સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ શક્રસ્ય શીર્ણાન્યંગે બલસ્ય ચ । બલીયસા બલેનેંદ્રો મુદ્ગરેણ હતો હૃદિ
ઇન્દ્રના બધા હથિયારો અને બલાના અંગો તૂટી ગયા; ઇન્દ્રે વધુ શક્તિથી બલાને ગદા વડે હૃદયમાં માર્યો.
નનાદેંદ્રસ્તતો ભીમં તચ્છ્રુત્વા સ બલોહસત્ । હસતસ્તસ્ય નિશ્ચેરુર્મુખતો મૌક્તિકાનિ ચ
પછી ઇન્દ્રે ભયાનક ગર્જના કરી; એ સાંભળીને બલાએ હસ્યા, અને હસતા તેના મોઢામાંથી મુક્તાઓ નીકળી.
તસ્યાંગસ્યાભિલાષેણ ન યુદ્ધમકરોત્તદા । તુષ્ટાવ વાસવોઽત્યર્થં તં બલં બલસાગરમ્
તે અંગોની ઇચ્છા હોવાથી એ સમયે યુદ્ધ ન કર્યું; ઇન્દ્રે બલાને, જે શક્તિનો સાગર હતો, ખૂબ જ વખાણ્યો.
વરં વૃણુ સુરશ્રેષ્ઠેત્યુક્તઃ પ્રાહ બલં પ્રતિ । યદિ તુષ્ટોઽસિ દૈત્યેશ સ્વં વપુર્દાતુમર્હસિ
‘દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, એક વર માંગ,’ એમ કહેતાં બલાએ કહ્યું: ‘જો તમે ખુશ છો, દૈત્યોના સ્વામી, તો તમારું પોતાનું શરીર મને આપો.’
તદિંદ્ર વચનં શ્રુત્વા ભિત્ત્વા શસ્ત્રૈર્ગૃહાણ મામ્ । ઇત્યુવાચ બલં સોઽપિ કિમદેયં મહાત્મનામ્
ઇન્દ્રના એ શબ્દો સાંભળીને બલાએ કહ્યું: ‘હથિયારો વડે મને ભેદો અને લઈ જાવ; મહાન આત્માઓ શું નથી આપી શકતા?’
સસ્મારિતો માતલિના વજ્રેણાંગં જઘાન તત્ । તેન વજ્રપ્રહારેણ બલાંગં તદ્વ્યશીર્યત
માતલીએ યાદ અપાવતાં ઇન્દ્રે વજ્ર વડે તે શરીરને માર્યું; વજ્રના આ ઘા થી બલાનું શરીર તૂટી ગયું.
બલાંગસ્યૈકભાગસ્તુ પપાત કનકાચલે । તુહિનાદ્રૌ દ્વિતીયસ્તુ તૃતીયો ગોનગેઽપતત્
બલાના શરીરનો એક ભાગ સુવર્ણ પર્વત પર પડ્યો; બીજો ભાગ હિમપર્વત પર, અને ત્રીજો ગોનગા ખાતે પડ્યો.
ચતુર્થો દેવનદ્યાં ચ પંચમો મંદરે તથા । વજ્રાકરે પપાતાંશઃ ષષ્ઠશ્ચ વિજયાંગજઃ
ચોથો ભાગ દેવ નદીમાં પડ્યો, પાંછમો મંદર પર્વત પર; એક ભાગ વજ્રાકર ખાતે પડ્યો, અને છઠ્ઠો વિજયાંગજ બન્યો.
તસ્ય જાતિવિશુદ્ધસ્ય પરિશુદ્ધેન કર્મણા । કાયસ્યાવયવાઃ સર્વે રત્નબીજત્વમાગતાઃ
તેના શુદ્ધ વંશ અને પવિત્ર કર્મના કારણે, તેના શરીરના બધા અંગો રત્નના બીજ બની ગયા.
વજ્રાદસ્થિકણાઃ કીર્ણાઃ ષટ્કોણા મણયોઽભવન્ । અક્ષિભ્યામિન્દ્રનીલા વૈ માણિક્યં શ્રુતિસંભવમ્
તેના હાડકાંના ટુકડાંમાંથી છકોણા હીરા થયા; આંખોમાંથી નીલમ, અને કાનમાંથી મણિ બન્યા.
ક્ષતજાત્પદ્મરાગાઃ સ્યુઃ મેદસો મરકતાસ્તથા । પ્રવાલાનિ ચ જિહ્વાતો દંતા મુક્તાસ્તથાભવન્
તેના લોહીમાંથી પદ્મરાગ, ચરબીમાંથી પન્ના, જીભમાંથી પ્રવાળ, અને દાંતમાંથી મુક્તા બન્યા.
મજ્જોદ્ભવં મરકતં ગારુત્મતમભૂન્નસા । કાંસ્યં પુરીષં રજતં વીર્યં તામ્રં ચ મૂત્રજમ્
મજ્જામાંથી અને નાકમાંથી ગારુડ પન્ના ઉત્પન્ન થયા; પોટમાંથી કાંસું, વીર્યમાંથી ચાંદી, અને મૂત્રમાંથી તાંબું થયું.
અંગસ્યોદ્વર્તનાજ્જાતં પિત્તલં બ્રહ્મવીતિકાઃ । નાદાદ્વૈદૂર્યમુત્પન્નં રત્નં ચારુતરં તથા
શરીર ઘસવાથી પિત્તલ અને બ્રહ્મવિતિકા રત્નો થયા; અવાજમાંથી વૈદૂર્ય અને અન્ય સુંદર રત્નો ઉત્પન્ન થયા.
નખેભ્યઃ કનકોત્પત્તી રુધિરાચ્ચ રસોદ્ભવઃ । મેદસઃ સ્ફટિકં જાતં પ્રવાલં માંસસંભવમ્
નખમાંથી સોનું, લોહીમાંથી પારો, ચરબીમાંથી સ્ફટિક, અને માંસમાંથી પ્રવાળ ઉત્પન્ન થયું.
બલદેહોદ્ભવાન્યાસન્રત્નાનિ પૃથિવીતલે । પુણ્યોપચયસંપત્ત્યા ભોક્ષ્યંતે વિમલૈર્જનૈઃ
બલાના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા રત્નો ધરતી પર હતા; પુણ્ય એકઠું થવાથી, એ નિર્મળ હૃદયવાળા લોકો દ્વારા આનંદથી ભોગવાશે.
અત્રાંતરે હતં શ્રુત્વા બલં મઘવતા મૃધે । પ્રભાવતી નામ રાજ્ઞી યયૌ તચ્ચરણાંતિકમ્
એ સમયે, મઘવતે બલાની સેના યુદ્ધમાં મારાઈ ગઈ છે એવું સાંભળીને, પ્રભાવતી નામની રાણી તેના પાસે ગઈ.
વિલલાપ પતિં દૃષ્ટ્વા વિકીર્ણાવયવં રણે । પ્રભાવત્યશ્રુપૂર્ણાક્ષી મુક્તકેશી ઘનસ્તની
યુદ્ધમાં પતિના અંગો વિખેરાયેલા જોઈ, પ્રભાવતી, આંખોમાં આંસુ ભરાઈ, વાળ ખુલેલા અને છાતી ભારે, દુ:ખથી રડવા લાગી.
હા નાથ બલવિક્રાંત કાંતદેહ જગત્પ્રિય । માં ત્વં વિહાય કિં ચાત્ર કૈવલ્યં ગતવાનસિ
હાય સ્વામી! શક્તિશાળી અને પરાક્રમી, જગતને પ્રિય શરીર, મને છોડીને તું અહીં કઈ મુક્તિ મેળવી છે?
જરાકુષ્ઠાદિભિર્વ્યાપ્તં બુદ્ધ્વા દેહં ત્યજંતિ ન । દેહિનોઽન્યે પરં કાંતં ત્વયા દેહો વૃથોજ્ઝિતઃ
બીજાં લોકો, તેમનાં શરીર વૃદ્ધાવસ્થા, કુષ્ઠરોગ વગેરેથી પીડાય છે જાણતાં હોવા છતાં, તેને છોડતા નથી; પણ તું, પ્રિય, વ્યર્થમાં તારો શરીર ત્યાગી દીધો.
તવ દેહેન દિવ્યેન હારકં ભૂષ્યતે પ્રિય । રણોત્સુકેન ભવતા યા વેણી ગ્રથિતા મમ
તારા દિવ્ય શરીરથી, પ્રિય, હાર શોભાય છે; અને જે વેણી તું યુદ્ધ માટે ઉત્સુક રહીને મારા માટે ગાંઠી હતી—
તામુદ્ગ્રથય વૈધવ્યદુઃખાર્ત્તાયાઃ સ્વયં પ્રિય । એવં વિલપતીં વીક્ષ્ય બલરાજ્ઞીં સમુદ્રજઃ । દુઃખિતઃ શુક્રમિત્યાહ બલં જીવય ભાર્ગવ
હવે એ વેણી તું સ્વયં ઉકેલી દે, કારણ કે હું વિધવા દુ:ખથી પીડાઈ છું, પ્રિય. બલાની રાણીને આમ રડતી જોઈ, સમુદ્રજાતે દુ:ખી થઈને શુક્રને કહ્યું, 'ભાર્ગવ, બલાને જીવંત કરો.'
શુક્ર ઉવાચ-। ઇચ્છયામરણં પ્રાપ્તં તં કથં જીવયામ્યહમ્ । તથાપિ મંત્રસામર્થ્યાદ્વાચમુચ્ચારયિષ્યતિ
શુક્રે કહ્યું: 'તેને પોતાની ઇચ્છાથી મૃત્યુ મળ્યું છે—હું તેને કેવી રીતે જીવંત કરી શકું? છતાં, મંત્રની શક્તિથી, તે બોલી શકશે.'
જાલંધર ઉવાચ-। બલસ્ય રૂપ વચનં શ્રોતુમિચ્છામિ ભાર્ગવ । જાલંધરેણૈવમુક્તઃ ક્ષણં ધ્યાનપરોઽભવત્
જાલંધરે કહ્યું: 'ભાર્ગવ, હું બલાનું રૂપ અને વાણી સાંભળવા ઈચ્છું છું.' જાલંધર દ્વારા આમ કહેવામાં આવતા, શુક્ર થોડા સમય માટે ધ્યાનમાં લીન થઈ ગયો.
અથોદતિષ્ઠદ્વદનાત્સ્વનઃ શ્રોત્રમનોરમઃ । પ્રભાવતીં પ્રતિ વ્યક્તં વાદ્યભાંડા દિવોત્થિતઃ
પછી, બલાના મોઢામાંથી એક મીઠી અને મનોહર અવાજ ઊભો થયો; પ્રભાવતી માટે, એ સ્વર સ્વર્ગીય વાદ્યની જેમ સ્પષ્ટ હતો.
પ્રભાવતિ સ્વદેહં ત્વં મમાંગેષુ લયં નય । ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા નદી જાતા પ્રભાવતી
'પ્રભાવતી, તું તારો શરીર મારા અંગોમાં મિલાવી દે.' એ શબ્દો સાંભળીને, પ્રભાવતી નદી બની ગઈ.
બલાઙ્ગેષ્વેવ લીના સા સુમેરોઃ પૂર્વવાહિની । યસ્યાસ્તોયેન સંજાતા રત્નાનાં કાંતિરુત્તમા
તે બલાના અંગોમાં જ લીન થઈ, સુમેરુ પર્વતના પૂર્વમાં વહેતી; તેની જળથી રત્નોની તેજસ્વિતા ઉત્તમ બની.
નારદ ઉવાચ- તતો જાલંધરઃ ક્રુદ્ધઃ પ્રાહ તં દૈત્યસૂદનમ્ । કપટેન બલં હત્વા ક્વ યાસ્યસિ બલાધમ
નારદે કહ્યું: પછી જાલંધર ગુસ્સે થઈને દૈત્યસૂદનને કહ્યું, 'કપટથી બલાને મારીને, તું હવે ક્યાં જશે, બલમાં સૌથી નીચો?'
ઇત્યુક્ત્વા તં શતમખં સિંધુસૂનુઃ પ્રતાપવાન્ । સસૂતાશ્વધ્વજરથં છાદયામાસ માર્ગણૈઃ
આમ કહીને, સમુદ્રપુત્રે પોતાની શક્તિથી શતક્રતુને, તેના રથ, ઘોડા, ધ્વજ અને રથચાલક સાથે, તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દીધો.
પપાત મૂર્ચ્છિતઃ શક્રો રથોપરિ શરૈઃ ક્ષતઃ । દૃષ્ટ્વા તં પતિતં શક્રં જગર્જાર્ણવનંદનઃ
શક્ર તીરોની ઘાતથી બેહોશ થઈ રથ પર પડી ગયો; શક્રને પડેલો જોઈને, સમુદ્રનો આનંદ ગર્જના કરી ઉઠ્યો.
મૂર્ચ્છાં ત્યક્ત્વા મુમોચેંદ્રો વજ્રં જાલંધરં પ્રતિ । તદાદ્રિદલનં હસ્તે ગૃહીત્વા સિંધુસંભવઃ
મૂર્છા છોડી, ઇન્દ્રે જાલંધર તરફ વજ્ર ફેંક્યું; સમુદ્રજાતે એ પર્વત તોડનાર હથિયાર હાથમાં પકડી લીધું.