યત્ર હાટકહિંદોલ શૃંખલાઘર્ષણોદ્ભવઃ । ચકાર સુંદરીં શબ્દઃ સ્ફુટં મેરુભુવોભુવમ્
ત્યાં સુવર્ણની ઝૂલા અને સાંકળો ઘસાઈને જે અવાજ થતો, એ સ્પષ્ટ રીતે મેરુ પર્વત પરથી જમીન સુધી ગુંજતો હતો.
સાકં સરિદ્ભિઃ પુત્રસ્યોશનસા સહ સાગરઃ । તત્રાભિષેકમકરોદ્વાદિત્રૈર્નિજ ગર્જિતૈઃ
નદીઓ સાથે, સાગરે પોતાના પુત્ર ઉશનસ સાથે ત્યાં અભિષેક કર્યો, અને પોતાના ગર્જનાથી વાદ્ય વગાડ્યાં.
યાઃ સ્કંદસ્ય જગાદ તારકજયે દેવઃ સ્વયંભૂઃ સ્વયં સ્વઃ સામ્રાજ્યમહોત્સવેઽપિ ચ શચીકાંતસ્ય વાચસ્પતિઃ । તાભિશ્ચિત્રવિંરિંચિ વક્ત્રસરસી હંસીભિરાશાસ્મહે વાણીભિર્વસુધાવિવાહસમયે મંત્રોત્સવૈર્મંગલમ્
જ્યાં સ્કંદે તારક પર વિજય મેળવ્યો ત્યારે બ્રહ્માએ અને ઈન્દ્રના મહોત્સવે બૃહસ્પતિએ જે શુભ વાણીઓ ઉચ્ચારી, એવી સુંદર વાણીઓ, જેમ વિદ્વાનના મોંના સરોવરમાં હંસો, એમ અમને પૃથ્વી વિવાહના મંત્રોત્સવ જેવી શુભતા આપે.
મહાપદ્મસહસ્રં તુ સૈન્યમાત્મોદરોદ્ભવમ્ । જાલંધરાય પુત્રાય દદૌ ભીમં મહોદધિઃ
મહાસાગરે પોતાના પેટમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું હજારો મહાપદ્મોનું શક્તિશાળી સેના પોતાના પુત્ર જાલંધરને આપી.
જાલંધરાય શુક્રોઽપિ પ્રીત્યા વિદ્યાં નિજાં દદૌ । મૃતસંજીવનીં નામ્ના માયાં રુદ્રવિમોહિનીમ્
શુક્રે પણ પ્રેમથી પોતાની વિદ્યા, એટલે કે મૃત્યુને પણ જીવી ઉઠાડે એવી માયા 'મૃતસંજીવની', જાલંધરને આપી, જે રુદ્રને પણ મોહિત કરી શકે.
શસ્ત્રાસ્ત્રવિદ્યા અન્યાશ્ચ વિધિના અબ્ધિસૂનવે । યદન્યત્સકલં તસ્મૈ વ્યાખ્યાતં કવિના તદા
બીજી બધી શસ્ત્ર અને અસ્ત્ર વિદ્યા તથા જે કંઈ શિખવવાનું હતું, તે બધું કવિએ યોગ્ય રીતે સાગરપુત્રને સમજાવ્યું.
તતો જાલંધરં પુત્રમભિષિચ્યાર્ણવો યયૌ । સ્વસ્થાનં દિવ્યદેહેન નદીભિઃ પરિવારિતઃ
પછી જાલંધરને અભિષેક કર્યા પછી, સાગર પોતાનાં દિવ્ય સ્વરૂપે, નદીઓથી ઘેરાઈને, પોતાના સ્થાન પર પાછો ગયો.
દૃષ્ટ્વા જાલંધરો દિવ્યપુરં ગોપુરમંડિતમ્ । વ્યચરત્સહ શુક્રેણ દ્વિજસંઘૈઃ સુપૂજિતઃ
જાલંધરે જ્યારે ઊંચા દ્વારોથી શોભાયમાન દિવ્યનગર જોયું, ત્યારે તે શુક્ર સાથે ત્યાં ફર્યો અને બ્રાહ્મણોના સમૂહથી સન્માનિત થયો.
એતસ્મિન્નંતરે દૈત્યાઃ પાતાલસ્થા મહાબલાઃ । પ્રાપ્તા જાલંધરં સર્વે કાલનેમિપુરોગમાઃ
આ દરમિયાન પાતાળમાં રહેતા અને બહુ બળવાન એવા દૈત્યોએ, કાલનેમિની આગેવાનીમાં, બધા જાલંધર પાસે આવ્યા.
તતો મહાબલા વીરા બલં ક્ષીરોદસંનિભમ્ । તસ્ય શુંભાસુરં દૈત્યં સેનાપતિમકલ્પયન્
પછી એ શક્તિશાળી અને પરાક્રમી અસુરોએ, જેમનું બળ ક્ષીરસાગર જેટલું હતું, તેમણે શુંભ નામના દૈત્યને તેની સેના માટે સેનાપતિ બનાવ્યો.
બલં સ્વવશગં કૃત્વા કૃત્વા ભુવિ સ્થિરં જલમ્ । જાલંધરસ્તદા રાજ્યં પિતૃદત્તં ચકાર સઃ
પછી જાલંધરે પોતાની સેના કાબૂમાં લીધી અને જમીન પર પાણી સ્થિર કર્યું, અને પિતાએ આપેલું રાજ્ય સંભાળ્યું.
અત્રાંતરેઽપ્સરાઃ કાચિત્સ્વર્ણેત્યાસીત્પુરા દિવિ । તસ્યાઃ ક્રૌંચપ્રસાદેન વૃંદાનામ સુતાભવત્
એ સમયે સ્વર્ગમાં સ્વર્ણા નામની એક અપ્સરા હતી; ક્રૌંચના આશીર્વાદથી તે વૃંદાની માતા બની.
ધાત્રા વિભવસંયુક્તં સૌંદર્યં યત્કૃતં પૃથક્ । તત્તદેકગતં દ્રષ્ટું વૃંદાગાત્રં વિનિર્મિતમ્
ધાતાએ જે પણ અલગ અલગ સૌંદર્ય અને વૈભવ બનાવ્યું હતું, તે બધું એકઠું કરીને વૃંદાના શરીરમાં મૂકી દીધું.
તાં વૃંદામતિચાર્વંગીં પ્રમદાં જનમોહિનીમ્ । સ્વર્ણા જાલંધરસ્યાર્થે દદૌ શુક્રાય યાચતે
એ અત્યંત સુંદર અને બધાને મોહિત કરનારી વૃંદાને, સ્વર્ણાએ જાલંધર માટે, શુક્રે માંગ્યું ત્યારે, તેને આપી દીધી.
શુક્ર ઉવાચ-। કંદર્પસ્ય જગન્નેત્ર શસ્ત્રેણાશ્ચર્યકારિણા । રૂપેણાનેન રંભોરુ દીર્ઘાયુઃ સુખિની ભવ
શુક્રે કહ્યું: 'હે રંભા જેવી જાંઘવાળી, કામદેવના આ આશ્ચર્યજનક શસ્ત્ર અને રૂપથી, તું દીર્ઘાયુ અને સુખી થા.'
નિર્માય સ્વયમેવ વિસ્મિતમનાઃ સૌંદર્યસારેણ યં। સ્વવ્યાપારપરિશ્રમસ્ય કલશં વેધાઃ સમારોપયત્ । કંદર્પં પુરુષં સ્ત્રિયો વિદધતે યસ્મિન્ન દૃષ્ટે સતિ દ્રષ્ટવ્યાવધિ। રૂપમાપ્નુહિ પતિં તં દીર્ઘનેત્રં ભટમ્
સર્જનહારે પોતે જ આશ્ચર્યચકિત મનથી સૌંદર્યનું સાર લઈને, પોતાની મહેનતનું પાત્ર બનાવ્યું; સ્ત્રીઓ જે પુરુષને કામ આપે છે, અને જેને જોઈને જોઈ રહેવું મન થાય, એવું રૂપ અને લાંબા નેત્રોવાળો પતિ તને મળે.
ઉપયેમે વિવાહેન ગાંધર્વેણાર્ણવાત્મજઃ । વૃંદાં તૌ દંપતી જાતૌ જનાનંદકરૌ નૃપ
અર્ણવપુત્રે વૃંદાને ગાંધર્વ વિધિથી લગ્ન કર્યું; એ બંને dampati થયા અને પ્રજાને આનંદ આપતા થયા, રાજન.
ચંચલત્વં પરિત્યક્તં તયા જાલંધરોઽપિ હિ । વૃત્તેન વૃદ્ધકાર્યેણ ચકમે ન પરસ્ત્રિયમ્
વૃંદાએ પણ ચંચળતા છોડી દીધી, અને જાલંધરે પોતાના સારા વર્તન અને વૃદ્ધિભર્યા કાર્યોથી ક્યારેય બીજી સ્ત્રીની ઈચ્છા કરી નહીં.
કદાચિત્સ સભાસીનો દૃષ્ટ્વા રાહું શિરોહૃતમ્। કસ્માત્કાયાર્દ્ધશેષોઽયં ઇતિ પપ્રચ્છ ભાર્ગવમ્
એક વખત સભામાં બેઠા હતા ત્યારે, રાહુનું કપાયેલું માથું જોઈને, તેમણે ભર્ગવને પૂછ્યું: "આ કેમ માત્ર અડધું શરીર રાખે છે?"
સ તસ્ય કથયામાસ પૂર્વવૃત્તાંતમાદિતઃ । યથા નિર્મથિતો દેવૈઃ ક્ષીરોદોઽમૃતકારણાત્ 6.4.
પછી ભર્ગવણે શરૂઆતથી જ જૂની વાતો કહી, કેવી રીતે દેવોએ અમૃત માટે ક્ષીર સાગરનું મंथન કર્યું હતું.
તચ્છ્રુત્વા વિસ્મિતો વાક્યં પ્રાહ જાલંધરોઽસુરઃ । પ્રસાદસુમુખો રાહું કામરૂપો ભવાધુના
આ સાંભળીને, જાલંધર અસુર આશ્ચર્યથી બોલ્યો: "તમારી કૃપાથી, રાહુ, હવે તું ઈચ્છે તેવું રૂપ ધારણ કરી શકે છે."
ઇતિ શુક્રસ્ય મંત્રેણ સિંધુસૂનુઃ પ્રતાપવાન્ । પિતૃવ્યં સંસ્મરન્વીર વિગ્રહં ત્વકરોત્સુરૈઃ
શુક્રના ઉપદેશથી, સાગરપુત્ર જાલંધરે પોતાના કાકાને યાદ કરીને, બહાદુરીથી દેવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ- કઃ પિતૃવ્યઃ સિંધુસૂનોઃ કિં વૃત્તં તસ્ય વિગ્રહે । યુયુધે સ કથં દૈત્યસ્તન્મે કથય નારદ
યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું: "સાગરપુત્રનો કાકા કોણ છે? તેના યુદ્ધમાં શું થયું? એ દૈત્ય કેવી રીતે લડ્યો? એ વાત મને કહો, નારદ."
નારદ ઉવાચ-। શૃણુ ત્વં નૃપશાર્દૂલ પિતૃવ્યઃ ક્ષીરસાગરઃ । જાલંધરસ્ય તં દેવૈઃ પ્રમથ્ય ધનમાહૃતમ્
નારદે કહ્યું: "મહારાજ, સાંભળો. જાલંધરનો કાકા છે ક્ષીર સાગર. દેવોએ તેને મથન કરીને તેનું ધન લઈ લીધું."
શ્રીચંદ્રામૃતનાગાશ્વપૂર્વં તસ્ય સુરાસુરૈઃ । તચ્છ્રુત્વા વિગ્રહં ચક્રે દેવૈર્જાલંધરોઽસુરઃ
શ્રી, ચંદ્ર, અમૃત, સાપ અને ઘોડા પહેલા દેવો અને અસુરોના પ્રયાસથી ક્ષીર સાગરમાંથી બહાર આવ્યા. આ સાંભળીને જાલંધરે દેવો સામે યુદ્ધ કર્યું.
કદાચિત્પ્રેષયામાસ દૂતં દુર્વારણં બલી । શિક્ષયિત્વા તુ વક્તવ્યં દેવેંદ્રભવનં પ્રતિ
એક વખત, જાલંધરે દુર્વારણ નામના શક્તિશાળી દૂતને મોકલ્યો અને તેને ઇન્દ્રના મહેલમાં શું કહેવું તે શીખવીને મોકલ્યો.
અથ સ્યંદનમારુહ્ય યયૌ દુર્વારણો દિવિ । પ્રવેષ્ટુકામો ભવનં દ્વારસ્થૈર્દ્વારિ નિવારિતઃ
પછી દુર્વારણે રથ પર ચડીને સ્વર્ગમાં ગયો. મહેલમાં પ્રવેશવાની ઈચ્છા રાખી, દરવાજા પર દરવાજાળોએ તેને અટકાવ્યો.
દૂત ઉવાચ-। જાલંધરસ્ય દૂતોઽહં આગતઃ શક્રસંનિધૌ । ગત્વા તત્ર ભવંતો માં વિજ્ઞાપયિતુમર્હથ
દૂત બોલ્યો: "હું જાલંધરનો દૂત છું, શક્રની હાજરીમાં આવ્યો છું. તમે જઈને તમારા સ્વામીને જણાવો કે હું આવ્યો છું."
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તદૈવ તુ શચીપતિમ્ । ગત્વા ચ પ્રણિપત્યાહ દૂતો દેવાગતો ભુવઃ
તેના શબ્દો સાંભળીને, તેઓ તરત જ શચીપતિ પાસે ગયા, નમસ્કાર કરીને કહ્યું: "દેવો તરફથી એક દૂત પૃથ્વી પર આવ્યો છે."
દૌવારિકો મહેંદ્રેણ પ્રત્યુક્તો દૂતમાનય । હસ્તે ગૃહીત્વા તં દૂતં વાસવાંતિકમાનયત્
મહેન્દ્રના આદેશથી, દરવાજાળાએ દૂતને હાથમાં પકડીને વાસવની હાજરીમાં લાવ્યો.