શ્વસનઃ સ્પર્શનો વાયુરનિલો મારુતસ્તથા । પ્રાણાપાનૌ સજીવૌ ચ મરુતોઽષ્ટૌ તદગ્રતઃ
શ્વસન, સ્પર્શન, વાયુ, અનિલ અને મારુત, પ્રાણ અને અપાન સાથે જીવ — આ આઠ મારુત આગળ ઊભા રહ્યા.
વિવસ્વાનપિ તન્મધ્યે યયૌ દ્વાદશમૂર્તિભિઃ । ધનદઃ શિબિકારૂઢઃ કિંનરેશો યયૌ તદા
વિવસ્વાન પણ, તેમના વચ્ચે, બાર રૂપે આગળ વધ્યો; ધનદ, શિબિકા પર સવાર, અને કિન્નર રાજા પણ ત્યારે ગયા.
રુદ્રાશ્ચ વૃષભારૂઢા મારુતો મૃગવાહનઃ । યયુઃ સૈન્યસ્ય પુરતઃ ત્રિશૂલપરિઘાયુધાઃ
રુદ્રો વૃષભ પર સવાર, અને મારુત મૃગ પર સવાર, ત્રિશૂલ અને પરિઘ હથિયાર લઈને સેના આગળ વધ્યા.
ગંધર્વાશ્ચારણા યક્ષાઃ પિશાચોરગ ગુહ્યકાઃ । સર્વસૈન્યસ્ય પુરતઃ સર્વશસ્ત્રભૃતો યયુઃ
ગંધર્વ, ચારણ, યક્ષ, પિશાચ, નાગ અને ગુહ્યક — બધા હથિયારધારી — સમગ્ર સેના આગળ ગયા.
પૂર્વાપરૌ તોયરાશી સમાક્રાંતૌ ચ સૈનિકૈઃ । તસ્મિન્સસાર ભૂમિરાટ્વરાહવપુષા હરિઃ
પૂર્વ અને પશ્ચિમ સમુદ્રો યોદ્ધાઓ દ્વારા પાર કરવામાં આવ્યા; ત્યાં, હરિ, ભૂમિના રાજા, યુદ્ધના રૂપે ચાલ્યા.
સ્વર્ગાદાગત્ય વેગેન દૈત્યસૈન્યજિઘાંસયા । સુમેરોરુત્તરો ભાગઃ સુરસૈન્યેન સંવૃતઃ
સ્વર્ગમાંથી ઝડપથી આવી, દૈત્ય સેના નાશ કરવા ઇચ્છતા, સુમેરુનો ઉત્તર ભાગ દેવોની સેના દ્વારા ઢંકાઈ ગયો.
સેનાભારોદ્ભુતકરસ્તસ્થૌ જાલંધરસ્ય ચ । આશ્રિત્ય દક્ષિણં ભાગં તૂર્ણં કનકશૃંગતઃ
જાલંધરની શક્તિશાળી સેના, અજોડ હાથવાળી, દક્ષિણ ભાગમાં, ઝડપથી સોનાની શિખરવાળા પર્વત પાસે ઊભી રહી.
અહોરાત્રેણ વિહિતા વર્ષે તસ્મિન્નિલાવૃતે । મેરુમંદરયોર્મધ્યે યુદ્ધભૂમિઃ પ્રતિષ્ઠિતા
આ નીલવૃત પ્રદેશમાં, એક વર્ષના દિવસ-રાતમાં, મેરુ અને મંદર વચ્ચે યુદ્ધભૂમિ સ્થાપિત થઈ.
તત્રાત્મજયદાં ભૂમિં કવિપ્રોક્તાં મુદાયુતાઃ । જગ્મુસ્તે દાનવાસ્તૂર્ણં ગુરુપ્રોક્તાં યયુઃ સુરાઃ
ત્યાં, દાનવો આનંદથી કવિઓએ કહેલી પૌત્રજયદાયિ ભૂમિ પર ગયા; ગુરુએ બતાવેલી જગ્યાએ દેવો ઝડપથી ગયા.
રથપ્રવીરૈઃ પરિતશ્ચ સંપ્લવૈર્ગજૈર્ઘનાકારમદપ્રવાહિભિઃ । અશ્વૈરનંતૈર્ગરુડાગ્રગામિભિઃ પદાતિભિઃ સારણભૂર્ભૃતા બભૌ
ચાતુર્યથી રથસ્વાર, ઘનાકાર અને મદથી વહેતા હાથીઓ, અનંત ઘોડા અને ગરુડના આગેવાન, પદાતી સૈનિકો સાથે, ધરા સેના વહન કરતી તેજસ્વી લાગી.
તતો વાદિત્રનિર્ઘોષઃ સેનયોરુભયોરભૂત્ । કોલાહલશ્ચ વીરાણામન્યોન્યમભિગર્જતામ્
પછી બંને સેના તરફથી વાદ્યોના ઘોંઘાટ ઊભા થયા, અને વીરોએ એકબીજાને للકારતાં ગજબનો કોલાહલ કર્યો.
અથ દાનવદેવાનાં સંગ્રામોઽભૂદ્ભયાવહઃ । સર્વસૈન્યસ્ય સંમર્દો યથા ત્રિભુવનક્ષયઃ
પછી દેવો અને દાનવો વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ શરૂ થયું, અને બધાં સૈન્યોએ અથડામણ એવી કરી કે જાણે ત્રણેય લોકનો નાશ થતો હોય.
ભયક્રાંતા મહાશ્રાંતા શ્રુતિર્વિલપતી મુહુઃ । સ્વરથાકારરહિતં શરૈઃ સંપૂરિતં તદા
ભયથી પીડાયેલી અને ખૂબ થાકેલી કાનની ઇન્દ્રિય વારંવાર રડતી રહી, કારણ કે રથ વિનાનું મેદાન તીરો થી ભરાઈ ગયું હતું.
રોમાંચિતા બભૌ દ્યૌશ્ચ રજોવસ્ત્રં વિધુન્વતી । રૌદ્રૈર્વિહંગમારાવૈસ્ત્રાસાદાક્રંદતીવ હિ
આકાશ રોમાચિત થઈને, ધૂળથી ભરેલા વસ્ત્રને ઝાળી નાખતું દેખાયું, અને પંખીઓના રુદ્ર અવાજોથી જાણે ડરથી ચીસો પાડી રહ્યું હોય.
દેવેંદ્રેણ તદાજ્ઞપ્તા મેઘાઃ સંવર્તકાદયઃ । ગજાનુચ્ચૈઃ સમારુહ્ય તેઽસુરાન્યુયુધુર્મૃધે
તે સમયે ઇન્દ્રના આદેશથી, સંવર્તક વગેરે વાદળોએ મોટા હાથીઓ પર ચડીને દાનવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
દેવાનામશ્વારોહાશ્ચ જાતા ગંધર્વકિન્નરાઃ । રથિનઃ સાધ્યસિદ્ધાશ્ચ ગજિનો યક્ષચારણાઃ
દેવોમાં ઘોડેસવાર ગંધર્વ અને કિન્નર હતા, રથસવાર સાધ્ય અને સિદ્ધ હતા, અને હાથીસવાર યક્ષ અને ચારણ હતા.
પદાતિનઃ કિંપુરુષાઃ પન્નગાઃ પવનાશનાઃ । રોગાણામધિપો રાજન્યક્ષ્મા ચ યમનાયકઃ
પદાતી કિંપુરુષ, પન્નાગ અને પવનખોર હતા; રોગોના અધિપતિ, ક્ષમાના રાજા અને યમના સેવકો પણ હાજર હતા.
તત્ર દાનવરોગાણાં સંગ્રામોઽભૂત્સુદારુણઃ । પતિતા લુલુઠુર્ભૂમૌ દૈત્યાઃ શૂલજ્વરામયૈઃ
ત્યાં દાનવો અને રોગો વચ્ચે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ થયું; દૈત્યો શૂળ, જ્વર અને રોગોથી પીડાઈને જમીન પર પડીને લોટા.
દાનવૈર્નિહતા રોગાઃ પેતુઃ સમરમૂર્દ્ધનિ । પલાયાંચક્રિરે કેચિત્વ્યાધયો ભૂધરાન્પ્રતિ
દાનવો દ્વારા ઘાયલ થયેલા રોગો યુદ્ધભૂમિમાં પડી ગયા, અને કેટલાક રોગો પહાડ તરફ ભાગી ગયા.
ઔષધ્યસ્તત્ર સહજા વૈશલ્યકરણીમુખાઃ । તાભિર્વિશલ્યાઃ સૈન્યેષુ યુયુધુર્યમકિંકરાઃ
ત્યાં કુદરતી ઔષધિઓ, જે તીરો કાઢે છે, હાજર હતી; અને યમના સેવકો એ ઔષધિઓથી સૈન્યના ઘાયલોને ઠીક કરી યુદ્ધ કરતા રહ્યા.
દાનવૈર્નિહતાઃ સર્વે શરમુદ્ગરપટ્ટિશૈઃ । પદાતયઃ પત્તિગણૈઃ ખઙ્ગૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરશ્વધૈઃ
બધાં દાનવો તીરો, ગદાઓ અને ભાલાથી માર્યા ગયા; પદાતી સૈનિકો તીક્ષ્ણ તલવાર અને કટારવાળા પદાતી દળો દ્વારા ઘાયલ થયા.
કોટિશો જઘ્નુરન્યોન્યં રુધિરારુણવિગ્રહાઃ । અશ્વચારા હયૈસ્તૂર્ણૈશ્ચિક્ષિપુર્ગગને તદા
કોટિ કોટિ સૈનિકોએ એકબીજાને માર્યા, તેમનાં શરીર લોહીથી લાલ થયા; ઘોડેસવારોએ પોતાના ઝડપી ઘોડા આકાશમાં દોડાવ્યા.
સંશ્લિષ્ય જઘ્નુરન્યોન્યં રુધિરારુણવિગ્રહાઃ । સમૂહો રથિનાં ભીમો રથૌઘૈશ્છાદ્ય મેદિનીમ્
સૈનિકો એકબીજાને ચોંટીને માર્યા, તેમનાં શરીર લોહીથી લાલ હતા; ભયાનક રથસ્વાર દળોએ રથોના પ્રવાહથી ધરતીને ઢાંકી દીધી.
વિવ્યધુર્નિશિતૈર્બાણૈર્ધનુર્મુક્તૈર્મહારથાન્ । મદક્ષીણકપોલાંગાઃ કરૈર્બદ્ધા કરાન્દૃઢમ્
તેઓએ ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીક્ષ્ણ તીરો વડે મહારથીઓને ઘાયલ કર્યા, નશાથી કમજોર થયેલા ચહેરા અને અંગો, અને હાથમાં હથિયાર મજબૂતીથી પકડી રાખ્યા.
ગજાન્પ્રતિગજાઃ ક્રુદ્ધાઃ પાતયંતિ મહીતલે । કોપિ દૈત્યો રથં દોર્ભ્યામુત્ક્ષિપ્યોત્થાય ખં યયૌ
ક્રોધિત હાથીઓએ પોતાના વિરોધીઓને જમીન પર ફેંક્યા; એક દૈત્યે રથને હાથથી ઉંચકીને આકાશમાં ઉડી ગયો.
અશ્વચારાન્હયાન્નાગાન્પાતયામાસ ભૂતલે । સ્કંધે ગૃહીત્વા તરસા યયૌ જાલંધરં પ્રતિ
હાથીઓએ ઘોડેસવાર અને ઘોડા જમીન પર ફેંક્યા; એકે એકને પોતાના ખભે પકડીને ઝડપથી જાલંધર તરફ ગયો.
કક્ષયોર્વૈ ગજૌ ગૃહ્ય તૃતીયં જઠરોપરિ । ચતુર્થં મસ્તકે ગૃહ્ય રણે ધાવતિ કશ્ચન
કોઈએ બે હાથીઓ બાજુમાં, ત્રીજો પેટ પર અને ચોથો માથા પર પકડીને યુદ્ધમાં દોડ્યો.
ઉત્પાટ્ય કોશતઃ ખઙ્ગં વિધૂય વિમલાંબરમ્ । યયૌ સહસ્રશો દેવાન્પાતયિત્વા રણેઽસુરઃ
કોઈ દૈત્યે કોશમાંથી તલવાર કાઢી, પોતાનું સ્વચ્છ વસ્ત્ર ઝાળી નાખી, હજારોની સંખ્યામાં દેવોને યુદ્ધમાં ફેંકી દીધા.
કાચિત્પીનસ્તની તન્વી ખેચરીરતિ લંપટા । આગત્ય ગગનાત્તૂર્ણં નિન્યે દૈત્યં રણાંગણાત્
એક દાંડી, ગાઢ સ્તનવાળી, આકાશી આનંદમાં તલિન, ઝડપથી આકાશમાંથી ઉતરી અને રણભૂમિમાંથી દૈત્યને લઈ ગઈ.
ચુચુંબ સા તદ્વદનં તીક્ષ્ણનારાચકીલિતમ્ । દેવસૈન્યં તતો બદ્ધ્વા કાલનેમિર્નનર્ત્ત હ
તે સ્ત્રીએ દૈત્યનું ચહેરું, જે તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ હતું, ચુંબન કર્યું; પછી દેવસેનાને બાંધીને, કાલનેમિ નૃત્ય કરવા લાગ્યો.