અથ સીતા તથા કૃત્વા તૂષ્ણીમેવ બભૂવ હ । આહ રામં ચ સીતાં ચ દ્વિજઃ પરમકોપવાન્
પછી સીતાએ એ પ્રમાણે કરી અને ચૂપ રહી. ત્યારબાદ બ્રાહ્મણ ખૂબ જ ગુસ્સે થઈ રામ અને સીતાને બોલ્યો.
પાદૌ યૌ મમ રાજેંદ્ર તૌ સીતા લંબયેદિતિ । ભવાન્કરૌ ચ ભરતો મમ વીજં પ્રયચ્છતુ
'મારા પગ સીતાએ પકડી રાખે, હે રાજા; અને ભરતે પોતાના હાથથી મને બીજ આપે.'
લક્ષ્મણઃ કેશનિચય પ્રસાધનકરો ભવેત્ । શત્રુઘ્નઃ શ્લેષ્મનિર્મુક્તિં સ્વવસ્ત્રેણ કરોતુ મે
'લક્ષ્મણ મારા વાળ ગોઠવે અને શત્રુઘ્ન પોતાના કપડાંથી મારા મોઢાનું કફ સાફ કરે.'
સૂત ઉવાચ- અથ તે ચક્રુરતિથેરશેષમુદિતં તથા । તથાપુર્વિસ્મયં વિપ્રા નરવાનરરાક્ષસાઃ
સૂતે કહ્યું: પછી તેમણે મહેમાનની બધી માંગણીઓ પૂરી કરી. બ્રાહ્મણો, મનુષ્યો, વાનર અને રાક્ષસો પહેલાંની જેમ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
શિવા દેવી ચ શંભુશ્ચ સભ્રૂભંગમુદૈક્ષતામ્ । મનસા ચાપ્યભાષેતામતિથિઃશંભુરેવ ચ
પાર્વતી અને શિવે ભ્રૂભંગ કરીને આ દૃશ્ય જોયું; અને મનમાં મહેમાન અને શિવે વાતચીત કરી.
અતિથિશ્ચ પ્રસન્નોઽભૂ ચ્છંખચક્રગદાધરઃ । પીતાંબરઃ સમસ્તાંગભૂષિતોઽતીવ દીપ્તિમાન્
મહેમાન પ્રસન્ન થયો અને શિવ, જે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, સર્વાંગે શોભાયમાન, અત્યંત તેજસ્વી દેખાયા.
યઃ પુરારાધિતઃ શંભુઃ પ્રસન્નોઽભૂત્ત્રિલોચનઃ । શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ
જે શિવજી, ત્રણ આંખવાળા, પહેલાં પૂજવામાં આવ્યા હતા, તેઓ પ્રસન્ન થયા; શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી તેજસ્વી કાયામાં અને સર્વે આભૂષણોથી શોભતા હતા.
કોટિસૂર્ય્યપ્રતીકાશઃ કિરીટીકરુણાનિધિઃ । આલંબ્ય ચક્રિણઃ પાણિમાતિષ્ઠત સદાશિવઃ
કોટિ સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતા, મસ્તક પર મુગટ અને દયા સમુદ્ર એવા સદા શિવજી ચક્રધારીના હાથ પકડીને ઊભા રહ્યા.
રામઃ પરમધર્મ્માત્મા પુલકાંચિતવિગ્રહઃ । દંડવન્નિપપાતોર્વ્યામાનંદપ્લાવિતે ક્ષણઃ
પવિત્ર ધર્મવાળા શ્રીરામ, આનંદથી કંપાતા શરીરે, ક્ષણમાત્રમાં આનંદથી ભરાઈ જમીન પર દંડવત પડ્યા.
અનમન્ભ્રાતરસ્તસ્ય દંડવદ્ભૂતલે સ્થિતાઃ । શિવ ઉત્થાપ્ય કાકુત્સ્થમાલિંગ્યાઘ્રાય મસ્તકમ્
તેમના ભાઈઓ પણ જમીન પર દંડવત થયા; શિવજી કાકુત્સ્થને ઊભા કરી, તેમને ભેટી, માથું સુઘી લીધું.
ઉવાચ મધુરં વાક્યં રામં રાજીવલોચનમ્ । શિવ ઉવાચ- વરં વૃણુ પ્રસન્નોઽસ્મિ બ્રહ્માદેરપિ દુર્લભમ્
શિવજીએ કમળની આંખવાળા રામને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: 'મારે તારી પર અત્યંત કૃપા છે, બ્રહ્માદિકને પણ દુર્લભ એવો વર માંગ.'
તવાદેયં ન મે કિંચિદ્વૃણુ ત્વં ન ચિરાય વૈ । શ્રીરામ ઉવાચ- ન યાચ્યં મે જગન્નાથ ભૂરાજ્યં મમ સાંપ્રતમ્
'મારા પાસે એવું કશું નથી જે તું માગી ન શકે. તું વિલંબ ન કર. શ્રીરામ બોલ્યા: 'હે જગન્નાથ, મને આ સમયે પૃથ્વીનું રાજય જોઈએ નથી.'
સ્વર્ગશ્ચ કર્મ્મભિઃ પ્રાપ્તો ભક્તિસ્ત્વત્પાદદર્શનાત્ । આરોગ્યં પશ્ય ભુંજેઽહં સા સીતા યોષિતાં વરા
'સ્વર્ગ તો કર્મથી મળે છે, અને તારા ચરણ દર્શનથી ભક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. હું આરોગ્યથી છું અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી સીતાજી મારી સાથે છે.'
વશીકૃતાઃ સર્વનૃપાઃ પ્રજાધર્મસમન્વિતાઃ । હર્ષ એવ મમાપન્નસ્ત્વદાગમનતોઽચ્યુત
'બધા રાજાઓ મારા વશમાં છે, પ્રજામાં ધર્મ છે. તારી આગમનથી મને અત્યંત આનંદ થયો છે, હે અચ્યૂત.'
તથાપિ વરયે કિંચિદ્ભક્તિરસ્તુ સ્થિરા ત્વયિ । તથા મમ ગૃહે દેવ ત્રિવર્ષં તિષ્ઠ હે પ્રભો
'છતાં પણ હું એક જ વાત માગું છું: મારી તારી પર ભક્તિ અડગ રહે. અને, હે પ્રભુ, કૃપા કરીને ત્રણ વર્ષ સુધી મારા ઘરમાં રહો.'
બ્રુવન્સમસ્તધર્માંશ્ચ રૂપેણાનેન શંકર । શિવ ઉવાચ- એવમસ્તુ તથા રામ સર્વં તે સંભવિષ્યતિ
શિવજીએ સર્વે ધર્મના તત્વો આ રૂપે કહીને કહ્યું: 'જેમ તું ઈચ્છે છે તેમ જ થશે, રામ. બધું તારી મરજી પ્રમાણે થશે.'
અથાહ ચક્રી રાજાનં રામં રાજીવલોચનમ્ । વરં વૃણુ મહાભાગ પ્રસન્નોઽહં યમિચ્છસિ
પછી ચક્રધારી ભગવાને કમળની આંખવાળા રાજા રામને કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યશાળી, વર માંગ, હું તારી પર પ્રસન્ન છું, જે ઇચ્છા હોય તે પુછ.'
શ્રીરામ આહ વચનં મમ પ્રાર્થ્યં ન ચાસ્તિ હિ । યત્પ્રાપ્યં શંભુતઃ પ્રાપ્તમન્યત્સર્વમુદીરિતમ્
શ્રીરામે કહ્યું: 'મારે કંઈ માગવું નથી. જે શિવજી પાસેથી મળવાનું હતું તે મળી ગયું છે; બીજું બધું પણ કહી દીધું છે.'
કિં ચૈકં વરયે વિષ્ણો પ્રસન્નઃ સર્વદા ભવ । અથસી તાં હરિઃ પ્રાહ પ્રસન્નોઽહં તવાધુના
'પણ, હે વિષ્ણુ, હું એક જ વાત માગું છું: તું સદા મારા પર પ્રસન્ન રહે.' પછી હરિએ સીતાજી ને કહ્યું: 'હવે હું તારી પર પ્રસન્ન છું.'
વરં વૃણુ પ્રયચ્છામિ તતઃ સીતાબ્રવીદિદમ્ । વરો વૃતઃ પુરા ભર્ત્રા ન ચાન્યો મે વરોવરઃ
'વર માંગ, હું તને આપું.' ત્યારે સીતાજીએ કહ્યું: 'મારા પતિએ પહેલેથી જ વર માંગ્યો છે; મને બીજું કંઈ ઈચ્છવું નથી.'
યદિ કામં પ્રયચ્છેથા મનશ્ચ પરપૂરુષાત્ । સંનિવૃત્તં ચ ભવતાન્નમસ્તેઽસ્તુ દ્વિજ પ્રભો
'જો તું મારી ઇચ્છા પૂરી કરે તો, અને મારું મન બીજાં પુરુષ તરફ ન જાય, તો તારા ભોજનનો ત્યાગ કરું છું, હે દ્વિજ પ્રભુ, તને વંદન.'
અથ તે મુનયઃ સર્વે પ્રણેમુર્દેવતોત્તમૌ । અથાસૌ રાઘવં પ્રાહ ભુંક્ષ્વ ત્વં બંધુભિઃ સહ
પછી બધા મુનિઓએ સર્વોચ્ચ દેવતાઓને વંદન કર્યું. પછી તેમણે રાઘવને કહ્યું: 'તમે તમારા સગાં સાથે આનંદથી વિહાર કરો.'
એકાંતમંદિરે રમ્યે દેવ્યાસહવસામિતે । વિષ્ણુઃ સમસ્તકરણઃ સમુદ્ર તનયાન્વિતઃ
'સુંદર એકાંત મહેલમાં, દેવી સાથે રહો.' વિષ્ણુ સર્વે ઇન્દ્રિયોથી, સમુદ્રકન્યા સીતાજી સાથે હતા.
એકસ્મિન્મંદિરે રામ તિષ્ઠતાં લોલુપો હિ સઃ । અથ શુદ્ધમહાગારે પીઠાઢ્યે બહુભાજને
'રામ એક મહેલમાં રહે, કારણ કે તે ખૂબ આતુર છે.' પછી શુદ્ધ મહાન ભવનમાં, બેઠકો અને અનેક વાસણોથી સજ્જ હતું.
અગ્રે વસિષ્ઠો ભગવાનુપવિષ્ટસ્તયોર્મુનિઃ । અપરે ઋષયઃ સર્વે યથાવૃદ્ધં નૃપાસ્તથા
આગળ ભગવાન વસિષ્ઠ બેસેલા હતા અને એમની વચ્ચે મુનિ બેસેલા હતા. બીજા બધા ઋષિઓ અને રાજાઓ એમની વય પ્રમાણે બેઠા હતા.
તેષામભિમુખો રામો ભ્રાતૃભિઃ સહિતો નૃપઃ । તરુણે સમભાગે ચ આસને તાનવેશયત્
રામ રાજા પોતાના ભાઈઓ સાથે એમની સામે બેઠા અને સૌને યુવાન અને સમાન રીતે બેઠાડ્યા.
હનૂમત્પ્રમુખાન્ભૃત્યાનાહરામોઽનુસાંત્વયન્ । ભવંતઃ પરિતિષ્ઠંતુ પશ્ચાદ્ભુંજે ન ચાન્યથા
રામે હનુમાનને આગળ રાખી પોતાના સેવકોને ધીરજ આપીને કહ્યું: 'તમે બધા પાછળ ઊભા રહો, બીજું ક્યાંય ખાવું નહીં.'
તતસ્તે પ્રદદુઃ સર્વે પાદાર્ઘાનનુપૂર્વશઃ । બુભુજુશ્ચાપિ તે સર્વે યે રામસ્યોપસેવિનઃ
પછી સૌએ ક્રમ પ્રમાણે પાદ્ય આપ્યું અને રામની સેવા કરનારા બધા ભોજનમાં ભાગ લીધો.
તેષાં દત્વાથ તાંબૂલં કપીંદ્રાદીનભોજયત્ । ભુક્તવત્સુ સમસ્તેષુ રામો રાજીવલોચનઃ 5.117.
પછી એમને તાંબુલ આપ્યા પછી વાનરપ્રમુખો અને બીજાને પણ ભોજન કરાવ્યું. બધા ખાઈ ચૂક્યા પછી કમળનેત્ર રામ બેઠા રહ્યા.
દીનાંધકૃપણાદીનાં પશુપક્ષિમૃગસ્ય ચ । દત્વાહિ ભોજનં સંધ્યાં વંદિતું હિ સમારભત્
ગરીબ, અંધ, દુઃખી અને પશુ, પક્ષી તથા જંગલી પ્રાણીઓને પણ ભોજન આપ્યું. ત્યારબાદ સંધ્યાવંદન કરવા લાગ્યા.