તતો દુંદુભિનાદોઽભૂત્પીઠે જાલંધરે નૃપ । તન્નિનાદેન શૂરાણાં પ્રિયેણ મહતા તદા
પછી, રાજા, જાલંધરનાં સભામાં ઢોલ-નગારા વગાડાયા; એ મહાન અને મનગમતો અવાજે વીર યોદ્ધાઓનાં દિલ ખુશ કરી દીધાં.
કંપંતિ ગિરયસ્તુંગાઃ પ્રાસાદા વિચલંતિ ચ । સપ્તસાગરગર્ભેભ્યો નિઃસૃતા દૈત્યદાનવાઃ
ઊંચા પર્વતો ધ્રૂજી ઉઠ્યા અને મહેલો પણ હલવા લાગ્યા; સાત સમુદ્રોની ઊંડાઈમાંથી દૈત્ય અને દાનવો બહાર આવ્યા.
સન્નદ્ધાશ્ચાતિગર્જંતિ નાનાવાહનસંયુતાઃ । હેષા યયૌ મહાનાદા વાજિનાં બાહ્યતઃ પુરઃ
સંપૂર્ણ શસ્ત્રધારી બનીને, વિવિધ વાહનો પર ચઢેલા યોદ્ધાઓ જોરથી ગર્જના કરવા લાગ્યા; ઘોડાઓનાં હિંચકાવાથી શહેરની બહાર અને આગળ ભારે અવાજ થયો.
રથાંગેનાથ સંહૃષ્ટા ધરાં સંચલતેઽથવા । ચાલિતૈર્ગજયૂથૈશ્ચ પૃથ્વી રુદ્ધા સકાનના
રથનાં ચકરાંથી ઉત્સાહિત યોદ્ધાઓએ ધરતી હલાવી નાખી; ગજદળોની ગતિથી ધરતી અને તેના જંગલો બધાં જમાઈ ગયા.
જાલંધરેરિતૈર્ભીમૈરયુતૈઃ સ્યંદનસ્થિતૈઃ । અશ્વાર્બુદસહસ્રે દ્વે અર્બુદં દંતિનામપિ
જાલંધરે ચલાવેલા ભયાનક લાખો રથો, બે અર્બુદ ઘોડા અને એક અર્બુદ હાથીઓએ આખું میدان ધાંધલાવી દીધું.
રરાજ સૈન્યલક્ષૈકં રથિનાં સપતાકિનામ્ । પરાર્દ્ધનવતિઃ કોટ્યઃ દૃશ્યંતે મુખ્યનાયકાઃ । નિર્જગામ મહાસૈન્યં છત્રૈઃ સંછાદ્ય ભાસ્કરમ્
ધ્વજાવાળા રથયોદ્ધાઓની એક જ સેના ઝગમગી ઉઠી; નવ્વે અરબ મુખ્ય નાયકો દેખાયા; મહાસેના છત્રોથી સૂર્યને ઢાંકી આગળ વધવા લાગી.
આસીત્પિંજરપાંડુપંકજવનં શ્વેતાતપત્રૈઃ ક્વચિત્ । માયૂરાતપવારણૈઃ ક્વચિદભૂતદુન્નીલનીલોત્પલમ્ । ઉન્મેઘં ક્વચિદૂર્ધ્વધૂલિપટલૈર્યસ્ય પ્રયાણેઽભવત્ । સદ્વીચિ ક્વચિદંબરં સર ઇવોત્સર્પત્પતાકાપટૈઃ
ક્યારેક સફેદ છત્રોથી આખું આકાશ પીળા કમળના વનમાં ફેરવાઈ ગયું, તો ક્યાંક મોરપાંખના છાયાદાર છત્રોથી ઊંડા વાદળી કમળ જેવું લાગ્યું; ક્યાંક ધૂળના વાદળોથી આકાશ ઘેરાઈ ગયું અને ક્યાંક લહેરાતા ધ્વજોથી આકાશે તરંગો ભરેલા તળાવ જેવું દેખાયું.
ગજવાજીમયી ભૂમિર્ધ્વજચ્છત્રમયં નભઃ । દિક્ચક્રં ચામરમયં દૈત્યસૈન્યે પ્રસર્પતિ
દૈત્યસેનાની આગળ વધતી વખતે, ધરતી હાથીઓ અને ઘોડાઓથી, આકાશ ધ્વજ અને છત્રોથી અને દિશાઓ ચામરોથી ભરાઈ ગઈ.
તતો જાલંધરો દૈત્યઃ પ્રયાણાય સમુત્સુકઃ । સ્કંધે ચારોપયન્શક્તિં નાનારત્નવિભૂષિતામ્
પછી દૈત્ય જાલંધર યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ, વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન શક્તિ પોતાના ખભા પર રાખી.
આજગામ મહાવિષ્ણું પ્રષ્ટું સાગરવાસિનમ્ । અભિવાદ્ય જગાદાથ હરિં જાલંધરસ્ત્વિદમ્
એ મહાવીષ્ણુ, જે સમુદ્રમાં વસે છે, તેને પૂછવા જવા નીકળ્યો; વિષ્ણુને વંદન કરીને જાલંધરે હરિને આ રીતે કહ્યું.
ભોગાર્થાં કિં પ્રયચ્છામિ તુભ્યં ભાવુક કથ્યતામ્ । શ્રુત્વા નારાયણો વાક્યમબ્ધિજસ્ય મુદાન્વિતઃ
'મારે તને શું સુખ આપવું તે સ્પષ્ટ કહો'; સમુદ્રજના આ વચન સાંભળી, નારાયણ આનંદથી ભરાઈ ગયા.
ઉવાચ કિં કરોમીતિ પ્રિયં સિંધુસુતેપ્સિતમ્ । ઇત્યુક્તઃ સ પ્રહૃષ્ટોઽથ હરિં પ્રોવાચ સત્વરઃ
એણે કહ્યું, 'હું તને શું પ્રિય કરું, સમુદ્રપુત્ર?' એમ પૂછતાં જ, જાલંધર ખુશ થઈ તરત હરિને ઉત્તર આપ્યો.
યામિ યોદ્ધું રણેઽહં ત્વં સુખી તિષ્ઠેહ સાગરે । લક્ષ્મ્યા દત્તાક્ષતસ્તત્ર કેશવેનાથ પૂજિતઃ
'હું યુદ્ધ માટે જઈ રહ્યો છું; તું અહીં સમુદ્રમાં આનંદથી રહેજે.' ત્યાં લક્ષ્મીએ આશીર્વાદ આપ્યો અને કેશવની પૂજા થઈ.
સ નિર્ગત્ય હરેઃ સ્થાનાત્સમુદ્રં પ્રષ્ટુમાગતઃ । સોઽર્ણવં પ્રણિપત્યાહ તાત યાસ્યામિ દૂરતઃ
હરિનું સ્થાન છોડીને એ સમુદ્ર પાસે ગયો; દરિયાને વંદન કરીને કહ્યું, 'પિતા, હું દૂર જઈશ.'
નીલકંઠં રણે જેતુમનુજ્ઞાં દાતુમર્હસિ । પુત્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા યિયાસોઃ શંકરં પ્રતિ
'મને રણમાં નીલકંઠને જીતવાની પરવાનગી આપો'; પુત્રના શંકર સામે જવાની ઈચ્છા સંભળીને,
સિંધુરાજેન સોઽપ્યુક્તઃ પુત્ર તં તાપસં ત્યજ । ભુંક્ષ્વ રાજ્યં મયા દત્તં તાપસં ત્યજ દૂરતઃ
સમુદ્રરાજાએ કહ્યું, 'પુત્ર, એ તપસ્વીને છોડ દે; હું તને જે રાજ્ય આપ્યું છે એ ભોગવી લે, તપસ્વીથી દૂર રહી.'
અત્યદ્ભુતઃ પ્રતાપસ્તે ત્વત્તુલ્યો નાસ્તિ ભૂમિપઃ । સ્વર્ગાદાધિક્યતાં નીતં ત્વયા વત્સ ધરાતલમ્
'તારી શક્તિ અદભુત છે; તારો સમો કોઈ રાજા નથી. તું ધરતીને સ્વર્ગથી પણ વધુ સુખી બનાવી દીધી છે, વત્સ.'
તવ રાજ્યેવ સુમતી વૈકુંઠ ઇવ રાજતે । યો દેવો દુર્જયો દૈત્યૈરાનીતઃ સહ સશ્રિયા
'તારા રાજ્યમાં સુમતિ વૈકુંઠ જેવી તેજસ્વી છે; જે દેવ દૈત્યોથી અજેય છે, એ પણ અહીં પોતાની સમૃદ્ધિ સાથે આવ્યો છે.'
મમાંતિકં વત્સ વસ શંકરં ભિક્ષુકં ત્યજ । એવમુક્તો હ્યર્ણવેન ગિરિજાં પ્રતિ રાગવાન્
મારો દીકરો, મારા નજીક રહે અને શંકર જે ભિક્ષુક છે, તેને છોડે. અર્ણવએ આવું કહ્યું ત્યારે, રાગથી ભરેલો તેણે ગિરિજાને કહ્યું.
પિતૃવાક્યમવિજ્ઞાય આગત્ય સ્વભટાન્સ્વકાન્ । સજ્જીભૂતં તુ યુદ્ધાય વૃંદા જાલંધરં જગૌ
પિતાનું કહેવું ધ્યાનમાં લીધા વિના, તે પાછો આવ્યો અને પોતાના સૈનિકોને બોલાવ્યા; પછી વૃંદાએ, જે જાલંધર પહેલેથી જ યુદ્ધ માટે તૈયાર હતો, તેને જાણ કરી.
વૃંદોવાચ। નાથ યુદ્ધં ન કર્તવ્યં રાજેંદ્ર કુત્સયોગિના । મનો નિવર્ત્યતાં પશ્ય પ્રવૃત્તં પાર્વતીં પ્રતિ
વૃંદાએ કહ્યું: પ્રભુ, એ રાજા સાથે, જે નાકારા યોગી છે, યુદ્ધ કરવું યોગ્ય નથી. તમારું મન પાછું ખેંચો; જુઓ, પાર્વતી તો પહેલેથી જ સંકળાયેલી છે.
ગૌરીં ત્વં વાંછસિ કસ્માત્પાર્વતી કિં મમાધિકા । તપસ્વિની નિરાલંબા સંસક્તા સ્થાણવે સદા
તમે ગૌરીને કેમ ઈચ્છો છો? પાર્વતીમાં એવું શું છે જે મારા કરતાં વધારે છે? એ તો તપસ્વિ છે, કોઈ આધાર વગર છે અને હંમેશાં સ્થાણુ સાથે જોડાયેલી છે.
સુતાનુરાગિણી વંધ્યા તતઃ કૃત્રિમપુત્રિકા । વૃથાસ્તુતા નારદેન તાં ત્યજસ્વ ભજસ્વ મામ્
એ તો સંતાનપ્રેમી છતાં નિસંતાન છે, એટલે બનાવટી દીકરી છે. નારદે વ્યર્થમાં તેની પ્રશંસા કરી છે. તેને છોડો અને મને સ્વીકારો.
ઇતિ વૃંદાવચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચાર્ણવાત્મજઃ । અદૃષ્ટ્વા પાર્વતીરૂપં મચ્ચેતો ન નિવર્તતે
વૃંદાના શબ્દો સાંભળી, અર્ણવનાં પુત્રએ જવાબ આપ્યો: જો હું પાર્વતીનું રૂપ ન જોઉં, તો મારું મન પાછું ફરતું નથી.
વૃંદે ત્વયા જનપદો રાજધાની પ્રપાલ્યતામ્ । સ્મર્તવ્યોઽહં સદા ચંડિ યદિ માં હંતિ શંકરઃ
વૃંદા, તું રાજ્ય અને રાજધાનીની રક્ષા કરજે. હંમેશાં મને યાદ રાખજે, ચંડિ, જો શંકર મને મારી નાખે.
ઇતિ ભર્તૃવચઃ શ્રુત્વા વૃંદા હાસસમન્વિતા । જગામ શિબિકારૂઢા પીઠં જાલંધરં તદા
પતિના શબ્દો સાંભળી, વૃંદા સ્મિત સાથે પલકીમાં બેસી અને પછી જાલંધરનાં આસન પર પહોંચી.
નારદ ઉવાચ-। અથ પ્રતસ્થે કૈલાસં સિંધુસૂનુર્મહાબલઃ । મહાપદ્મસહસ્રાણાં ષષ્ટ્યા સૈન્યેન સંવૃતઃ
નારદે કહ્યું: પછી મહાસાગરનો પરાક્રમી પુત્ર, સાઠ હજાર મહાપદ્મો ધરાવતી સેના સાથે, કૈલાસ તરફ روانો થયો.
અત્રાંતરે પરિત્યજ્ય કૈલાંસં શંકરો ગતઃ । ગણપુત્રપ્રિયાયુક્તઃ કૈલાસં માનસોત્તરમ્
એ દરમિયાન, શંકરે કૈલાસ છોડ્યો અને પોતાના પ્રિય પુત્ર અને પત્ની સાથે કૈલાસના વધુ ઊંચા પ્રદેશમાં ગયો.
જાલંધરસ્તતઃ પ્રાપ્તઃ કૈલાસં પ્રથમેઽહનિ । સેનાઃ સંસ્થાપ્ય કૈલાસ આલોકનકુતૂહલી
પછી જાલંધર પહેલો દિવસ કૈલાસ પર પહોંચ્યો, પોતાની સેના ગોઠવી અને ઉત્સુકતાથી કૈલાસને નિહાળ્યો.
દિવ્યકેસરમંદારરજઃપુંજ પરિશ્રિતાઃ । શીતાંબુશીકરાસારૈઃ પ્રભુગ્ના વાંતિ વાયવઃ
ત્યાં દિવ્ય કેસર અને મન્દારના ફૂલોની ધૂળથી પવન ભરાયેલી છે અને ઠંડા પાણીના છાંટા વહે છે.