તમુવાચ ઋષિર્દુઃખં ત્યજ ત્વં પાંડુનંદન । સુખદુઃખસમાહારે સંસારે કઃ સુખી નરઃ
ઋષિએ કહ્યું: 'હે પાંડુપુત્ર, દુઃખ છોડ દે. આ સુખ-દુઃખના મિશ્રણવાળી દુનિયામાં કોણ સાચે સુખી છે?'
ઈશ્વરોપિ હિ ન સ્થાયી પીડ્યતે દેહસંચયૈઃ । ન દુઃખરહિતઃ કશ્ચિદ્દેહી દુઃખસહો યતઃ
ભગવાન પણ સ્થિર નથી રહેતા, શરીરના સંચયથી પીડાય છે; કોઈ પણ જીવ દુઃખથી મુક્ત નથી, કારણ કે બધાને દુઃખ સહન કરવું જ પડે છે.
શરીરં સવિતુર્યસ્માદ્રાહુસ્તદ્ગ્રસતે બલી । રાહોરપિ શિરશ્છિન્નં શૌરિણામૃતભોજને
કહે છે કે, શરીરને શક્તિશાળી રાહુ ગ્રસે છે; અને અમૃતપાન સમયે શૌરીએ રાહુનું કપાયેલું માથું પણ ભક્ષ્યું હતું.
સોઽપિ શાર્ઙ્ગધરો દેવઃ ક્ષિપ્તઃ સાગરગહ્વરે । જાલંધરેણ વીરેણ નિહતઃ સોઽપિ શંભુના
એ શારંગધનુધારી દેવ પણ સાગરના ઊંડા ખાડામાં ફેંકાઈ ગયા હતા; જાલંધર નામના વીર દ્વારા વધ થયા, અને એ જ જાલંધરને શંભુએ પણ મારી નાખ્યો.
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-। કોઽસૌ જાલંધરો વીરઃ કસ્ય પુત્રઃ કુતો બલી । કથં જાલંધરં સંખ્યે હતવાન્વૃષભધ્વજઃ
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: 'આ જાલંધર કોણ છે? એ કોનો દીકરો છે? એની તાકાત ક્યાંથી આવી? અને વૃષભધ્વજએ જાલંધરને યુદ્ધમાં કેવી રીતે મારી નાખ્યો?'
એતત્સર્વં સમાચક્ષ્વ વિસ્તરેણ તપોધન । રાજ્ઞા સ એવ મુક્તસ્તુ કથયામાસ નારદઃ
આ બધું વિગતે કહો, હે તપસ્વી. રાજાએ મુક્ત કર્યા પછી, નારદ વર્ણન કરવા લાગ્યા.
નારદ ઉવાચ-। શૃણુ ભૂપ કથાં દિવ્યામશેષાઘૌઘનાશિનીમ્ । ઈશાનસિંધુસૂન્વોશ્ચ સંગ્રામં પરમાદ્ભુતમ્
નારદ બોલ્યા: 'હે રાજા, આ દૈવી કથા સાંભળ, જે બધા પાપનો નાશ કરે છે—ઈશાન અને સમુદ્રપુત્ર વચ્ચેનું અદ્ભુત યુદ્ધ.'
એકદા ગિરિશં સ્તોતું પ્રયયૌ પાકશાસનઃ । અપ્સરોગણસંકીર્ણો દેવૈર્બહુભિરાવૃતઃ
એક વખત, ઇન્દ્રે ગિરિશની સ્તુતિ કરવા માટે, અનેક અપ્સરાઓ અને દેવતાઓ સાથે ત્યાં ગયા.
ગંધર્વૈરાવૃતો દેવસ્તંત્રીશિક્ષાસુ કોવિદૈઃ । રંભા તિલોત્તમા રામા કર્પૂરાકદલી તથા
તે દેવતાને આસપાસ ગંધર્વો ઘેરીને બેઠેલા હતા, જે તાંત્રી વાદ્ય વગાડવામાં પારંગત હતા. રંભા, તિલોત્તમા, રામા, કપૂર અને અકદળી પણ ત્યાં હાજર હતાં.
મદના ભારતી કામા સર્વાભરણભૂષિતાઃ । નર્તક્યશ્ચ તથા ચાન્યાઃ સમાજગ્મુઃ સુરાંતિકમ્
મદના, ભારતિ, કામા – એ બધાં સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ હતી, અને બીજી નર્તકીઓ પણ દેવસભામાં આવી પહોંચી.
ગંધર્વયક્ષસિદ્ધાસ્તુ નારદસ્તુંબુરુસ્તથા । કિન્નરા મુહુરાજગ્મુસ્તથા કિંનરયોષિતઃ
ગંધર્વો, યક્ષો, સિદ્ધો, તેમજ નારદ અને તુંબુરુ, કિન્નર અને કિન્નર સ્ત્રીઓ વારંવાર ત્યાં આવતાં હતાં.
વાયુશ્ચ વરુણશ્ચૈવ કુબેરો ધનદસ્તથા । યમશ્ચાગ્નિર્નિર્ઋતિશ્ચ યે ચાન્યે દેવતાગણાઃ
વાયુ, વરુણ, ધનની દાતા કુબેર, યમ, અગ્નિ, નિૃતિ અને બીજા બધા દેવતાઓ પણ ત્યાં આવ્યા.
વિમાનસંસ્થો મઘવા વિમાનસ્થાઃ સુરાંગનાઃ । સ્વવાહનગતાદેવાઃ કૈલાસં પ્રયયુર્જવાત્
મઘવાન પોતાના વિમાનમાં બેઠા, દેવાંગનાઓ પણ પોતાના વિમાનમાં, અને બધા દેવતાઓ પોતાના વાહન પર ચડીને ઝડપથી કૈલાસ તરફ ચાલ્યા.
દદૃશુસ્તે તતો દેવાઃ કૈલાસં પર્વતોત્તમમ્ । મહીધરાણાં સર્વેષાં પૃથિવ્યા ઇવ મંડનમ્
પછી દેવતાઓએ કૈલાસ પર્વતને જોયો, જે બધા પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ અને પૃથ્વીનું શોભા રૂપ છે.
સર્વતઃ સુખદં શુદ્ધં સિદ્ધિરાશિમિવસ્થિતમ્ । યત્ર વૃક્ષાઃ કલ્પવૃક્ષાઃ પાષાણાશ્ચિંતિતપ્રદાઃ
તે પર્વત સર્વત્ર આનંદ અને પવિત્રતા આપતો છે, જાણે સિદ્ધિઓનો ખજાનો હોય. ત્યાં વૃક્ષો કલ્પવૃક્ષ છે અને પથ્થરો પણ મનગમતું ફળ આપે છે.
પુન્નાગૈર્નાગચંપૈશ્ચ તિલકૈર્દેવદારુભિઃ । અશોકૈઃ પાટલૈશ્ચૂતૈર્મંદારૈઃ શોભિતો ગિરિઃ
પર્વત પન્નાગ, નાગચંપા, તિલક, દેવદારુ, અશોક, પાટલ, કેરી અને મંદારના વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતો.
પર્યંતકવનામોદવાહકા યત્ર વાયવઃ । પંગુત્વં બહુચારેણ યાંતિ તે મલયાનિલાઃ
ત્યાં પવન વનના કિનારા સુધી સુગંધ ફેલાવે છે; મલય પવન દૂર દૂર ફરતાં ધીમા પડી જાય છે.
વાપ્યઃ સ્ફટિકસોપાના હ્યગાધ વિમલોદકાઃ । વૈડૂર્યનાલસંસક્તસૌવર્ણનિભ પંકજાઃ
ત્યાં વાપીઓ છે, જેમાં સ્ફટિક જેવી પાવન અને ઊંડી જળ ભરેલી છે; વૈડૂર્યના ડાંગરથી જોડાયેલી અને સોનાની જેમ તેજસ્વી કમળો ખીલે છે.
કુમુદાનાં દ્યુતિર્યત્ર રાજતે સર્વતોદિશમ્ । કહ્લારૈઃ શૌભિતાવાપ્યઃ પિનદ્ધાઃ પદ્મરાગવત્
કુમુદના પ્રકાશથી બધે તેજ ફેલાય છે; વાપીઓ કાહલાર ફૂલો વડે શોભાયમાન છે અને પદ્મરાગ મણિથી ઘેરાયેલી છે.
હરિન્મણિનિબદ્ધાશ્ચ ગોમેદૈઃ સર્વતો વૃતાઃ । પદ્મરાગશિલાબદ્ધા નાનાધાતુવિચિત્રિતાઃ
હરીમણિથી બંધાયેલી અને ગોમેદકથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલી, પદ્મરાગ શિલાથી શોભાયમાન અને વિવિધ ધાતુઓથી અલંકૃત છે.
દદૃશુઃ સુંદરતરં નાકાધિકવિનિર્મિતમ્ । કૈલાસં પર્વતશ્રેષ્ઠં દૃષ્ટ્વા તે વિસ્મયંગતાઃ
તેઓએ કૈલાસ પર્વતને જોયો, જે સુંદરતામાં સ્વર્ગને પણ પછાડી દે છે; એ શ્રેષ્ઠ પર્વત જોઈને બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
વિમાનાદવતીર્ણાશ્ચ મઘવા દેવતાશ્ચ તાઃ । દ્વારપાલમથાગમ્ય નંદિનં વાક્યમબ્રુવન્
પછી મઘવાન અને બીજા દેવતાઓ પોતાના વિમાનમાંથી નીચે ઉતર્યા; તેઓ દ્વારપાળ નંદિ પાસે ગયા અને એમને વાત કહી.
ભો ભો ગણવરશ્રેષ્ઠ શૃણુ મે વાક્યમુત્તમમ્ । સમાજ્ઞાપય શીઘ્રં ત્વં નૃત્યાર્થમિહમાગતમ્
'હે ગણશ્રેષ્ઠ, મારા ઉત્તમ વચન સાંભળો; અમે અહીં નૃત્ય માટે આવ્યા છીએ, એ તું જલદી જાણ કર.'
ઈશ્વરં પ્રતિદેવેશં સર્વદેવૈઃ સમાવૃતમ્ । ઇંદ્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા ગિરિશં નંદિરબ્રવીત્
ઇન્દ્રના વચન સાંભળીને નંદિએ બધા દેવતાઓથી ઘેરાયેલા ગિરિશને કહ્યું.
પ્રભોઽયમાગતઃ સર્વૈર્દેવરાજઃ પુરંદરઃ । નૃત્યાર્થમથ તં પ્રાહાનય શીઘ્રં શચીપતિમ્
'પ્રભુ, દેવરાજ પુરંદર બધા સાથે આવ્યા છે; તેઓ નૃત્ય માટે આવ્યા છે, તેથી શચીપતિને તુરંત બોલાવો.'
પ્રવેશયામાસ તદા નંદી તૈઃ સહ વાસવમ્ । સ દૃષ્ટ્વા ગિરિશં દેવં તુષ્ટાવ વૃષભધ્વજમ્
પછી નંદિએ તેમને સાથે લઈ વાસવને અંદર પ્રવેશ આપ્યો; ગિરિશ દેવને જોઈને વાસવે વૃષભધ્વજનું સ્તુતિ કરી.
રંભાદ્યાસ્તાસ્તદા સર્વા નર્ત્તક્યો હરસન્નિધૌ । મૃદંગવીણાવાદિત્રૈઃ મુદા નાટ્યં પ્રચક્રિરે
રંભા અને અન્ય તમામ નૃત્યાંગનાઓએ હરાના સમક્ષ આનંદપૂર્વક નૃત્ય કર્યું, મૃદંગ, વીણા અને વિવિધ વાદ્યોની મીઠી ધ્વનિ સાથે.
કાંસ્યવાદ્યાન્પ્રગૃહ્યાન્યા વંશતાલાન્સકાહલાન્ । ચક્રુસ્તા નૃત્યસંરંભં સ્વયંદેવઃ પુરંદરઃ
બીજાઓએ કાંસ્યના વાદ્યો, વાંસળી, તાલ અને કાહળ હાથમાં લઈ પોતપોતાનું નૃત્ય શરૂ કર્યું; અને સ્વયં પુરંદર પણ તેમાં જોડાયા.
અતીવનર્તનં ચક્રે સુંદરં દેવદુર્લ્લભમ્ । ઈશ્વરસ્તોષમાપન્નો વાસવં વાક્યમબ્રવીત્
તેમણે એવો અતિ સુંદર અને દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ નૃત્ય કર્યું કે ઈશ્વર પ્રસન્ન થયા અને વાસવને બોલ્યા.
પ્રસન્નોઽહં સુરશ્રેષ્ઠ જાતસ્તે વ્રિયતાં વરઃ । ઇત્યુક્તવતિ દેવેશે સ્વબાહુબલગર્વિતઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: 'હું તારા પર પ્રસન્ન છું, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ. તું જે ઇચ્છે તે વર માંગ.' એમ દેવેશ્વરે કહ્યું ત્યારે,