દુર્વારણો દેવસભાં પ્રવિષ્ટઃ પ્રવ્યલોકયત્ । હરિં દેવૈસ્તુ યસ્ત્રિંશત્કોટિભિઃ પરિવેષ્ટિતમ્
દુર્વારણ દેવોની સભામાં પ્રવેશી, ચારે બાજુ જોઈને, હરિને ત્રીસ કરોડ દેવો દ્વારા ઘેરાયેલો જોયો.
સ્વર્ણસિંહાસનં દિવ્યં ચામરાનિલસેવિતમ્ । શચીપ્રેમરસોત્ફુલ્લનયનાબ્જસહસ્રકમ્
તેને દિવ્ય સોનાનું સિંહાસન, સ્વર્ગીય ચામરથી પંખાવાયેલું, અને શચી પ્રેમના રસથી ખીલી રહેલા હજાર કમળ જેવા આંખો દેખાયા.
દુર્વારણોઽથ દેવેશં વિલોક્ય ગુરુણા સહ । પ્રણનામાત્મગર્વેણ પ્રહસન્નયનશ્રિયમ્
પછી દુર્વારણે દેવોના સ્વામી અને તેમના ગુરુને જોઈને, આત્મગર્વથી હસતા ચહેરે, નમસ્કાર કર્યો.
નિર્દિષ્ટમાસનં ભેજે દૂતો જાલંધરસ્ય સઃ । કસ્ય ત્વં કેન કાર્યેણ પ્રાપ્તઃ પ્રાહેતિ તં હરિઃ
જાલંધરના દૂતને જે આસન બતાવાયું, તે ત્યાં બેઠો. હરિએ પૂછ્યું: "તમે કોણ છો? કયા કામ માટે આવ્યા છો?"
દૂતો જાલંધરસ્યાહં સ જગાદ પુરંદરમ્ । સ રાજા સર્વલોકાનાં તસ્યાજ્ઞાં શૃણુ મન્મુખાત્
જાલંધરના દૂતએ પુરંદરાને કહ્યું: "તે બધા લોકનો રાજા છે. તેની આજ્ઞા મારા મોઢેથી સાંભળો."
પિતૃવ્યો મમ દુગ્ધાબ્ધિસ્ત્વયા કસ્માદ્વિલોડિતઃ । મંદરાદ્રિવિધાનેન હૃતં કોશં મહાધનમ્
"મારો કાકા છે ક્ષીર સાગર. તમે મંદર પર્વતથી તેને કેમ મથન કર્યો અને મોટું ખજાનો અને ધન કેમ લઈ લીધું?"
શ્રીચંદ્રામૃતનાગાશ્વં તન્મણિં વિદ્રુમાદિકમ્ । દેહિ સર્વં તથા સ્વર્ગં શીઘ્રં ત્યજ પુરંદર
ચાંદ્રમાની, અમૃત, એરાવત હાથી, એ મણિ, વિદ્રુમ અને આવા બધા ખજાના, સાથે સ્વર્ગ પણ આપો; અને પુરંદર, તું તરત અહીંથી જતો રહે.
સ ત્વં મદ્વચનાત્તૂર્ણં કુરુ સર્વં યથોચિતમ્ । તં ક્ષમાપય ભૂપાલ યદિ જીવિતુમિચ્છસિ
મારા કહેવાથી તું બધું યોગ્ય રીતે તરત કરી નાખ; અને જો તારે જીવવું હોય તો એ રાજાને માફી માગજે.
અથ પ્રહસ્ય મઘવા પ્રાહ દુર્વારણં પ્રતિ । શૃણુ દૂત સમાસેન સિંધોર્મથનકારણમ્
પછી મઘવાને હસીને દુર્વારણને કહ્યું: 'દૂત, તું સંક્ષિપ્તમાં સાંભળ, સમુદ્રને મથવાનો કારણ શું હતું.'
પુરા હિમવતઃ સૂનુર્મૈનાકો નામ મે રિપુઃ । સ કુક્ષૌ વિધૃતસ્તેન સાગરેણ જડેન ચ
પહેલાં હિમવંતનો પુત્ર, મૈનાક નામનો, મારો દુશ્મન હતો; એને એ મૂર્ખ સમુદ્રે પોતાના પેટમાં રાખ્યો હતો.
દગ્ધં ચરાચરં યેન વહ્નિના હયરૂપિણા । સ ચાપિ વિધૃતસ્તેન સાગરેણ દુરાત્મના
ઘોડા જેવો રૂપ ધરાવતો અગ્નિ, જેણે ચાલતું-અચળ બધું દાઝી નાખ્યું, એ પણ એ દુષ્ટ સમુદ્રે પોતાના અંદર રાખ્યો હતો.
ધર્મદ્વિષાં દાનવાનામસૌ વૈ આશ્રયઃ પ્રભુઃ । નિત્યં દધિ ઘૃતં ક્ષીરં દાનવેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ
ધર્મના દુશ્મન એવા દાનવોનો એ સ્વામી આશરો છે; એ દાનવોને હંમેશા દહીં, ઘી અને દૂધ આપતો રહે છે.
અતએવાયમસ્માભિઃ દુર્વારણ વિલોડિતઃ । દંડિતશ્ચ ગતશ્રીકો દેવૈરથ પુરાતનૈઃ
એટલે દુર્વારણ, અમે એ સમુદ્રને ઉથલાવી દીધો, દંડ આપ્યો અને પ્રાચીન દેવતાઓ સાથે એની તેજસ્વિતા પણ છીનવી લીધી.
શૃણુ દૂત સબંધેન મમ વિપ્રેણ શોષિતઃ । કુંભોદ્ભવેન કિંચૈષ દુઃસંગે નૈવ બાધ્યતે
દૂત, હવે વિગતે સાંભળ: મને મારા પોતાના કુંભમાંથી જન્મેલા પુરોહિતે સુકવી નાખ્યો હતો; છતાં, ખરાબ સંગતમાં એને કંઈ દુઃખ થતું નથી.
સોઽપિ યુદ્ધાર્થમસ્માભિઃ સર્વસૈન્યેન સંવૃતઃ । આગમિષ્યતિ વૈ નાશં ગમિષ્યતિ તદૈવ હિ
એ પણ, આખા સેના સાથે, અમારા સામે યુદ્ધ કરવા આવશે; અને ત્યારે એ ચોક્કસ નાશ પામશે.
ઇતીરયિત્વા વિરરામ વૃત્રહા સરિત્પતેરાત્મજદૂતમુચ્ચકૈઃ । શશંસ ચાગત્ય સમુદ્રસૂનોર્દેવેશ્વરેણોક્તમશેષમાદિતઃ
આ રીતે કહીને વૃત્રના સંહારક શાંત થયો, અને નદીના પુત્રના દૂતને ઉંચે અવાજે આજ્ઞા આપી; પછી પાછો જઈને, સમુદ્રપુત્રને દેવોના રાજાએ શરૂઆતથી જે કહ્યું હતું એ બધું કહી સંભળાવ્યું.
નારદ ઉવાચ-। મહેંદ્ર વચનં શ્રુત્વા નિજદૂતમુખેન ચ । સમુદ્રસૂનુઃ સંક્રુદ્ધઃ સર્વં સૈન્યં સમાહ્વયત્
નારદે કહ્યું: મહેન્દ્રના વચન પોતાના દૂતના મોઢેથી સાંભળી, સમુદ્રપુત્ર ખુબ ગુસ્સે થયો અને આખી પોતાની સેના બોલાવી.
રસાતલસ્થિતા દૈત્યાઃ યે ચ ભૂતલવાસિનઃ । આયયુઃ સબલાસ્તત્ર જાલંધરમથાજ્ઞયા
પાતાળમાં રહેતા દાનવો અને પૃથ્વી પર વસતા દાનવો પણ, જલંધરનાં આદેશથી, પોતાની પોતાની સેના સાથે ત્યાં આવી પહોંચ્યા.
પ્રયાણપ્રક્રમે સિંધુસૂનોઃ સૈન્યસ્ય ગર્જિતૈઃ । સ્ફુટંતિ નભસો રાજન્પાતાલમખિલા દિશઃ
મહારાજા, જ્યારે સમુદ્રપુત્રની સેના કૂચ કરવા લાગી, ત્યારે deren ગર્જનાથી આકાશ, પાતાળ અને બધી દિશાઓ ધડધડ ધ્વનિત થઈ ઉઠી.
હયનાગોષ્ટ્રવદના બિડાલમુખભીષણાઃ । વ્યાઘ્રસિંહાખુવદના વિદ્યુત્સદૃશલોચનાઃ
કેટલાંકના ઘોડા, હાથી, ઊંટ જેવા ચહેરા હતા; કેટલાંક બિલાડી જેવાં ભયાનક ચહેરાવાળા; કેટલાંક વાઘ, સિંહ અને ઉંદર જેવા ચહેરાવાળા, અને વીજળી જેવી આંખો ધરાવતા હતા.
સર્પકેશા મહાદેહાઃ કેચિત્ખઙ્ગતનૂરુહાઃ । અન્યે ચ પરિધાવંતિ ગર્જંતિ જલદસ્વનૈઃ
કેટલાંકના વાળ સાપ જેવા, શરીર વિશાળ અને હાથમાં તલવાર જેવી ભુજાઓ હતી; બીજાં દોડતા અને મેઘના ગર્જનાથી પણ વધુ અવાજ કરતા હતા.
રથગજહયપત્તિસંકુલં સમરવિનોદકદંબ ભાસુરમ્ । અબ્જશતસહસ્રકોટિનાયકં બલમખિલં ચ તદા રરાજ રાજન્
મહારાજા, એ આખી સેના રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતિથી ભરેલી, યુદ્ધમાં આનંદ આપતી અને તેજસ્વી હતી; અને એમાં લાખો કમળમાંથી જન્મેલા વીરોએ નેતૃત્વ કર્યું હતું.
શતયોજનવિસ્તીર્ણં વિમાનં હંસકોટિભિઃ । યુક્તં ભૂતિસહસ્રૌઘં સર્વવસ્તુપ્રપૂરિતમ્
એક વિમાન હતું, જે શતયોજન જેટલું પહોળું, લાખો હંસો જોડાયેલા, હજારો ભૂતોની ટોળીઓથી ભરેલું અને સર્વ પ્રકારનાં ખજાનાંથી ભરપૂર હતું.
તદ્વિમાનં સમારુહ્ય સદ્યો જાલંધરો યયૌ । મધ્યાહ્ને મંદરં પ્રાપ્તઃ પ્રથમેઽહ્નિ બલૈઃ સહ
એ વિમાને ચડીને જલંધરે તરત જ પ્રસ્થાન કર્યું; અને પહેલા જ દિવસે, મધ્યાહ્ને, પોતાની સેના સાથે મન્દર પર પહોંચી ગયો.
ખંડિતં શિબિકાવાહૈર્દલિતં ભૂરિકુંજરૈઃ । દ્વિતીયે દિવસે મેરું સંપ્રાપ્તો બલસંયુતઃ
પલાંકી અને ઘણા હાથીઓથી બરબાદ થયેલો, એ પોતાના સેનાની સાથે બીજા દિવસે મેરુ પર પહોંચ્યો.
ઇલાવૃત્તે તુ શિખરે તસ્થૌ તત્કટકં મહત્ । અથ દૈત્યાધિપૈર્ભગ્નં ખાંડવં નંદનં વનમ્
ઇલાવૃતના શિખરે એ મહાન સેના ઊભી રહી; પછી દૈત્યના રાજાઓએ ખાંડવ અને નંદન વનને નાશ કરી દીધા.
શિખરાણિ વિશીર્ણાનિ મેરોર્દાનવપુંગવૈઃ । સંતાનકેષુ વૃક્ષેષુ બદ્ધા હિંદોલમંચકાન્
મેરુના શિખરો દાનવોના આગેવાનો દ્વારા તૂટી ગયા; વનના વૃક્ષોની ડાળીઓ પર ઝૂલાઓ બાંધવામાં આવ્યા.
સિદ્ધાંગનાભિઃ સહિતા રેમિરે દૈત્યપુંગવાઃ । કુચકુંકુમતાંબૂલ ચંદનાગરુભૂષણૈઃ
દૈત્યના આગેવાનો સિદ્ધાંગનાઓ સાથે ત્યાં આનંદ કરતા હતા, સ્તન પર કુંકુમ, પાન, ચંદન અને અગરુથી સજ્જ હતા.
કેશપાશચ્યુતૈઃ પુષ્પૈઃ મેરોઃ સંપૂરિતા નદી । સુમેરોઃ પૂર્વદિગ્ભાગો ગજૈસ્તસ્ય વિઘટ્ટિતઃ
મેરુની નદી તેમના વાળમાંથી પડેલા ફૂલોથી ભરાઈ ગઈ; સુમેરુના પૂર્વ ભાગમાં તેમના હાથીઓએ બધું પછાડી દીધું.
દક્ષિણં ચ રથૈશ્ચેરુરુત્તરં પશ્ચિમં ભટૈઃ । અથ પ્રસ્થાપયામાસ દૈત્યાઞ્જાલધરોઽસુરઃ
દક્ષિણ તરફ રથો સાથે, ઉત્તર અને પશ્ચિમ તરફ યોદ્ધાઓ સાથે ગયા; પછી જાલંધર નામના અસુરે દૈત્યોને મોકલ્યા.