સર્પકેશા મહાદેહાઃ કેચિત્ખઙ્ગતનૂરુહાઃ । અન્યે ચ પરિધાવંતિ ગર્જંતિ જલદસ્વનૈઃ
કેટલાંકના વાળ સાપ જેવા, શરીર વિશાળ અને હાથમાં તલવાર જેવી ભુજાઓ હતી; બીજાં દોડતા અને મેઘના ગર્જનાથી પણ વધુ અવાજ કરતા હતા.
રથગજહયપત્તિસંકુલં સમરવિનોદકદંબ ભાસુરમ્ । અબ્જશતસહસ્રકોટિનાયકં બલમખિલં ચ તદા રરાજ રાજન્
મહારાજા, એ આખી સેના રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિથી ભરેલી, યુદ્ધમાં આનંદ આપતી અને તેજસ્વી હતી; અને એમાં લાખો કમળમાંથી જન્મેલા વીરોએ નેતૃત્વ કર્યું હતું.
શતયોજનવિસ્તીર્ણં વિમાનં હંસકોટિભિઃ । યુક્તં ભૂતિસહસ્રૌઘં સર્વવસ્તુપ્રપૂરિતમ્
એક વિમાન હતું, જે શતયોજન જેટલું પહોળું, લાખો હંસો જોડાયેલા, હજારો ભૂતોની ટોળીઓથી ભરેલું અને સર્વ પ્રકારનાં ખજાનાંથી ભરપૂર હતું.
તદ્વિમાનં સમારુહ્ય સદ્યો જાલંધરો યયૌ । મધ્યાહ્ને મંદરં પ્રાપ્તઃ પ્રથમેઽહ્નિ બલૈઃ સહ
એ વિમાને ચડીને જલંધરે તરત જ પ્રસ્થાન કર્યું; અને પહેલા જ દિવસે, મધ્યાહ્ને, પોતાની સેના સાથે મન્દર પર પહોંચી ગયો.
ખંડિતં શિબિકાવાહૈર્દલિતં ભૂરિકુંજરૈઃ । દ્વિતીયે દિવસે મેરું સંપ્રાપ્તો બલસંયુતઃ
પલાંકી અને ઘણા હાથીઓથી બરબાદ થયેલો, એ પોતાના સેનાની સાથે બીજા દિવસે મેરુ પર પહોંચ્યો.
ઇલાવૃત્તે તુ શિખરે તસ્થૌ તત્કટકં મહત્ । અથ દૈત્યાધિપૈર્ભગ્નં ખાંડવં નંદનં વનમ્
ઇલાવૃતના શિખરે એ મહાન સેના ઊભી રહી; પછી દૈત્યના રાજાઓએ ખાંડવ અને નંદન વનને નાશ કરી દીધા.
શિખરાણિ વિશીર્ણાનિ મેરોર્દાનવપુંગવૈઃ । સંતાનકેષુ વૃક્ષેષુ બદ્ધા હિંદોલમંચકાન્
મેરુના શિખરો દાનવોના આગેવાનો દ્વારા તૂટી ગયા; વનના વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ઝૂલાઓ બાંધવામાં આવ્યા.
સિદ્ધાંગનાભિઃ સહિતા રેમિરે દૈત્યપુંગવાઃ । કુચકુંકુમતાંબૂલ ચંદનાગરુભૂષણૈઃ
દૈત્યના આગેવાનો સિદ્ધાંગનાઓ સાથે ત્યાં આનંદ કરતા હતા, સ્તન પર કુંકુમ, પાન, ચંદન અને અગરુથી સજ્જ હતા.
કેશપાશચ્યુતૈઃ પુષ્પૈઃ મેરોઃ સંપૂરિતા નદી । સુમેરોઃ પૂર્વદિગ્ભાગો ગજૈસ્તસ્ય વિઘટ્ટિતઃ
મેરુની નદી તેમના વાળમાંથી પડેલા ફૂલોથી ભરાઈ ગઈ; સુમેરુના પૂર્વ ભાગમાં તેમના હાથીઓએ બધું પછાડી દીધું.
દક્ષિણં ચ રથૈશ્ચેરુરુત્તરં પશ્ચિમં ભટૈઃ । અથ પ્રસ્થાપયામાસ દૈત્યાઞ્જાલધરોઽસુરઃ
દક્ષિણ તરફ રથો સાથે, ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફ યોદ્ધાઓ સાથે ગયા; પછી જાલંધર નામના અસુરે દૈત્યોને મોકલ્યા.
મહેંદ્રશિખરં ચાન્યે યયુર્દુંદુભિનિઃસ્વનૈઃ । રાજરાજપુરીં ભંક્ત્વા યમસ્ય વરુણસ્ય ચ
બીજાઓ મહેન્દ્રના શિખરે ઢોલના અવાજ સાથે ગયા, યમ અને વરુણની રાજધાની તોડી નાખી.
અન્યેષાં લોકપાલાનામાયયુસ્તેઽમરાવતીમ્ । અથોત્પાતાભવન્નાકે દિવ્યભૌમાંતરિક્ષગાઃ
બીજા લોકપાલોને જીત્યા પછી, તેઓ અમરાવતી શહેરમાં ગયા; પછી આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાં અશુભ સંકેતો દેખાયા.
રજઃ પપાત બહુલં તમસ્તોમો વિજૃંભતે । તદા પપાત કુલિશં કરાદિંદ્રસ્ય નિષ્પ્રભમ્
ઘણું ધૂળ પડ્યું અને ઘાટ અંધારું ફેલાયું; એ સમયે ઇન્દ્રના હાથમાંથી વીજળી તેજ વગર પડી ગઈ.
દૃષ્ટ્વા નિમિત્તાનિ ભયાવહાનિ નાકે મહેંદ્રો ગુરુમિત્યુવાચ । કિં કુર્મહે કં શરણં ચ યામસ્તં પશ્ય યુદ્ધં સમુપસ્થિતં ચ
આ ભયાનક સંકેતો જોઈને મહેન્દ્રે પોતાના ગુરુને કહ્યું: 'હવે શું કરીએ? કોને આશ્રય લઈએ? જુઓ, યુદ્ધ આવી ગયું છે.'
તતો વાચસ્પતિર્વાક્યમુવાચ ત્રિદશાધિપમ્ । ચરણૌ પાહિ શરણં વિષ્ણોર્વૈકુંઠવાસિનઃ
પછી બૃહસ્પતિએ દેવોના રાજાને કહ્યું: 'વૈકુંઠમાં રહેતા વિષ્ણુના પગે આશ્રય લો.'
ઇત્યુક્તો ગુરુણા દેવૈઃ સાકં વૈકુંઠમંદિરમ્ । જગામાખંડલઃ શીઘ્રં શરણં કૈટભદ્વિષઃ
ગુરુએ એમ કહ્યા પછી, ઇન્દ્રે દેવો સાથે જલદી વૈકુંઠના મંદિર તરફ જઈ, કૈટભના શત્રુના આશ્રયમાં ગયો.
શશંસ વાસુદેવાય વિજયો દ્વારપાલકઃ । જાલંધરભયત્રસ્તાઃ સર્વે દેવાઃ સમાગતાઃ
દ્વારપાલે વાસુદેવને કહ્યું: 'જાલંધરના ભયથી બધા દેવો અહીં ભયભીત થઈને આવ્યા છે.'
શ્રીરુવાચ-। ન વધ્યોઽસૌ મમ ભ્રાતા દેવાર્થે યુધ્યતા ત્વયા । શાપિતો દેવ મત્પ્રીત્યા વધાર્હો ન ભવિષ્યતિ
શ્રીએ કહ્યું: 'એ મારો ભાઈ છે, તું દેવો માટે યુદ્ધ કરે તો પણ એને મારવો નહીં. મારા આશીર્વાદથી એ શાપિત છે અને એને મૃત્યુ નહીં આવે.'
ઇતિ શ્રીવચનં શ્રુત્વા વિષ્ણુસ્ત્રૈલોક્યપાલકઃ । અથારુરોહ ગરુડં પક્ષક્ષેપાવૃતાંબરમ્
શ્રીના શબ્દો સાંભળી, ત્રણ લોકના રક્ષક વિષ્ણુએ, પાંખોથી આકાશ ઢંકી લેતા ગરુડ પર ચઢી ગયા.
વૈકુંઠભવનાત્તૂર્ણં નિર્ગતસ્ત્રિદશાન્હરિઃ । જાલંધરભયત્રસ્તાન્ગતકાંતીનથૈક્ષત
વૈકુંઠના ભવનમાંથી હરિ જલદી બહાર આવ્યા, જાલંધરના ભયથી પોતાના પ્રિયજન ગુમાવેલા દેવોને જોયા.
દદૃશુસ્તે સુરાઃ સર્વે હરિં સાંદ્રઘનોપમમ્ । શાર્ઙ્ગશંખગદાપદ્મવિભૂષિતચતુર્ભુજમ્
બધા દેવોએ હરિને ઘનઘોર વાદળ જેવો, ચાર હાથમાં શારંગ ધનુષ, શંખ, ગદા અને પદ્મ ધારણ કરેલા જોઈ.
સ્તોત્રં પઠિત્વા પુરતઃ પ્રાહેંદ્રઃ સરિતાંપતેઃ । જાલંધરેણાત્મજેન ભગ્નં દેવ ત્રિવિષ્ટપમ્ 6.5.
હરિના સમક્ષ સ્તોત્ર બોલ્યા પછી, ઇન્દ્રે કહ્યું: 'હે દેવ, જાલંધર - સમુદ્રના પુત્ર - દ્વારા ત્રિવિષ્ટપ નાશ થયો છે.'
તદિંદ્રવચનં શ્રુત્વાઽભયં દત્વા દિવૌકસામ્ । વિજેતુમસુરં દેવૈઃ સહ રેજે સુરાંતકૃત્
ઇન્દ્રના શબ્દો સાંભળીને, સ્વર્ગના વાસીઓને નિડરતા આપી, દેવો સાથે મળીને દેવોને વિનાશ કરનાર તેજસ્વી દૈત્યને જીતવા તૈયાર થયો.
અથાનીતં માતલિના રથમારુહ્ય વાસવઃ । વાસુદેવસ્ય પુરતઃ પ્રયયૌ વિધૃતાશનિઃ
પછી માતલીએ લાવ્યો તે રથ પર ચડીને, વાસવાએ પોતાના હાથમાં વજ્ર લઈને, વાસુદેવના આગળ આગળ પ્રસ્થાન કર્યું.
વામતસ્ત્રિદશાઃ સર્વે સવ્યતશ્ચ સમાયયૌ । સ્વાહાપ્રિયો દક્ષિણતઃ સ ચ મેષં સમાસ્થિતઃ
બધા દેવો ડાબી બાજુ ઊભા રહ્યા, અને સ્વાહાના પ્રિય, દક્ષિણ બાજુ પર, મેષ પર સવાર થઈને આવ્યો.
આરુહ્યૈરાવતં નાગં જયંતઃ શક્રનંદનઃ । ઉચ્ચૈઃશ્રવસમિંદ્રશ્ચ ઉભૌ ભગવતઃ પુરઃ
જયંત, શક્રનો પુત્ર, એરાવત હાથી પર સવાર થયો; ઇન્દ્ર ઉચ્ચૈઃશ્રવસ ઘોડા પર, બંને ભગવાનના આગળ ઊભા રહ્યા.
ધાતાર્યમા ચ મિત્રશ્ચ વરુણોંશો ભગસ્તથા । ઇંદ્રો વિવસ્વાન્પૂષા ચ પર્જન્યો દશમઃ સ્મૃતઃ
ધાતા, અર્યમાન, મિત્ર, વરુણ, અંશ, ભગ, ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, પુષા અને પર્જન્ય — આ દસ દેવો તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.
તતસ્ત્વષ્ટા તતો વિષ્ણૂ રેજે ધન્યો જઘન્યજઃ । ઇત્યેતે દ્વાદશાદિત્યા ઇંદ્રસ્ય પુરતઃ સ્થિતાઃ
પછી ત્વષ્ટા, પછી વિષ્ણુ, ધન્ય અને સૌથી યુવાન, તેજસ્વી બન્યા; આ રીતે આ બાર અદિત્ય ઇન્દ્રના આગળ ઊભા રહ્યા.
વીરભદ્રશ્ચ શંભુશ્ચ ગિરિશશ્ચ મહાયશાઃ । અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યઃ પિનાકી ચાપરાજિતઃ
વીરભદ્ર, શંભુ અને ગિરિશ — મહાન યશવંત; અજૈકપાદ, અહિબુધ્ન્ય, પિનાકી અને અપરાજિત,
ભુવનાધીશ્વરશ્ચૈવ કપાલી ચ વિશાંપતે । સ્થાણુર્ભગશ્ચ ભગવાન્રુદ્રા એકાદશ સ્મૃતાઃ
ભુવનના અધિપતિ, કપાલી, વિશ્વના રાજા, સ્થાણુ, ભગ અને ભગવાન — આ અગિયાર રુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે.