેવી લાગે છે.
યત્રાંગનાનાં સકલં વિલોક્ય સૌરભ્યમત્યુત્તમકાંતિમિત્રમ્ । મન્યે પરિષ્વક્તમનોવિનોદા કસ્તૂરિકા ગાહતિ કાલિમાનમ્
ત્યાં, દરેક સ્ત્રીની સાથે રહેલી શ્રેષ્ઠ સુગંધ જોઈ, મને લાગે છે કે આનંદમાં ગરકાવ થયેલું મન, કસ્તૂરીને કાળુ પડવા દેતું નથી.
ક્વચિત્પ્રવરગૈરિકાસમસમુલ્લસત્ પંકજં લવંગદલસન્નિભાસનચલચ્ચકોરં ક્વચિત્ । ક્વચિદ્ગિરિસરિત્તટીતરણિવત્સ્ફુરત્કુંડલં ચલન્નિચુલમંજરીવિનયનમ્રભૃંગં ક્વચિત્
ક્યારેક શ્રેષ્ઠ લાલ ગેરુ વચ્ચે કમળો તેજસ્વી રીતે ખીલે છે, જેના પાંખડીઓ લવિંગની કળીઓ જેવી લાગે છે અને ચકોર પક્ષીઓની જેમ ઝળહળે છે; ક્યાંક પર્વતની નદીના કાંઠા જેવી ઝગમગતી કાનની વાળી દેખાય છે, અને હલનારી ફૂલોની મંજરી પાસે ભમરા નમ્રતાથી ઝૂકી જાય છે.
ક્વચિદ્દલિતકોકિલાકુલિતનૂત્નચૂતાંકુરં કુરંગકુલસેવિતં પ્રબલશાલિમૂલં ક્વચિત્ । ક્વચિત્પ્રવરસુંદરૈઃ સુરવધૂપદૈઃ પાવનં વનં નયતિ વિક્રિયામિહ મનો મુનીનામપિ
ક્યારેક કોયલના કલરવથી નવા કેરીના આંકુરો હલાય છે, અને મજબૂત ચોખાના મૂળ પાસે હરણોના ટોળા આવે છે; ક્યાંક સ્વર્ગની સુંદર સ્ત્રીઓના પગલાંથી વન પવિત્ર બને છે, અને એના અદભુત રૂપથી ઋષિઓનું મન પણ મોહાય જાય છે.
એવંગુણસમાયુક્તં વિલોક્ય હરમંદિરમ્ । વિચિત્રં ચાપિ કૈલાસં સર્વરત્નસમાશ્રયમ્
આવા ગુણોથી ભરપૂર હરનું મંદિર અને સર્વ રત્નોથી ભરેલું અદભુત કૈલાસ જોઈને,
અત્યંતવિસ્મિતો દૈત્યઃ પ્રોવાચ ભૃગુનંદનમ્ । કસ્માત્તં તાપસં તાત પ્રવદંતિ ભવાદૃશાઃ
દૈત્ય ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થઈને ભૃગુપુત્રને પૂછે છે: 'તમારા જેવા લોકો એને તપસ્વી કેમ કહે છે?'
તાદૃશી યસ્ય સા ભાર્યા ગૃહમીદૃઙ્મનોહરમ્ । તત્રાદૃષ્ટ્વાવદચ્છંભું હરઃ કુત્ર ગતઃ કવે
જેની પત્ની એવી અદ્વિતીય છે, અને ઘર પણ એટલું મનમોહક છે—શંભુને ત્યાં ન જોઈને તેણે પૂછ્યું: 'કવિ, હર ક્યાં ગયા?'
કથં મમ ભયાચ્ચેતિ પૃષ્ટઃ પ્રોવાચ ભાર્ગવઃ । દેવશંભુર્મહાશૈલમગમ્યં માનસોત્તરમ્
'એ મારા ડરથી કેમ ગયા?' એમ પૂછતાં ભાર્ગવ કહે છે: 'દેવ શંભુ માનસ સરોવરથી ઉત્તર તરફના મહાપર્વત પર ગયા છે.'
યયૌ તત્ર મહાદેવો ગંતું ચાન્યૈર્ન શક્યતે । ઇતિ કાવ્યવચઃ શ્રુત્વા પ્રાહ દૈત્યો મહાબલઃ
મહાદેવ ત્યાં ગયા છે, બીજાને ત્યાં પહોંચવું શક્ય નથી; કવિના વચન સાંભળી દૈત્ય મહાબળીએ કહ્યું.
જાલંધર ઉવાચ-। અહં યાસ્યામિ દેવેશં ત્વં પુરા ગચ્છ ભાર્ગવ । ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ તત્ર યત્રાસ્તે શંકરઃ સ્વયમ્
જાલંધરે કહ્યું: 'હું દેવોના દેવ પાસે જઈશ; તું પહેલા જા, ભાર્ગવ.' એવું કહીને એ ત્યાં ગયો, જ્યાં શંકર સ્વયં વિરાજે છે.
અપશ્યત્તં ગિરિવરં સિંધુજો માનસોત્તરમ્ । તસ્ય ષષ્ટિસહસ્રાણિ યોજનાનાં સમુચ્છ્રયઃ
સમુદ્રથી જન્મેલો એ મહાપર્વત માનસોત્તર જોઈ રહ્યો, જેની ઊંચાઈ સાઠ હજાર યોજન હતી.
સ શૈલો માનસો રાજન્દૈત્યસૈન્યૈઃ સમાવૃતઃ । બહવો દૈત્યરાજાનઃ શૈલમારુરુહુર્દ્રુતમ્
રાજા, એ માનસ પર્વત દૈત્યસૈન્યોથી ઘેરાયેલો હતો; ઘણા દૈત્યરાજાઓ ઝડપથી પર્વત પર ચઢ્યા.
છત્રાંધકારં પર્યાસીત્વાદ્યનાદેન વેપથુઃ । સૈન્યકોલાહલસ્તેષાં પૂરયામાસ રોદસી
છત્રોથી થયેલા અંધકારને પાર કરીને, તેઓ ધ્વનિથી ધ્રૂજી ઉઠ્યા; તેમની સૈન્યની ગૂંજીલથી આકાશ અને ધરતી ગૂંજી ઉઠી.
નારદ ઉવાચ-। અથૈવમાગતં દૃષ્ટ્વા દૈત્યસૈન્યં મહત્તદા । અત્યુચ્ચે સ ગિરેઃ શૃંગે સ્થાપ્ય ગૌરીં સખીવૃતામ્ 6.11.
નારદ કહે છે: 'પછી, એ મહાન દૈત્યસૈન્યને આવતું જોઈ, તેણે ગૌરીને સખીઓ સાથે પર્વતની સૌથી ઊંચી ચોટી પર બેસાડી.'
ભગવાંશ્ચ ગણૈઃ સર્વૈઃ સન્નદ્ધૈર્યુદ્ધદુર્મદૈઃ । ત્રિંશન્મહાબ્જસાહસ્રૈઃ પ્રમથાનાં વૃતઃ શિવઃ
ભગવાન શિવ પોતાના બધા ગણો સાથે, જે યુદ્ધમાં અપરાજેય અને સજ્જ હતા, ત્રીસ હજાર પ્રમથગણો સાથે ઘેરાયેલા હતા.
ઉવાચ નંદિનં શંભુર્ગણાનામધિપં ત્વયા । પ્રહર્તવ્યો મહાદૈત્યો વીરો જાલંધરો રણે
શંભુએ ગણોના અધિપતિ નંદિને કહ્યું: 'તારે યુદ્ધમાં મહાદૈત્ય, વીર જાલંધરને પરાસ્ત કરવો છે.'
મહાકાલાદિભિઃ શૂરૈર્યાહિ ત્વં પરિવારિતઃ । તાવદાજૌ ત્વયા તસ્માદ્યોદ્ધવ્યમતિપૌરુષાત્
'મહાકાળ અને બીજા વીરોથી ઘેરાઈને તું જઈ, યુદ્ધમાં તારે પૂરેપૂરો પરાક્રમ બતાવીને એની સામે લડવું.'
યાવદ્યુદ્ધે નારિજયો મમ વીર ભવિષ્યતિ । ઇતિ શંભોર્વચઃ શ્રુત્વા સ ચ સારથિમબ્રવીત્
'જ્યાં સુધી યુદ્ધમાં મારી વિજય ન થાય, વીર, તારે લડવું જ પડશે.' શંભુના વચન સાંભળી, તેણે પોતાના સારથીને કહ્યું.
કાકતુંડરથં મેઽદ્ય સમાનય મહામતે । નંદિનો વચનં શ્રુત્વા સોપિ સ્યંદનમાહરત્
'મારે આજે કાગની ચાંચવાળું રથ લાવ, બુદ્ધિશાળી.' નંદિના આદેશ સાંભળી, તેણે રથ લાવ્યું.
દ્વાત્રિંશદશ્વસંયુક્તં ચક્રષોડશસંયુતમ્ । ષષ્ટિધ્વજસમોપેતં દ્વાત્રિંશદ્યોજનાયુતમ્
એ રથ બત્રીસ ઘોડા જોડાયેલું, સોળ ચકરા ધરાવતું, સાઠ ધ્વજાવાળું અને બત્રીસ યોજન લાંબું હતું.
સર્વશસ્ત્રૈશ્ચ સંપૂર્ણં પ્રાપ્તં સાંગ્રામિકં રથમ્ । નંદિનશ્ચક્રરક્ષાર્થં પુત્રૌ સ્કંદવિનાયકૌ
યુદ્ધ માટે તમામ શસ્ત્રોથી સજ્જ રથ તૈયાર થયો હતો. નંદીના બે પુત્રો, સ્કંદ અને વિનાયક, રથના ચક્રોની રક્ષા માટે રાખવામાં આવ્યા.
સમાદિષ્ટૌ શંકરેણ સન્નદ્ધૌ તૌ સ્વવાહનૌ । ગણૈઃ પરિવૃતો નંદી વાગ્ભિઃ સંપૂજ્ય ચેશ્વરમ્
શંકરે આદેશ આપતાં, એ બંને પોતાના વાહન પર સજ્જ થઈ ગયા. નંદી પોતાના સાથે ગણોને લઈ ભગવાનની વાણીથી પૂજા કરી.
નંદી રથં સમારુહ્ય નિર્યયૌ દાનવાન્પ્રતિ । વિરાજતે તસ્ય મૂર્ધ્નિ છત્રં દ્વાદશયોજનમ્
નંદીએ રથ પર ચડી દૈત્યો સામે કૂચ કરી. તેના માથા પર બાર યોજન જેટલું વિશાળ છત્ર તેજથી ઝળહળી રહ્યું હતું.
યાવત્સ નિર્યયૌ નંદી તાવત્તે દાનવાઃ પુરઃ । શૈલોપરિ સમારૂઢા દાનવા ઘોરદર્શનાઃ
જ્યારે નંદી આગળ વધતો હતો, ત્યારે ભયાનક દેખાવ ધરાવતા દૈત્યો પર્વતની ઉપર ચડીને સામે આવ્યા.
ગણાનામાયુધૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ નિહતાઃ પતિતા ભુવિ । હન્યમાના ગણૈર્દૈત્યાસ્તત્યજુર્દૂરતો ગિરિમ્
ગણોના તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી દૈત્યો જમીન પર પડી ગયા. ગણે દૈત્યોને મારતાં, દૈત્યો દૂરથી પર્વત છોડી ગયા.
તતો ધૂમસમં તસ્માદવરુહ્ય શિલોચ્ચયાત્ । જઘ્નુર્દૈત્યાન્શિતૈઃ શસ્ત્રૈર્ગણા રાજન્મહાબલાન્
પછી, ધૂમાસમાન પર્વતની ટોચ પરથી નીચે ઉતરી, ગણે તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી મહાબલી દૈત્યોને મારી નાખ્યા.