ઇતિ દૈત્યોક્તમાકર્ણ્ય શુક્રઃ પ્રાહાર્ણવાત્મજમ્ । ક્ષીરસાગરમધ્યસ્થો દ્રોણોનામ મહાગિરિઃ
દૈત્યના શબ્દો સાંભળીને, શુક્રે સમુદ્રપુત્રને કહ્યું: 'ક્ષીરસાગર વચ્ચે એક મહાન પર્વત છે, તેનું નામ દ્રોણ છે.'
ઔષધ્યસ્તત્ર તિષ્ઠંતિ જીવયંતિ ચ યા મૃતાન્ । તત્ર ગત્વા સુરાચાર્યો ગૃહીત્વોષધિસંચયમ્
ત્યાં એવી ઔષધિઓ ઉગે છે જે મૃતોને જીવંત કરે છે; ત્યાં જઈને દેવોના ગુરુએ એ ઔષધિઓ એકઠી કરી.
રણે વિનિહતાન્દેવાનુત્થાપયતિ મંત્રતઃ । ભાર્ગવોક્તમથાકર્ણ્ય સૈન્યભારં મહાબલઃ
યુદ્ધમાં પડેલા દેવતાઓને એ ઔષધિઓ અને મંત્રથી ફરી જીવંત કરે છે; ભાર્ગવના શબ્દો સાંભળીને, મહાબલીએ સેના સંભાળી.
શુંભે નિક્ષિપ્ય તરસા યયૌ જાલંધરોઽર્ણવમ્ । અથ પ્રવિષ્ટઃ ક્ષીરાબ્ધૌ વેશ્મદિવ્યં મહાપ્રભમ્
શુંભ પાસે સેના સોંપી, જાલંધરે ઝડપથી સમુદ્ર તરફ ગયો; પછી, ક્ષીરસાગરમાં પ્રવેશીને, એક દિવ્ય અને અદભુત મહેલ જોયો.
પ્રવિશ્ય તત્ર ક્ષીરાબ્ધેઃ ક્રીડાસ્થાનં દદર્શ સઃ । નોષ્ણો ન શીતલો વાયુર્ન તમો યત્ર દૃશ્યતે
ત્યાં પ્રવેશીને, તેણે ક્ષીરસાગરનું રમણસ્થાન જોયું, જ્યાં ન તો ગરમી છે, ન ઠંડી, અને ન અંધકાર દેખાય છે.
યત્ર ગાયંતિ નૃત્યંતિ ક્રીડંતિ ચ વરસ્ત્રિયઃ । સુપીનસ્તનભારાઢ્યાઃ કૃશોદર્યઃ સુદંતિકાઃ 6.7.
ત્યાં શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ ગાયે છે, નૃત્ય કરે છે અને રમે છે—મોટા સ્તનવાળી, પાતળી કમરવાળી અને સુંદર દાંતવાળી.
નેત્રવિભ્રમવિક્ષેપૈર્નિતંબપરિવર્ત્તનૈઃ । અંગૈઃ સંમોહનૈ રમ્યૈર્બાહુવલ્લીવિચાલનૈઃ
એ સ્ત્રીઓ આંખના કટાક્ષ, આંખોની હલચલ, કમરનું ડોલવું, મોહક અંગો અને લતાવત બાહુઓની હલચલથી રમી રહી છે.
પાદવિન્યાસરણિ તૈર્મધુરૈર્વચનસ્તવૈઃ । સૌગંધ્યસૌખ્યદૈર્વાસૈર્નેત્રભ્રમરહુંકૃતૈઃ
પગલાંની રચનાથી, મીઠા શબ્દો અને સ્તુતિથી, સુગંધિત અને આરામદાયક વસ્ત્રોથી, અને આંખ પાસે ભમરાની ગુંજીથી,
ચામરાંદોલલીલાભિઃ સ્રગ્ભિઃ સ્મિતવિલોકિતૈઃ। સેવાં ચક્રુર્વિલાસિન્યસ્તત્ર સુતઃ
ચામરાની હલચલ, હાર અને સ્મિતભર્યા નજરથી, એ વિલાસી સ્ત્રીઓ ત્યાં સેવા કરે છે.
ક્રીડંતં તત્ર દુગ્ધાબ્ધિં સંવીક્ષ્ય સમરોત્સુકઃ। અથાહ પ્રણિપત્યાસૌ ક્ષીરાબ્ધિં તાત હંસિ મામ્। દ્રોણાચલૌષધીર્વ્યાજાદંબુભિઃ પ્લાવયસ્વતઃ
ક્ષીરસાગરને ત્યાં રમતા જોઈ, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ, તેણે નમન કરીને કહ્યું: 'પિતા, મને માર્ગ આપો—દ્રોણ પર્વતની ઔષધિઓને પાણીથી ડૂબાવી દો.'
ક્ષીરસાગર ઉવાચ-। તં પ્રાપ્તં શરણં પુત્ર પ્લાવયામ્યૂર્મિભિઃ કથમ્ । મુનીંદ્રાસ્તં ન શંસંતિ યસ્ત્યજેચ્છરણાગતમ્
ક્ષીરસાગરે કહ્યું: 'પુત્ર, તું refuges માટે આવ્યો છે—હું તને કેવી રીતે પાણીથી ડૂબાવું નહીં? મહાન મુનિઓ એ વ્યક્તિને વખાણતા નથી જે આશ્રય માંગનારને છોડે.'
પિતૃવ્યવચનં શ્રુત્વા સંક્રોધાત્સંતતં ગિરિમ્ । તલપ્રહરણેનૈવ તાડયામાસ દૈત્યરાટ્
પિતૃવ્યના શબ્દો સાંભળીને, દૈત્યરાજ ગુસ્સામાં પર્વતને હાથના તળિયા વડે વારંવાર માર્યો.
તતો દ્રોણગિરી રાજન્ભીતો જાલંધરાદ્ભૃશમ્ । અથાજગામ રૂપેણ પ્રાહ જાલંધરં પ્રતિ
પછી, રાજા, દ્રોણ પર્વત જાલંધરથી ખૂબ ડર્યો અને સ્વરૂપે દેખાઈને સીધા જાલંધરને કહ્યું.
તવાહમભવં દાસો રક્ષ માં શરણાગતમ્ । રસાતલં મહાબાહો યાસ્યામિ તવ શાસનાત્
'હું તારો દાસ બન્યો છું; મને આશ્રય આપ, કેમ કે હું તારા શરણમાં આવ્યો છું. મહાબલીએ, તારા આજ્ઞાથી હું પાતાળમાં જઈશ.'
યાવત્ત્વં કુરુષે રાજ્યં તાવત્સ્થાસ્યામ્યહં પ્રભો । ઓષધીનાં વિરાવેણ સિદ્ધાનાં રોદનેન ચ
'જ્યાં સુધી તું રાજ કરે છે, પ્રભુ, ત્યાં સુધી હું રહીશ; ઔષધિઓના અવાજ અને સિદ્ધોના રોદનથી,'
રસાતલં જગામાદ્રિઃ સિંધુસૂનોઃ પ્રપશ્યતઃ । તતો જાલંધરો વીર આજગામ મહારણમ્
પર્વત પાતાળમાં ગયો, અને સમુદ્રપુત્ર એ જોઈ રહ્યો; પછી જાલંધર વીર મહાયુદ્ધમાં પાછો આવ્યો.
પૂર્વકલ્પિતમારુહ્ય રથસ્થં કેશવં યયૌ । રથસ્થં માધવં દૃષ્ટ્વા જહાસોચ્ચૈર્નદીસુતઃ
પહેલાં તૈયાર કરેલા રથ પર ચડીને કેશવ ચાલ્યા ગયા; રથમાં માધવને જોઈને નદીપુત્રે ઉંચી હાસ્ય કરી.
તાવત્ત્વં તિષ્ઠ શકટે યાવદ્ધન્યામરીનહમ્ । એવમુક્ત્વા જઘાનાશુ શરૈસ્તાં દેવવાહિનીમ્
તુ એ રથમાં જ રહે, જ્યાં સુધી હું દેવોને પરાજિત ન કરું; એવું કહીને તેણે તીક્ષ্ণ બાણોથી દેવસેનાને માર્યો.
બાણૈર્વિદારિતા દેવાસ્ત્રાહીત્યૂચુર્બૃહસ્પતિમ્ । તતો બૃહસ્પતિઃ શીઘ્રમગમત્ક્ષીરસાગરમ્
બાણોથી ઘાયલ થયેલા દેવોએ બૃહસ્પતિને બચાવ માટે પکار્યું; પછી બૃહસ્પતિ ઝડપથી ક્ષીરસાગર તરફ ગયા.
અદૃષ્ટ્વા તં તતો દ્રોણમભૂચ્ચિન્તાપરો નૃપ । અથાગત્ય રણં તૂર્ણમમરાન્પ્રાહ ગીષ્પતિઃ
તેને ન જોઈને દ્રોણ વિચારોમાં ડૂબી ગયા, રાજા; પછી વાણીના સ્વામી ઝડપથી યુદ્ધમાં આવીને દેવોને સંબોધ્યા.
પલાયધ્વં સુરાઃ સર્વે દ્રોણાદ્રિઃ ક્ષયમાગતઃ । એવમુક્તવતસ્તસ્ય ગુરોશ્ચિચ્છેદ સિંધુજઃ
દેવો, તમે બધા ભાગો! દ્રોણ પર્વત હવે વિનાશ તરફ આવી રહ્યો છે; એમ બોલતાં જ નદીપુત્રે પોતાના ગુરુનું યજ્ઞોપવીત કાપી નાખ્યું.
યજ્ઞોપવીતં કેશાંશ્ચ બાણૈસ્તીક્ષ્ણૈર્હસન્સુરાન્ । તતો દુદ્રાવ વેગેન ગુરુઃ પ્રાણભયાર્દિતઃ
હસતાં, તેણે તીક્ષ্ণ બાણોથી દેવોના યજ્ઞોપવીત અને વાળ કાપી નાખ્યા; પછી ગુરુ જીવના ભયથી ઝડપથી ભાગી ગયા.
દેવાઃ સર્વે રણં હિત્વા પલાયાંચક્રિરે નૃપ । એવં વિદ્રાવ્ય દેવાન્વૈ જનાર્દ્દનમધાવત
બધા દેવોએ યુદ્ધ છોડીને ભાગી લીધું, રાજા; તેમ દેવોને હરાવીને તે જનાર્દન તરફ દોડી ગયો.
હૃષીકેશોઽપિ દૈત્યેશમન્વધાવદ્રણોત્સુકઃ । તતો યુદ્ધમભૂદ્ધોરં વિષ્ણોર્જાલંધરસ્ય ચ
હૃષીકેશ પણ યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈને દૈત્યના સ્વામી પાછળ દોડી ગયા; પછી વિષ્ણુ અને જાલંધર વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું.
દુર્દ્ધર્ષણો બાણજાલૈઃ પ્લાવયામાસ કેશવમ્ । તાન્બાણાન્ખંડશઃ કૃત્વા પૂરયિત્વા શરૈર્મહાન્
અતિશય દુર્લભ, તેણે કેશવને બાણોની ધારથી ઢાંકી દીધા; તે બાણોને ટુકડા કરી, મહાન બાણોથી આકાશ ભર્યું.
વાસુદેવોસુરં બાણૈર્જાલંધરમપીડયત્ । જાલંધરો રથં ત્યક્ત્વા શરપીડિતવિગ્રહઃ
વાસુદેવે બાણોથી આસુર જાલંધરને પીડાવ્યો; જાલંધર, બાણોથી પીડિત શરીર લઈને, રથ છોડીને ચાલ્યા.
વિષ્ણું વિજેતું દુદ્રાવ સંયતિસ્થમથ દ્રુતમ્ । તમાયાંતં રણે દૃષ્ટ્વા હરિર્વિવ્યાધ સાયકૈઃ
વિષ્ણુને જીતવા માટે તે ઝડપથી દોડી આવ્યો, જે યુદ્ધમાં ઊભા હતા; યુદ્ધમાં તેને આવતો જોઈને હરિએ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.
બાણાનંગેસહદ્વિષ્ણોઃ પ્રાપ્તોઽસૌ રથસંનિધૌ । હસ્તેનૈકેન ગરુડં દ્વિતીયેન રથં હરેઃ
વિષ્ણુના રથની નજીક પહોંચીને, શરીરે બાણો લગાડીને, તેણે એક હાથથી ગરુડને અને બીજા હાથથી હરિનો રથ પકડી લીધો.
ભ્રામયિત્વાંબરે શશ્વત્શ્વેતદ્વીપે ન્યપાતયત્ । જાલંધરકરક્ષિપ્તો ગરુડોઽપિ પપાત હ
આકાશમાં સતત ફેરવીને, તેણે તેમને શ્વેતદ્વીપ પર ફેંકી દીધા; જાલંધરના હાથથી ફેંકાયેલો ગરુડ પણ પડી ગયો.
ક્રૌંચદ્વીપે સ તત્રૈવ વિશ્રામમકરોચ્ચિરમ્ । અચ્યુતઃ પ્રચ્યુતસ્તસ્માદ્ભ્રમતો રથમંડલાત્
ત્યાં ક્રૌંચદ્વીપ પર તેણે લાંબો આરામ લીધો; અચ્યુત રથના ચક્રમાંથી ફેંકાઈ ગયા.