અથાતિથિઃ સ્વગણ્ડૂષં સીતાવક્ત્રે વ્યમુઞ્ચત । સાલંકારાઽમ્બુભિર્વ્યાપ્તા પ્રાક્ષાલયદથો સતી
પછી મહેમાને પોતાના મોઢામાંનું પાણી સીતાના મોઢામાં નાખ્યું. પાણીથી ભીંજાયેલી અને શણગારેલી સીતાજીએ પોતે પણ ધોઈ લીધી.
શ્લેષ્મલાલાસુપ્રચુરં મુખં વિપ્રસ્ય સા સતી । પ્રમમાર્જ પુનઃ ક્ષાલ્ય નાસા શ્લેષ્માણમત્યજત્
સીતાજીએ બ્રાહ્મણના મોઢામાં ભરપૂર થૂક અને કફને સારી રીતે સાફ કર્યું. પછી ફરીથી ધોઈ, અને નાકમાંનું કફ પણ દૂર કર્યું.
આચામયિત્વા સૌમિત્રિરુત્તિષ્ઠેત્યબ્રવીદ્દ્વિજમ્ । દ્વિજો ન શક્યમિત્યાહ હનૂમાનપ્યથાઽગતઃ
પછી સોમિત્રીએ વિધિ પૂર્ણ કરીને બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'હવે ઊઠો.' બ્રાહ્મણે ઉત્તર આપ્યો: 'હું શકતો નથી.' એ સમયે હનુમાન પણ ત્યાં આવ્યો.
અતિથિઃ પ્રાહ તં વિપ્રઃ પીડિતોઽહં હનૂમતા । ગૃહીત્વોદ્ધરતા પૂર્વં પાતિતો વાનરેણ ચ
બ્રાહ્મણ મહેમાને હનુમાનને કહ્યું: 'હું દુઃખી છું; પહેલાં જ્યારે તું મને ઉઠાવી રહ્યો હતો, ત્યારે તું મને પાડી દીધો હતો.'
જાંબવાનથ તં પ્રાહ લોમાંગં મમ વૈ મૃદુ । મયાથ ધ્રિયસે વિપ્ર ન ચ પીડા ભવિષ્યતિ
પછી જાંબવાને કહ્યું: 'મારા અંગો નરમ છે; હું તને ઉઠાવીશ, તો તને દુઃખ નહીં થાય.'
ઇત્યુક્ત્વા જાંબવાન્વિપ્રં દોર્ભ્યામાલંબ્ય ચોદ્ધરત્ । દ્વિજપ્રાંતમથાદાય સ્થાપયામાસ તં મુનિમ્
આ રીતે કહી, જાંબવાને બ્રાહ્મણને પોતાના હાથથી ઉઠાવ્યો અને કિનારે લઈ જઈને સંતને બેસાડ્યા.
અથ રામો દ્વિજેંદ્રાણાં પ્રદક્ષિણમવર્તત । દત્તાશીરપિ વિપેંદ્રૈર્દત્વા તાંબૂલમગ્રતઃ
પછી રામે બ્રાહ્મણ મુખ્યોને ફરતા ફર્યા; બ્રાહ્મણોએ આશીર્વાદ આપ્યા અને આગળ પાન આપ્યું.
પાદાવલંબકૃદ્રામો ભ્રાતૃભિઃ સહ ચાબ્રવીત્ । અયિ સીતેઽતિથેરસ્ય ત્વયા ન ક્ષાલિતં વપુઃ
રામે પોતાના ભાઈઓ સાથે સહારો લઈ કહ્યું: 'હે સીતે, તું મહેમાનનું શરીર હજી સુધી ધોઈ નથી.'
જંઘાયુગેઽતિથેરસ્ય મલં ચાસ્યં મલાન્વિતમ્ । સમ્યક્પ્રક્ષાલય મુખં દ્વિજો ન સહતે મલમ્
મહેમાનના પગ અને મોઢું હજી પણ મેલાં છે; તેનું મોઢું સારી રીતે ધોઈ દે, કેમ કે બ્રાહ્મણ ગંદકી સહન કરી શકતો નથી.
સીતોવાચ- અથ પ્રક્ષાલિતં સમ્યગિદાનીં નિર્ગતં પુનઃ । રામ ઉવાચ- પુનઃ પ્રક્ષાલય મલં દોષઃ સ્યાદન્યથા મમ
સીતાએ કહ્યું: 'હવે સારી રીતે ધોઈ નાખ્યું છે અને મેલ પણ દૂર થઈ ગયું છે.' રામે કહ્યું: 'ફરીથી ધોઈ, નહીં તો મારી ભૂલ ગણાશે.'
અથ સીતા તથા કૃત્વા તૂષ્ણીમેવ બભૂવ હ । આહ રામં ચ સીતાં ચ દ્વિજઃ પરમકોપવાન્
પછી સીતાએ એ પ્રમાણે કરી અને ચૂપ રહી. ત્યારબાદ બ્રાહ્મણ ખૂબ જ ગુસ્સે થઈ રામ અને સીતાને બોલ્યો.
પાદૌ યૌ મમ રાજેંદ્ર તૌ સીતા લંબયેદિતિ । ભવાન્કરૌ ચ ભરતો મમ વીજં પ્રયચ્છતુ
'મારા પગ સીતાએ પકડી રાખે, હે રાજા; અને ભરતે પોતાના હાથથી મને બીજ આપે.'
લક્ષ્મણઃ કેશનિચય પ્રસાધનકરો ભવેત્ । શત્રુઘ્નઃ શ્લેષ્મનિર્મુક્તિં સ્વવસ્ત્રેણ કરોતુ મે
'લક્ષ્મણ મારા વાળ ગોઠવે અને શત્રુઘ્ન પોતાના કપડાંથી મારા મોઢાનું કફ સાફ કરે.'
સૂત ઉવાચ- અથ તે ચક્રુરતિથેરશેષમુદિતં તથા । તથાપુર્વિસ્મયં વિપ્રા નરવાનરરાક્ષસાઃ
સૂતે કહ્યું: પછી તેમણે મહેમાનની બધી માંગણીઓ પૂરી કરી. બ્રાહ્મણો, મનુષ્યો, વાનર અને રાક્ષસો પહેલાંની જેમ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
શિવા દેવી ચ શંભુશ્ચ સભ્રૂભંગમુદૈક્ષતામ્ । મનસા ચાપ્યભાષેતામતિથિઃશંભુરેવ ચ
પાર્વતી અને શિવે ભ્રૂભંગ કરીને આ દૃશ્ય જોયું; અને મનમાં મહેમાન અને શિવે વાતચીત કરી.
અતિથિશ્ચ પ્રસન્નોઽભૂ ચ્છંખચક્રગદાધરઃ । પીતાંબરઃ સમસ્તાંગભૂષિતોઽતીવ દીપ્તિમાન્
મહેમાન પ્રસન્ન થયો અને શિવ, જે શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે, પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, સર્વાંગે શોભાયમાન, અત્યંત તેજસ્વી દેખાયા.
યઃ પુરારાધિતઃ શંભુઃ પ્રસન્નોઽભૂત્ત્રિલોચનઃ । શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ
જે શિવજી, ત્રણ આંખવાળા, પહેલાં પૂજવામાં આવ્યા હતા, તેઓ પ્રસન્ન થયા; શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી તેજસ્વી કાયામાં અને સર્વે આભૂષણોથી શોભતા હતા.
કોટિસૂર્ય્યપ્રતીકાશઃ કિરીટીકરુણાનિધિઃ । આલંબ્ય ચક્રિણઃ પાણિમાતિષ્ઠત સદાશિવઃ
કોટિ સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતા, મસ્તક પર મુગટ અને દયા સમુદ્ર એવા સદા શિવજી ચક્રધારીના હાથ પકડીને ઊભા રહ્યા.
રામઃ પરમધર્મ્માત્મા પુલકાંચિતવિગ્રહઃ । દંડવન્નિપપાતોર્વ્યામાનંદપ્લાવિતે ક્ષણઃ
પવિત્ર ધર્મવાળા શ્રીરામ, આનંદથી કંપાતા શરીરે, ક્ષણમાત્રમાં આનંદથી ભરાઈ જમીન પર દંડવત પડ્યા.
અનમન્ભ્રાતરસ્તસ્ય દંડવદ્ભૂતલે સ્થિતાઃ । શિવ ઉત્થાપ્ય કાકુત્સ્થમાલિંગ્યાઘ્રાય મસ્તકમ્
તેમના ભાઈઓ પણ જમીન પર દંડવત થયા; શિવજી કાકુત્સ્થને ઊભા કરી, તેમને ભેટી, માથું સુઘી લીધું.
ઉવાચ મધુરં વાક્યં રામં રાજીવલોચનમ્ । શિવ ઉવાચ- વરં વૃણુ પ્રસન્નોઽસ્મિ બ્રહ્માદેરપિ દુર્લભમ્
શિવજીએ કમળની આંખવાળા રામને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું: 'મારે તારી પર અત્યંત કૃપા છે, બ્રહ્માદિકને પણ દુર્લભ એવો વર માંગ.'
તવાદેયં ન મે કિંચિદ્વૃણુ ત્વં ન ચિરાય વૈ । શ્રીરામ ઉવાચ- ન યાચ્યં મે જગન્નાથ ભૂરાજ્યં મમ સાંપ્રતમ્
'મારા પાસે એવું કશું નથી જે તું માગી ન શકે. તું વિલંબ ન કર. શ્રીરામ બોલ્યા: 'હે જગન્નાથ, મને આ સમયે પૃથ્વીનું રાજય જોઈએ નથી.'
સ્વર્ગશ્ચ કર્મ્મભિઃ પ્રાપ્તો ભક્તિસ્ત્વત્પાદદર્શનાત્ । આરોગ્યં પશ્ય ભુંજેઽહં સા સીતા યોષિતાં વરા
'સ્વર્ગ તો કર્મથી મળે છે, અને તારા ચરણ દર્શનથી ભક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. હું આરોગ્યથી છું અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી સીતાજી મારી સાથે છે.'
વશીકૃતાઃ સર્વનૃપાઃ પ્રજાધર્મસમન્વિતાઃ । હર્ષ એવ મમાપન્નસ્ત્વદાગમનતોઽચ્યુત
'બધા રાજાઓ મારા વશમાં છે, પ્રજામાં ધર્મ છે. તારી આગમનથી મને અત્યંત આનંદ થયો છે, હે અચ્યૂત.'
તથાપિ વરયે કિંચિદ્ભક્તિરસ્તુ સ્થિરા ત્વયિ । તથા મમ ગૃહે દેવ ત્રિવર્ષં તિષ્ઠ હે પ્રભો
'છતાં પણ હું એક જ વાત માગું છું: મારી તારી પર ભક્તિ અડગ રહે. અને, હે પ્રભુ, કૃપા કરીને ત્રણ વર્ષ સુધી મારા ઘરમાં રહો.'
બ્રુવન્સમસ્તધર્માંશ્ચ રૂપેણાનેન શંકર । શિવ ઉવાચ- એવમસ્તુ તથા રામ સર્વં તે સંભવિષ્યતિ
શિવજીએ સર્વે ધર્મના તત્વો આ રૂપે કહીને કહ્યું: 'જેમ તું ઈચ્છે છે તેમ જ થશે, રામ. બધું તારી મરજી પ્રમાણે થશે.'
અથાહ ચક્રી રાજાનં રામં રાજીવલોચનમ્ । વરં વૃણુ મહાભાગ પ્રસન્નોઽહં યમિચ્છસિ
પછી ચક્રધારી ભગવાને કમળની આંખવાળા રાજા રામને કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યશાળી, વર માંગ, હું તારી પર પ્રસન્ન છું, જે ઇચ્છા હોય તે પુછ.'
શ્રીરામ આહ વચનં મમ પ્રાર્થ્યં ન ચાસ્તિ હિ । યત્પ્રાપ્યં શંભુતઃ પ્રાપ્તમન્યત્સર્વમુદીરિતમ્
શ્રીરામે કહ્યું: 'મારે કંઈ માગવું નથી. જે શિવજી પાસેથી મળવાનું હતું તે મળી ગયું છે; બીજું બધું પણ કહી દીધું છે.'
કિં ચૈકં વરયે વિષ્ણો પ્રસન્નઃ સર્વદા ભવ । અથસી તાં હરિઃ પ્રાહ પ્રસન્નોઽહં તવાધુના
'પણ, હે વિષ્ણુ, હું એક જ વાત માગું છું: તું સદા મારા પર પ્રસન્ન રહે.' પછી હરિએ સીતાજી ને કહ્યું: 'હવે હું તારી પર પ્રસન્ન છું.'
વરં વૃણુ પ્રયચ્છામિ તતઃ સીતાબ્રવીદિદમ્ । વરો વૃતઃ પુરા ભર્ત્રા ન ચાન્યો મે વરોવરઃ
'વર માંગ, હું તને આપું.' ત્યારે સીતાજીએ કહ્યું: 'મારા પતિએ પહેલેથી જ વર માંગ્યો છે; મને બીજું કંઈ ઈચ્છવું નથી.'