ક્ષીરસાગર ઉવાચ-। તં પ્રાપ્તં શરણં પુત્ર પ્લાવયામ્યૂર્મિભિઃ કથમ્ । મુનીંદ્રાસ્તં ન શંસંતિ યસ્ત્યજેચ્છરણાગતમ્
ક્ષીરસાગરે કહ્યું: 'પુત્ર, તું refuges માટે આવ્યો છે—હું તને કેવી રીતે પાણીથી ડૂબાવું નહીં? મહાન મુનિઓ એ વ્યક્તિને વખાણતા નથી જે આશ્રય માંગનારને છોડે.'
પિતૃવ્યવચનં શ્રુત્વા સંક્રોધાત્સંતતં ગિરિમ્ । તલપ્રહરણેનૈવ તાડયામાસ દૈત્યરાટ્
પિતૃવ્યના શબ્દો સાંભળીને, દૈત્યરાજ ગુસ્સામાં પર્વતને હાથના તળિયા વડે વારંવાર માર્યો.
તતો દ્રોણગિરી રાજન્ભીતો જાલંધરાદ્ભૃશમ્ । અથાજગામ રૂપેણ પ્રાહ જાલંધરં પ્રતિ
પછી, રાજા, દ્રોણ પર્વત જાલંધરથી ખૂબ ડર્યો અને સ્વરૂપે દેખાઈને સીધા જાલંધરને કહ્યું.
તવાહમભવં દાસો રક્ષ માં શરણાગતમ્ । રસાતલં મહાબાહો યાસ્યામિ તવ શાસનાત્
'હું તારો દાસ બન્યો છું; મને આશ્રય આપ, કેમ કે હું તારા શરણમાં આવ્યો છું. મહાબલીએ, તારા આજ્ઞાથી હું પાતાળમાં જઈશ.'
યાવત્ત્વં કુરુષે રાજ્યં તાવત્સ્થાસ્યામ્યહં પ્રભો । ઓષધીનાં વિરાવેણ સિદ્ધાનાં રોદનેન ચ
'જ્યાં સુધી તું રાજ કરે છે, પ્રભુ, ત્યાં સુધી હું રહીશ; ઔષધિઓના અવાજ અને સિદ્ધોના રોદનથી,'
રસાતલં જગામાદ્રિઃ સિંધુસૂનોઃ પ્રપશ્યતઃ । તતો જાલંધરો વીર આજગામ મહારણમ્
પર્વત પાતાળમાં ગયો, અને સમુદ્રપુત્ર એ જોઈ રહ્યો; પછી જાલંધર વીર મહાયુદ્ધમાં પાછો આવ્યો.
પૂર્વકલ્પિતમારુહ્ય રથસ્થં કેશવં યયૌ । રથસ્થં માધવં દૃષ્ટ્વા જહાસોચ્ચૈર્નદીસુતઃ
પહેલાં તૈયાર કરેલા રથ પર ચડીને કેશવ ચાલ્યા ગયા; રથમાં માધવને જોઈને નદીપુત્રે ઉંચી હાસ્ય કરી.
તાવત્ત્વં તિષ્ઠ શકટે યાવદ્ધન્યામરીનહમ્ । એવમુક્ત્વા જઘાનાશુ શરૈસ્તાં દેવવાહિનીમ્
તુ એ રથમાં જ રહે, જ્યાં સુધી હું દેવોને પરાજિત ન કરું; એવું કહીને તેણે તીક્ષ্ণ બાણોથી દેવસેનાને માર્યો.
બાણૈર્વિદારિતા દેવાસ્ત્રાહીત્યૂચુર્બૃહસ્પતિમ્ । તતો બૃહસ્પતિઃ શીઘ્રમગમત્ક્ષીરસાગરમ્
બાણોથી ઘાયલ થયેલા દેવોએ બૃહસ્પતિને બચાવ માટે પکار્યું; પછી બૃહસ્પતિ ઝડપથી ક્ષીરસાગર તરફ ગયા.
અદૃષ્ટ્વા તં તતો દ્રોણમભૂચ્ચિન્તાપરો નૃપ । અથાગત્ય રણં તૂર્ણમમરાન્પ્રાહ ગીષ્પતિઃ
તેને ન જોઈને દ્રોણ વિચારોમાં ડૂબી ગયા, રાજા; પછી વાણીના સ્વામી ઝડપથી યુદ્ધમાં આવીને દેવોને સંબોધ્યા.
પલાયધ્વં સુરાઃ સર્વે દ્રોણાદ્રિઃ ક્ષયમાગતઃ । એવમુક્તવતસ્તસ્ય ગુરોશ્ચિચ્છેદ સિંધુજઃ
દેવો, તમે બધા ભાગો! દ્રોણ પર્વત હવે વિનાશ તરફ આવી રહ્યો છે; એમ બોલતાં જ નદીપુત્રે પોતાના ગુરુનું યજ્ઞોપવીત કાપી નાખ્યું.
યજ્ઞોપવીતં કેશાંશ્ચ બાણૈસ્તીક્ષ્ણૈર્હસન્સુરાન્ । તતો દુદ્રાવ વેગેન ગુરુઃ પ્રાણભયાર્દિતઃ
હસતાં, તેણે તીક્ષ্ণ બાણોથી દેવોના યજ્ઞોપવીત અને વાળ કાપી નાખ્યા; પછી ગુરુ જીવના ભયથી ઝડપથી ભાગી ગયા.
દેવાઃ સર્વે રણં હિત્વા પલાયાંચક્રિરે નૃપ । એવં વિદ્રાવ્ય દેવાન્વૈ જનાર્દ્દનમધાવત
બધા દેવોએ યુદ્ધ છોડીને ભાગી લીધું, રાજા; તેમ દેવોને હરાવીને તે જનાર્દન તરફ દોડી ગયો.
હૃષીકેશોઽપિ દૈત્યેશમન્વધાવદ્રણોત્સુકઃ । તતો યુદ્ધમભૂદ્ધોરં વિષ્ણોર્જાલંધરસ્ય ચ
હૃષીકેશ પણ યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈને દૈત્યના સ્વામી પાછળ દોડી ગયા; પછી વિષ્ણુ અને જાલંધર વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું.
દુર્દ્ધર્ષણો બાણજાલૈઃ પ્લાવયામાસ કેશવમ્ । તાન્બાણાન્ખંડશઃ કૃત્વા પૂરયિત્વા શરૈર્મહાન્
અતિશય દુર્લભ, તેણે કેશવને બાણોની ધારથી ઢાંકી દીધા; તે બાણોને ટુકડા કરી, મહાન બાણોથી આકાશ ભર્યું.
વાસુદેવોસુરં બાણૈર્જાલંધરમપીડયત્ । જાલંધરો રથં ત્યક્ત્વા શરપીડિતવિગ્રહઃ
વાસુદેવે બાણોથી આસુર જાલંધરને પીડાવ્યો; જાલંધર, બાણોથી પીડિત શરીર લઈને, રથ છોડીને ચાલ્યા.
વિષ્ણું વિજેતું દુદ્રાવ સંયતિસ્થમથ દ્રુતમ્ । તમાયાંતં રણે દૃષ્ટ્વા હરિર્વિવ્યાધ સાયકૈઃ
વિષ્ણુને જીતવા માટે તે ઝડપથી દોડી આવ્યો, જે યુદ્ધમાં ઊભા હતા; યુદ્ધમાં તેને આવતો જોઈને હરિએ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
બાણાનંગેસહદ્વિષ્ણોઃ પ્રાપ્તોઽસૌ રથસંનિધૌ । હસ્તેનૈકેન ગરુડં દ્વિતીયેન રથં હરેઃ
વિષ્ણુના રથની નજીક પહોંચીને, શરીરે બાણો લગાડીને, તેણે એક હાથથી ગરુડને અને બીજા હાથથી હરિનો રથ પકડી લીધો.
ભ્રામયિત્વાંબરે શશ્વત્શ્વેતદ્વીપે ન્યપાતયત્ । જાલંધરકરક્ષિપ્તો ગરુડોઽપિ પપાત હ
આકાશમાં સતત ફેરવીને, તેણે તેમને શ્વેતદ્વીપ પર ફેંકી દીધા; જાલંધરના હાથથી ફેંકાયેલો ગરુડ પણ પડી ગયો.
ક્રૌંચદ્વીપે સ તત્રૈવ વિશ્રામમકરોચ્ચિરમ્ । અચ્યુતઃ પ્રચ્યુતસ્તસ્માદ્ભ્રમતો રથમંડલાત્
ત્યાં ક્રૌંચદ્વીપ પર તેણે લાંબો આરામ લીધો; અચ્યુત રથના ચક્રમાંથી ફેંકાઈ ગયા.
રણમાગત્ય દૈત્યેશં તિષ્ઠતિષ્ઠેત્યભાષત । દૃષ્ટ્વા તમાગતં ભૂયઃ કેશવં સમરપ્રિયઃ
યુદ્ધમાં આવીને તેણે દૈત્યના સ્વામીને કહ્યું, 'ઊભો, ઊભો!'; ફરી યુદ્ધ માટે ઉત્સુક કેશવને આવતો જોઈને,
પૂરયન્માર્ગણૈર્ભૂમિં જગર્જાર્ણવનંદનઃ
નદીપુત્રે બાણોથી ધરતી ભરતા ગર્જના કરી.
વિવ્યાધ દૈત્યં હરિરાશુ શક્ત્યા હૃદિ સ્ફુરંત્યા સ તતઃ પપાત । સૂતો ન યત્તં સમરાન્નિવાસં તં પ્રાહ રે કેન કૃતોસ્મ્યલજ્જઃ
હરિએ દૈત્યને હૃદયમાં ઝળહળતી શક્તિથી ઝડપથી ઘાયલ કર્યો, અને તે પડી ગયો; રથચાલક તેને યુદ્ધમાં રોકી શક્યા નહીં, અને કહ્યું, 'હે, કોણે મને નિર્લજ્જ બનાવ્યો?'
દૈત્યારિ જાલંધરયોર્મહત્તદા બભૂવ યુદ્ધં ધરણીતલસ્થયોઃ । પ્રેમ્ણા શ્રિયસ્તં ન જઘાન દાનવં સ્વયં હરિસ્તસ્ય શરૈઃ પપાત
દૈત્યના દુશ્મન અને જાલંધર વચ્ચે ધરતી પર ઊભા રહીને મહાન યુદ્ધ થયું; પ્રેમથી શ્રીએ દૈત્યને માર્યા નહીં, અને હરિ પોતે તેના બાણોથી પડી ગયા.
તતો નિરીક્ષ્ય ગોવિંદં પતિતં ધરણીતલે । પ્રગૃહ્યાર્ણવજો દૈત્ય આરુરોહ નિજં રથમ્ । તતસ્તમિંદિરા પ્રાપ્તા રુદંતી વિષ્ણુવલ્લભા
પછી, ગોવિંદને ધરતી પર પડેલો જોઈને, સમુદ્રપુત્રએ તેને પકડી લીધો અને દૈત્ય પોતાનો રથ પર ચઢી ગયો. એ સમયે, વિષ્ણુની પ્રિય લક્ષ્મી ત્યાં આવી, રડતી હતી.
સંસ્થિતા કમલા તત્ર પતિં કમલલોચનમ્ । પતિતં તુ પતિં વીક્ષ્ય લક્ષ્મીઃ પ્રાહાર્ણવાત્મજમ્
કમલાએ ત્યાં પોતાના પતિ, કમળ જેવી આંખો ધરાવનારા, સામે ઊભા રહી. પતિને પડેલો જોઈને, લક્ષ્મીએ સમુદ્રપુત્રને કહ્યું.
શૃણુષ્વ વચનં ભ્રાતર્જિતો વિષ્ણુર્ધૃતસ્ત્વયા । ભગિન્યા ન ચ વૈધવ્યં દાતું યુક્તં મહાબલ
મારા શબ્દો સાંભળો, ભાઈ: તું વિષ્ણુને જીત્યો અને પકડી લીધો છે. પણ, મહાબલી, તારી બહેનને વિધવા બનાવવું યોગ્ય નથી.
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્યા મુમોચ જગતઃ પતિમ્ । જાલંધરો મહાબાહુઃ સ્વસ્રે ભક્ત્યા નનામ ચ
લક્ષ્મીના શબ્દો સાંભળીને, મહાબાહુ જાલંધરે જગતના પતિને મુક્ત કર્યો અને બહેનને ભક્તિપૂર્વક નમન કર્યો.
વવંદે ચરણૌ વિષ્ણોઃ સ્વસુઃ સ્નેહાત્તદાંજસા । વિષ્ણુર્જાલંધરં પ્રાહ તુષ્ટોઽસ્મિ તવ કર્મણા । વરં વરય દૈત્યેશ કિં પ્રયચ્છામિ તે વરમ્
બહેનના પ્રેમથી, તેણે તરત જ વિષ્ણુના પગમાં વંદન કર્યું. વિષ્ણુએ જાલંધરને કહ્યું: 'મું તારા કાર્યથી પ્રસન્ન છું. દૈત્યોના સ્વામી, શું વર માંગે છે? હું તને શું વર આપું?'
જાલંધર ઉવાચ-। યદિ ત્વં મમ તુષ્ટોઽસિ શૌર્યેણાનેન કેશવ । સ્થાતવ્યં મત્પિતુઃ સ્થાને ત્વયા કમલયા સહ
જાલંધરે કહ્યું: 'જો તમે મારા શૌર્યથી પ્રસન્ન છો, કેશવ, તો તમારે કમલાસહીત મારા પિતાના ઘરમાં રહેવું પડશે.'