દગ્ધં ચરાચરં યેન વહ્નિના હયરૂપિણા । સ ચાપિ વિધૃતસ્તેન સાગરેણ દુરાત્મના
ઘોડા જેવો રૂપ ધરાવતો અગ્નિ, જેણે ચાલતું-અચળ બધું દાઝી નાખ્યું, એ પણ એ દુષ્ટ સમુદ્રે પોતાના અંદર રાખ્યો હતો.
ધર્મદ્વિષાં દાનવાનામસૌ વૈ આશ્રયઃ પ્રભુઃ । નિત્યં દધિ ઘૃતં ક્ષીરં દાનવેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ
ધર્મના દુશ્મન એવા દાનવોનો એ સ્વામી આશરો છે; એ દાનવોને હંમેશા દહીં, ઘી અને દૂધ આપતો રહે છે.
અતએવાયમસ્માભિઃ દુર્વારણ વિલોડિતઃ । દંડિતશ્ચ ગતશ્રીકો દેવૈરથ પુરાતનૈઃ
એટલે દુર્વારણ, અમે એ સમુદ્રને ઉથલાવી દીધો, દંડ આપ્યો અને પ્રાચીન દેવતાઓ સાથે એની તેજસ્વિતા પણ છીનવી લીધી.
શૃણુ દૂત સબંધેન મમ વિપ્રેણ શોષિતઃ । કુંભોદ્ભવેન કિંચૈષ દુઃસંગે નૈવ બાધ્યતે
દૂત, હવે વિગતે સાંભળ: મને મારા પોતાના કુંભમાંથી જન્મેલા પુરોહિતે સુકવી નાખ્યો હતો; છતાં, ખરાબ સંગતમાં એને કંઈ દુઃખ થતું નથી.
સોઽપિ યુદ્ધાર્થમસ્માભિઃ સર્વસૈન્યેન સંવૃતઃ । આગમિષ્યતિ વૈ નાશં ગમિષ્યતિ તદૈવ હિ
એ પણ, આખા સેના સાથે, અમારા સામે યુદ્ધ કરવા આવશે; અને ત્યારે એ ચોક્કસ નાશ પામશે.
ઇતીરયિત્વા વિરરામ વૃત્રહા સરિત્પતેરાત્મજદૂતમુચ્ચકૈઃ । શશંસ ચાગત્ય સમુદ્રસૂનોર્દેવેશ્વરેણોક્તમશેષમાદિતઃ
આ રીતે કહીને વૃત્રના સંહારક શાંત થયો, અને નદીના પુત્રના દૂતને ઉંચે અવાજે આજ્ઞા આપી; પછી પાછો જઈને, સમુદ્રપુત્રને દેવોના રાજાએ શરૂઆતથી જે કહ્યું હતું એ બધું કહી સંભળાવ્યું.
નારદ ઉવાચ-। મહેંદ્ર વચનં શ્રુત્વા નિજદૂતમુખેન ચ । સમુદ્રસૂનુઃ સંક્રુદ્ધઃ સર્વં સૈન્યં સમાહ્વયત્
નારદે કહ્યું: મહેન્દ્રના વચન પોતાના દૂતના મોઢેથી સાંભળી, સમુદ્રપુત્ર ખુબ ગુસ્સે થયો અને આખી પોતાની સેના બોલાવી.
રસાતલસ્થિતા દૈત્યાઃ યે ચ ભૂતલવાસિનઃ । આયયુઃ સબલાસ્તત્ર જાલંધરમથાજ્ઞયા
પાતાળમાં રહેતા દાનવો અને પૃથ્વી પર વસતા દાનવો પણ, જલંધરનાં આદેશથી, પોતાની પોતાની સેના સાથે ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
પ્રયાણપ્રક્રમે સિંધુસૂનોઃ સૈન્યસ્ય ગર્જિતૈઃ । સ્ફુટંતિ નભસો રાજન્પાતાલમખિલા દિશઃ
મહારાજા, જ્યારે સમુદ્રપુત્રની સેના કૂચ કરવા લાગી, ત્યારે deren ગર્જનાથી આકાશ, પાતાળ અને બધી દિશાઓ ધડધડ ધ્વનિત થઈ ઉઠી.
હયનાગોષ્ટ્રવદના બિડાલમુખભીષણાઃ । વ્યાઘ્રસિંહાખુવદના વિદ્યુત્સદૃશલોચનાઃ
કેટલાંકના ઘોડા, હાથી, ઊંટ જેવા ચહેરા હતા; કેટલાંક બિલાડી જેવાં ભયાનક ચહેરાવાળા; કેટલાંક વાઘ, સિંહ અને ઉંદર જેવા ચહેરાવાળા, અને વીજળી જેવી આંખો ધરાવતા હતા.
સર્પકેશા મહાદેહાઃ કેચિત્ખઙ્ગતનૂરુહાઃ । અન્યે ચ પરિધાવંતિ ગર્જંતિ જલદસ્વનૈઃ
કેટલાંકના વાળ સાપ જેવા, શરીર વિશાળ અને હાથમાં તલવાર જેવી ભુજાઓ હતી; બીજાં દોડતા અને મેઘના ગર્જનાથી પણ વધુ અવાજ કરતા હતા.
રથગજહયપત્તિસંકુલં સમરવિનોદકદંબ ભાસુરમ્ । અબ્જશતસહસ્રકોટિનાયકં બલમખિલં ચ તદા રરાજ રાજન્
મહારાજા, એ આખી સેના રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિથી ભરેલી, યુદ્ધમાં આનંદ આપતી અને તેજસ્વી હતી; અને એમાં લાખો કમળમાંથી જન્મેલા વીરોએ નેતૃત્વ કર્યું હતું.
શતયોજનવિસ્તીર્ણં વિમાનં હંસકોટિભિઃ । યુક્તં ભૂતિસહસ્રૌઘં સર્વવસ્તુપ્રપૂરિતમ્
એક વિમાન હતું, જે શતયોજન જેટલું પહોળું, લાખો હંસો જોડાયેલા, હજારો ભૂતોની ટોળીઓથી ભરેલું અને સર્વ પ્રકારનાં ખજાનાંથી ભરપૂર હતું.
તદ્વિમાનં સમારુહ્ય સદ્યો જાલંધરો યયૌ । મધ્યાહ્ને મંદરં પ્રાપ્તઃ પ્રથમેઽહ્નિ બલૈઃ સહ
એ વિમાને ચડીને જલંધરે તરત જ પ્રસ્થાન કર્યું; અને પહેલા જ દિવસે, મધ્યાહ્ને, પોતાની સેના સાથે મન્દર પર પહોંચી ગયો.
ખંડિતં શિબિકાવાહૈર્દલિતં ભૂરિકુંજરૈઃ । દ્વિતીયે દિવસે મેરું સંપ્રાપ્તો બલસંયુતઃ
પલાંકી અને ઘણા હાથીઓથી બરબાદ થયેલો, એ પોતાના સેનાની સાથે બીજા દિવસે મેરુ પર પહોંચ્યો.
ઇલાવૃત્તે તુ શિખરે તસ્થૌ તત્કટકં મહત્ । અથ દૈત્યાધિપૈર્ભગ્નં ખાંડવં નંદનં વનમ્
ઇલાવૃતના શિખરે એ મહાન સેના ઊભી રહી; પછી દૈત્યના રાજાઓએ ખાંડવ અને નંદન વનને નાશ કરી દીધા.
શિખરાણિ વિશીર્ણાનિ મેરોર્દાનવપુંગવૈઃ । સંતાનકેષુ વૃક્ષેષુ બદ્ધા હિંદોલમંચકાન્
મેરુના શિખરો દાનવોના આગેવાનો દ્વારા તૂટી ગયા; વનના વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ઝૂલાઓ બાંધવામાં આવ્યા.
સિદ્ધાંગનાભિઃ સહિતા રેમિરે દૈત્યપુંગવાઃ । કુચકુંકુમતાંબૂલ ચંદનાગરુભૂષણૈઃ
દૈત્યના આગેવાનો સિદ્ધાંગનાઓ સાથે ત્યાં આનંદ કરતા હતા, સ્તન પર કુંકુમ, પાન, ચંદન અને અગરુથી સજ્જ હતા.
કેશપાશચ્યુતૈઃ પુષ્પૈઃ મેરોઃ સંપૂરિતા નદી । સુમેરોઃ પૂર્વદિગ્ભાગો ગજૈસ્તસ્ય વિઘટ્ટિતઃ
મેરુની નદી તેમના વાળમાંથી પડેલા ફૂલોથી ભરાઈ ગઈ; સુમેરુના પૂર્વ ભાગમાં તેમના હાથીઓએ બધું પછાડી દીધું.
દક્ષિણં ચ રથૈશ્ચેરુરુત્તરં પશ્ચિમં ભટૈઃ । અથ પ્રસ્થાપયામાસ દૈત્યાઞ્જાલધરોઽસુરઃ
દક્ષિણ તરફ રથો સાથે, ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફ યોદ્ધાઓ સાથે ગયા; પછી જાલંધર નામના અસુરે દૈત્યોને મોકલ્યા.
મહેંદ્રશિખરં ચાન્યે યયુર્દુંદુભિનિઃસ્વનૈઃ । રાજરાજપુરીં ભંક્ત્વા યમસ્ય વરુણસ્ય ચ
બીજાઓ મહેન્દ્રના શિખરે ઢોલના અવાજ સાથે ગયા, યમ અને વરુણની રાજધાની તોડી નાખી.
અન્યેષાં લોકપાલાનામાયયુસ્તેઽમરાવતીમ્ । અથોત્પાતાભવન્નાકે દિવ્યભૌમાંતરિક્ષગાઃ
બીજા લોકપાલોને જીત્યા પછી, તેઓ અમરાવતી શહેરમાં ગયા; પછી આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાં અશુભ સંકેતો દેખાયા.
રજઃ પપાત બહુલં તમસ્તોમો વિજૃંભતે । તદા પપાત કુલિશં કરાદિંદ્રસ્ય નિષ્પ્રભમ્
ઘણું ધૂળ પડ્યું અને ઘાટ અંધારું ફેલાયું; એ સમયે ઇન્દ્રના હાથમાંથી વીજળી તેજ વગર પડી ગઈ.
દૃષ્ટ્વા નિમિત્તાનિ ભયાવહાનિ નાકે મહેંદ્રો ગુરુમિત્યુવાચ । કિં કુર્મહે કં શરણં ચ યામસ્તં પશ્ય યુદ્ધં સમુપસ્થિતં ચ
આ ભયાનક સંકેતો જોઈને મહેન્દ્રે પોતાના ગુરુને કહ્યું: 'હવે શું કરીએ? કોને આશ્રય લઈએ? જુઓ, યુદ્ધ આવી ગયું છે.'
તતો વાચસ્પતિર્વાક્યમુવાચ ત્રિદશાધિપમ્ । ચરણૌ પાહિ શરણં વિષ્ણોર્વૈકુંઠવાસિનઃ
પછી બૃહસ્પતિએ દેવોના રાજાને કહ્યું: 'વૈકુંઠમાં રહેતા વિષ્ણુના પગે આશ્રય લો.'
ઇત્યુક્તો ગુરુણા દેવૈઃ સાકં વૈકુંઠમંદિરમ્ । જગામાખંડલઃ શીઘ્રં શરણં કૈટભદ્વિષઃ
ગુરુએ એમ કહ્યા પછી, ઇન્દ્રે દેવો સાથે જલદી વૈકુંઠના મંદિર તરફ જઈ, કૈટભના શત્રુના આશ્રયમાં ગયો.
શશંસ વાસુદેવાય વિજયો દ્વારપાલકઃ । જાલંધરભયત્રસ્તાઃ સર્વે દેવાઃ સમાગતાઃ
દ્વારપાલે વાસુદેવને કહ્યું: 'જાલંધરના ભયથી બધા દેવો અહીં ભયભીત થઈને આવ્યા છે.'
શ્રીરુવાચ-। ન વધ્યોઽસૌ મમ ભ્રાતા દેવાર્થે યુધ્યતા ત્વયા । શાપિતો દેવ મત્પ્રીત્યા વધાર્હો ન ભવિષ્યતિ
શ્રીએ કહ્યું: 'એ મારો ભાઈ છે, તું દેવો માટે યુદ્ધ કરે તો પણ એને મારવો નહીં. મારા આશીર્વાદથી એ શાપિત છે અને એને મૃત્યુ નહીં આવે.'
ઇતિ શ્રીવચનં શ્રુત્વા વિષ્ણુસ્ત્રૈલોક્યપાલકઃ । અથારુરોહ ગરુડં પક્ષક્ષેપાવૃતાંબરમ્
શ્રીના શબ્દો સાંભળી, ત્રણ લોકના રક્ષક વિષ્ણુએ, પાંખોથી આકાશ ઢંકી લેતા ગરુડ પર ચઢી ગયા.
વૈકુંઠભવનાત્તૂર્ણં નિર્ગતસ્ત્રિદશાન્હરિઃ । જાલંધરભયત્રસ્તાન્ગતકાંતીનથૈક્ષત
વૈકુંઠના ભવનમાંથી હરિ જલદી બહાર આવ્યા, જાલંધરના ભયથી પોતાના પ્રિયજન ગુમાવેલા દેવોને જોયા.