રુદતોત્કંપિતા પૃથ્વી ત્રિલોકી નાદિતાભવત્ । સમાધિબદ્ધમુદ્રાં ચ સંતત્યાજ ચતુર્મુખઃ
તે રડ્યું ત્યારે પૃથ્વી ધ્રુજી ઉઠી અને ત્રણે લોકમાં ગુંજાટ થયો; અને ચતુર્મુખ બ્રહ્માએ પોતાનું ધ્યાન છોડ્યું.
અત્રાંતરે પરિત્રસ્તાં તાં સંવીક્ષ્ય જગત્ત્રયીમ્ । ધાતા સુરેંદ્રવાક્યેન પ્રજગામ મહાર્ણવમ્
એ દરમિયાન, ત્રિલોકી ડરી ગઈ તે જોઈ, ધાતા દેવરાજની આજ્ઞાથી મહાસાગર પાસે ગયો.
આશ્ચર્યમિતિ સંચિંત્ય હંસારૂઢો જવાદ્યયૌ । બ્રહ્માણમાગતં વીક્ષ્ય સપર્યાં વિદધેઽર્ણવઃ । તમુવાચ તતો બ્રહ્મા કિં ગર્જસિ વૃથાંબુધે
'આ તો અદ્ભુત છે' એમ વિચારી, હંસ પર ચડીને ઝડપથી ગયો; બ્રહ્માને આવતાં જોઈ, સાગરે પૂજા કરી. પછી બ્રહ્માએ કહ્યું: 'હે સાગર, તું વ્યર્થમાં કેમ ગર્જે છે?'
સમુદ્ર ઉવાચ-। નાહં ગર્જામિ દેવેશ મત્સુતો બલવાન્પ્રભો । શિશોર્વૈ કુરુ રક્ષાં ચ દુર્લ્લભં તવ દર્શનમ્
સમુદ્રે કહ્યું: 'હું ગર્જતો નથી, દેવેશ; મારો પુત્ર બહુ બળવાન છે, પ્રભુ. એ બાળકની રક્ષા કરો, કેમ કે તમારું દર્શન દુર્લભ છે.'
સંદૃશ્યતાં ચ તનયો ભાર્યાં પ્રાહાતિશોભનામ્ । યયૌ સા ભર્તુરાદેશાત્સપુત્રા બ્રહ્મણોંતિકે
પતિએ પોતાની સુંદર પત્નીને કહ્યું, 'પુત્રને લાવ.' પતિના આદેશથી, તે પોતાના પુત્રને લઈને બ્રહ્માજી પાસે પહોંચી.
ઉત્સંગદેશે ચતુરાનનસ્ય વિધાય પુત્રં ચરણૌ નનામ । તદા સમુદ્રાત્મજમદ્ભુતં તં દૃષ્ટ્વા વિધાતુઃ કિલ વિસ્મયોઽભૂત્
તેણીએ પોતાના પુત્રને ચારમુખી બ્રહ્માજીના ગોદમાં બેસાડ્યો અને તેમના પગે વંદન કર્યું. સમુદ્રપુત્ર એવા અદ્ભુત બાળકને જોઈને, સર્જનહાર બ્રહ્માજી આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
ગૃહીતકૂર્ચસ્ય શિશોઃ કરં ચ યદા વિરિંચિર્ન શશાક મોચિતુમ્ । તદા સમુદ્રઃ પ્રહસન્પ્રયાતઃ કૂર્ચં પ્રગૃહ્યાર્ભકરં વિમોચયન્
જ્યારે બ્રહ્માજી પોતાના હાથમાં કુશ ધરાવીને બાળકનો હાથ છોડાવી શક્યા નહીં, ત્યારે હસતાં હસતાં સમુદ્ર આવ્યા, કુશ લઈને બાળકનો હાથ છોડી દીધો.
તાદૃશં તસ્ય બાલસ્ય દૃષ્ટ્વા વિક્રમમાત્મભૂઃ । પ્રીત્યા જાલંધરેત્યાહ નામ્ના જાલંધરોઽભવત્ 6.3.
એ બાળકમાં એવી શક્તિ જોઈને, સ્વયંભૂ બ્રહ્માજીએ આનંદથી કહ્યું, 'આનું નામ જાલંધર રહેશે.' એથી એ જાલંધર નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
વરં દદાવથો તસ્ય પ્રણયેન પ્રજાપતિઃ । અયં જાલંધરો દેવૈરજેયશ્ચ ભવિષ્યતિ
પછી પ્રજાપતિએ પ્રેમથી તેને વરદાન આપ્યું: 'આ જાલંધર દેવતાઓથી અજય રહેશે.'
પાતાલસહિતં નાકં મત્પ્રસાદેન ભોક્ષ્યતિ । ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે બ્રહ્મા હંસમારુહ્ય સત્વરઃ
'મારા આશીર્વાદથી એ પાતાળ અને સ્વર્ગ બંનેનો આનંદ માણશે.' એવું કહીને બ્રહ્માજી તરત જ હંસ પર બેસીને અદૃશ્ય થઈ ગયા.
નારદ ઉવાચ- ક્રમેણ વર્દ્ધમાનોઽસૌ બાલ્યભાવે સ બાલકઃ । નિપત્ય મારુતોત્સંગે સાગરં પ્રતિ ધાવતિ
નારદજી બોલ્યા: એ બાળક ધીરે ધીરે મોટું થવા લાગ્યું. બાળપણમાં, પવનની ગોદમાં પડ્યો અને સમુદ્ર તરફ દોડ્યો.
આનીય ચક્રે સ ચ પંજરસ્થાન્ક્રીડાપરઃ કેસરિણાં કિશોરાન્ । સિંહાદિનેભાદિનિ યુદ્ધમેવં યુધોપયોગીવ તદીય વીર્યમ્
એ બાળક સિંહના બચ્ચાંઓને પાંજરામાં લાવીને રમતો અને સિંહ-હાથી સાથે યુદ્ધ કરતાં પોતાનું બળ બતાવતો.
તસ્માદાકાશમુત્પત્ય ખેચરાન્પાતયેદ્ભુવિ । ગર્જિતૈર્ભીષયામાસ સ્વર્ગં હિ સહ સાગરમ્
ત્યાંથી આકાશમાં ઉડીને, આકાશમાં રહેતાંને જમીન પર ફેંકી દેતો અને પોતાની ગર્જના થી સ્વર્ગ અને સમુદ્રને ડરાવતો.
સમુદ્રાંતર્ગતં સર્વં સત્વજાતં તુ પાર્થિવ । ગ્રસ્તં સિંધુસુતેનેતિ તદ્ભયાચ્છન્નતાં ગતમ્
સમુદ્રમાં રહેલા બધા જીવ સમુદ્રપુત્રે ગળી લીધા, અને તેના ડરથી બધા છુપાઈ ગયા.
દૃષ્ટ્વા નિઃસત્વકં તોયં તદ્ભયાદ્વડવાનલઃ । નિજદેશં પરિત્યજ્ય પ્રવિવેશ હિમાલયમ્
પાણીમાં કોઈ જીવ ન રહ્યો તે જોઈને, વઢવાનળ પણ તેના ડરથી પોતાનું સ્થાન છોડીને હિમાલયમાં છુપાઈ ગયો.
સ બાલત્વં પરિત્યજ્ય ક્રમેણાર્ણવનંદનઃ । તતો નવં વયઃ પ્રાપ્ય વિક્રમેણાક્રમદ્દિવમ્
એ બાળકપણ છોડી, સમુદ્રપુત્ર ધીરે ધીરે યુવાન થયો અને પોતાની તાકાતથી સ્વર્ગ સુધી પહોંચી ગયો.
એકદા પિતરં પ્રાહ સમુદ્રં સિંધુનંદનઃ । મન્નિવાસોચિતં સ્થાનં દેહિ તાતાતિવિસ્તૃતમ્
એક દિવસ સમુદ્રપુત્રએ પોતાના પિતાને કહ્યું: 'પિતા, મને મારા લાયક અને વિશાળ રહેવાનું સ્થાન આપો.'
સંબુદ્ધ્ય વચનં સૂનોઃ સ જગાદ મહાર્ણવઃ । પુત્ર દાસ્યામ્યહં રાજ્યં તવ વા ભુવિ દુર્લ્લભમ્
પુત્રના શબ્દો સાંભળી, મહાસમુદ્રે કહ્યું: 'પુત્ર, હું તને એવું રાજ્ય આપું છું, જે ધરતી પર પણ દુર્લભ છે.'
અનંતરં દૈત્યગુરુઃ સમુદ્રં ભાર્ગવો ગતઃ । તમાગતં વિલોક્યાબ્ધિર્વિધિના સમપૂજયત્
એ પછી તરત જ દૈત્યગુરુ ભૃગુ સમુદ્ર પાસે આવ્યા. તેમને આવતાં જોઈ, સમુદ્રે વિધિ પ્રમાણે તેમનું સન્માન કર્યું.
અથ નદિપતિદત્તે પ્રાપ્તસૌંદર્યનિર્યન્મણિમહસિ સ તસ્મિન્નાસને સન્નિવિષ્ટઃ । રુચિરરુચિ સુમેરોઃ સુંદરે શૃંગભાગે કમલજઇવ કાંતિં કિંચિદુચ્ચૈર્જહાર
પછી નદીઓના સ્વામીએ આપેલા રત્નમય આસન પર બેઠેલા, એના તેજથી મેરુ પર્વતના સુંદર શિખરે કમલથી જન્મેલા બ્રહ્માજીની પણ કાંઈક કાંતિ ફિકી પડી ગઈ.
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા વ્યાજહારાર્ણવઃ કવિમ્ । દિષ્ટ્યા તવાત્રાગમનં વદ કિં કરવાણ્યહમ્
હાથ જોડીને સમુદ્રે કવિને કહ્યું: 'તમારું અહીં આવવું મારા માટે શુભ છે. કહો, હું શું કરું?'
તદા દૈત્યકુલાચાર્યઃ પ્રાહ તં સાગરં કવિઃ । કિં તેન જાતુ જાતેન માતુર્યૌવનહારિણા
ત્યારે દૈત્યકુળના ગુરુ કવિએ સમુદ્રને કહ્યું: 'એવો પુત્ર શું કામનો, જે જન્મ્યા પછી પોતાની માતાનું યુવાનપણ હરવી નાખે?'
પ્રરોહતિ નયઃ સ્વસ્ય વંશસ્યાગ્રે ધ્વજો યથા । તવાત્મજો વિક્રમેણ ત્રૈલોક્યં ભોક્ષ્યતિ ધ્રુવમ્
જેમ ધ્વજ પોતાનાં વંશમાં આગળ ઊભો થાય છે, એ જ રીતે, તારા પુત્રની શૂરવીરતા વડે તે નિશ્ચિતપણે ત્રણેય લોકમાં રાજ કરશે.
જંબૂદ્વીપે મહાપીઠં યોગિનીગણસેવિતમ્ । આપ્લાવિતં ત્વયેદાનીં મુંચ જાલંધરાલયમ્
જાંબુદ્વીપ પર એક મહાન પીઠ છે, જ્યાં યોગિનીઓના સમૂહો સેવા કરે છે, જે તારા દ્વારા હવે પાણીથી ભરાઈ ગયું છે; હવે જાલંધરનું ઘર છોડ.
તત્ર રાજ્યં પ્રયચ્છાસ્મૈ તનયાય મહાર્ણવ । અજેયશ્ચાપ્યવધ્યશ્ચ તત્રસ્થોઽયં ભવિષ્યતિ
એ સ્થળે, ઓ મહાસાગર, તારા પુત્રને રાજ્ય આપ; ત્યાં રહેતો તે અજેય અને અવિનાશી રહેશે.
એવમુક્તોઽર્ણવઃ પ્રીત્યા ભાર્ગવેણાથ લીલયા । અપાસર્પત્સુતપ્રીત્યૈ જલે સ્થલમદર્શયત્
ભારગવ દ્વારા 이렇게 કહેવામાં આવતા, મહાસાગર આનંદથી, રમતાં રમતાં, પોતાના પુત્ર માટે પ્રેમથી પાણીમાંથી પૃથ્વી દેખાડી.
શતયોજનવિસ્તીર્ણમાયતં ચ શતત્રયમ્ । દેશં જાલંધરં પુણ્યં તસ્ય નામ્નૈવ વિશ્રુતમ્
તે પવિત્ર પ્રદેશ, જે જાલંધર નામથી પ્રસિદ્ધ છે, ત્રણસો યોજન લાંબો અને એકસો યોજન પહોળો હતો.
દૈત્યવર્યં સમાહૂય મયં પ્રોવાચ સાગરઃ । પુરં જાલંધરે પીઠે કુરુ જાલંધરાય વૈ
દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ માયાને બોલાવી, સાગરે કહ્યું: 'જાલંધર માટે એ પીઠ પર શહેર બનાવ.'
અંભોધિનૈવમુક્તસ્તુ ચક્રે રત્નમયં પુરમ્ । પ્રાકારગોપુરદ્વારં સોપાનગૃહભૂમિકમ્
મહાસાગરે એમ કહેતાં, માયાએ રત્નોથી બનેલું શહેર ઊભું કર્યું, જેમાં કિલ્લા, દરવાજા, મિનાર, સોપાન, ઘરો અને ઓટલા હતા.
યત્રેંદ્રનીલસંબદ્ધપ્રાસાદતલ સંસ્થિતાઃ । મેનિરે જલદોદ્યોગં તાંડવસ્થાઃ શિખંડિનઃ
એ મહેલના ઓટલાં પર, નીલમથી શોભિત, મોરોએ વાદળની હરકતને તાંડવ સમજી પોતાનું નૃત્ય શરૂ કર્યું.