બૃહતીપૂગપુંનાગ ચંપકાદિપ્રિયાય ચ । નમસ્તેસ્તુ નમસ્તેસ્તુ ભૂય એવ નમોનમઃ
બૃહતી, પાન, પુન્નાગ, ચંપક અને બીજા ફૂલોને પ્રિય માનનાર દેવ, તમને વારંવાર વંદન છે, ફરી ફરી વંદન છે.
શિવો હરિમથ પ્રાહ મા ભૈષીર્વદ મેઽખિલમ્ । હનુમાનુવાચ- શિવલિગાર્ચનં કાર્યં ભસ્મોદ્ધૂલિતદેહિના
શિવજી હરિને બોલ્યા: 'ભય પામશો નહીં, બધું મને કહો.' હનુમાન બોલ્યા— શરીરે ભસ્મ લગાડી, શિવલિંગની પૂજા કરવી જોઈએ.
દિવાસંપાદિતૈસ્તોયૈઃ પુષ્પાદ્યૈરપિ તાદૃશૈઃ । દેવ વિજ્ઞાપયિષ્યામિ શિવપૂજાવિધિં શુભમ્
દિવસે ભેગું કરેલું પાણી અને આવા ફૂલો વગેરેથી, હે દેવ, હું તમને શુભ શિવપૂજાની વિધિ સમજાવીશ.
સાયંકાલે તુ સંપ્રાપ્તે અશિરઃ સ્નાનમાચરેત્ । ક્ષાલિતં વસનં શુષ્કં ધૃત્વાચમ્ય દ્વિરગ્રધીઃ
સાંજ આવે ત્યારે, માથું ધોઈને સ્નાન કરવું, પછી શુદ્ધ અને સુકાં કપડાં પહેરી, આચમન કરીને એકાગ્રતાથી બેસવું.
અથ ભસ્મ સમાદાય આગ્નેયં સ્નાનમાચરેત્ । પ્રણવેન સમામંત્ર્યાપ્યષ્ટવારમથાપિ વા
પછી ભસ્મ લઈને અગ્નિસ્નાન કરવું, પ્રણવમંત્રથી બોલાવીને, આઠ વખત કે જેટલું મન થાય તેટલું કરવું.
પંચાક્ષરેણ મંત્રેણ નામ્ના વા યેનકેનચિત્ । સપ્તાભિમંત્રિતં ભસ્મ દર્ભપાણિઃ સમાહરેત્
પાંચ અક્ષરવાળા મંત્રથી કે કોઈ પણ નામથી, મનમાં આવે તેમ, દર્ભા હાથમાં લઈને સાત વાર મંત્રિત કરેલું ભસ્મ લેવું.
ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનામુક્ત્વા શિરસિ પાતયેત્ । તત્પુરુષાય વિદ્મહે મુખે ભસ્મ પ્રસેચયેત્
'ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનાં' બોલીને માથા પર ભસ્મ લગાવવું, 'તત્પુરુષાય વિધમહે' બોલીને મુખ પર ભસ્મ છાંટવું.
અઘોરેભ્યોઽથ ઘોરેભ્યો ભસ્મ વક્ષસિ નિક્ષિપેત્ । વામદેવાય નમ ઇતિ ગુહ્યસ્થાને વિનિક્ષિપેત્
'અઘોરેભ્યોઽથ ઘોરેભ્યઃ' બોલીને છાતી પર ભસ્મ લગાવવું, 'વામદેવાય નમ:' બોલીને ગુપ્ત અંગ પર ભસ્મ લગાવવું.
સદ્યોજાતં પ્રપદ્યામિ નિક્ષિપેદથ પાદયોઃ । ઉદ્ધૂલયેત્સમસ્તાંગે પ્રણવેન વિચક્ષણઃ
'સદ્યોજાતં પ્રપદ્યામિ' બોલીને પગ પર ભસ્મ લગાવવું, પછી પ્રણવમંત્રથી આખા શરીરે ભસ્મ છાંટવું.
ત્રૈવર્ણિકાનામુદિતઃ સ્નાનાદિવિધિરુત્તમઃ । શૂદ્રાદીનાં પ્રવક્ષ્યામિ યદુક્તં ગુરુણા તથા
ત્રણ વર્ણના લોકો માટે આ સ્નાન અને બીજી વિધિ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે; શૂદ્ર અને બીજા માટે ગુરુએ જે કહ્યું છે, તે હું કહું છું.
શિવેતિ પદમુચ્ચાર્ય ભસ્મસંમંત્રયેત્સુધીઃ । સપ્તવારમથાદાય શિવાયેતિ શિરઃ ક્ષિપેત્
'શિવ' શબ્દ ઉચ્ચારીને, વિદ્વાન ભસ્મ મંત્રિત કરે; પછી સાત વાર લઈને 'શિવાય' બોલીને માથા પર ભસ્મ લગાવે.
શંકરાય મુખે પ્રોક્તં સર્વજ્ઞાય હૃદિ ક્ષિપેત્ । સ્થાણવે નમ ઇત્યુક્ત્વા ગુહ્યે ચાપિ સ્વયંભુવે
'શંકરાય' બોલીને મુખ પર, 'સર્વજ્ઞાય' બોલીને હૃદય પર, 'સ્થાણવે નમ:' બોલીને ગુપ્ત અંગ પર અને 'સ્વયંભુ'ને પણ ભસ્મ લગાવવું.
ઉચ્ચાર્ય પાદયોઃ ક્ષિપ્ત્વા ભસ્મશુદ્ધમતઃ પરમ્ । નમઃ શિવાયેત્યુચ્ચાર્ય સર્વાંગોદ્ધૂલનં સ્મૃતમ્
પવિત્ર ભસ્મ પગ પર લગાડી, 'નમઃ શિવાય' બોલ્યા પછી, આખા શરીરનું શુદ્ધિકરણ પૂર્ણ ગણાય છે.
તદભાવે તુ દૂર્વાઃ સ્યુસ્તદભાવે તુ રાજતમ્ । સંધ્યોપાસ્તિં જપં દેવ્યાઃ કૃત્વા દેવગૃહં વ્રજેત્
જો ભસ્મ ન મળે તો દુર્વા ઘાસ વાપરવી, અને એ પણ ન મળે તો ચાંદી લેવી. સંધ્યાવંદન અને દેવીનું જપ કર્યા પછી મંદિરે જવું.
દેવવેદિમથો વાપિ કલ્પિતં સ્થંડિલં તુ વા । મૃણ્મયં કલ્પિતં શુદ્ધં પદ્માદિરચનાયુતમ્
દેવની વેદિકા કે તૈયાર કરેલી ચોખ્ખી માટીની પાટલી, જેમાં કમળ વગેરેના આલેખન થયેલા હોય, ત્યાં વિધિ કરવી.
ચાતુર્વર્ણક રંગૈશ્ચ શ્વેતેનૈકેન વા પુનઃ । વિચિત્રાણિ ચ પદ્માનિ સ્વસ્તિકાદિ તથૈવ ચ
ચાર રંગના ચૂર્ણથી કે ફક્ત સફેદ રંગથી, કમળ, સ્વસ્તિક અને બીજા સુંદર આકારો દોરવા.
ઉત્પલાદિ ગદા શંખ ત્રિશૂલં ડમરું તથા । સરોક્તપંચપ્રાસાદં શિવલિંગમથૈવ ચ
નિલકમળ અને બીજા ફૂલો, ગદા, શંખ, ત્રિશૂલ, ડમરૂ, નિર્ધારિત પાંચ મંડપ અને શિવલિંગના ચિત્રો પણ દોરવા.
સર્વકામફલં વૃક્ષં કુલકં કોલકં તથા । ષટ્કોણંચત્રિકોણંચનવકોણમથાપિવા
સર્વ ઈચ્છા પૂરી કરતો વૃક્ષ, જૂથ, નાના ઢગલા, છકોણા, ત્રિકોણ અને નવકોણા આકાર પણ બનાવવા.
કોણદ્વાદશકાંદોલાં પાદુકાવ્યજનાનિ ચ । ચામરચ્છત્રયુગલં વિષ્ણુબ્રહ્માદિકં તથા
બાર કોનવાળી ઝૂલા, પાદુકા, પંખા, ચામર, છત્રીના જોડી, અને વિષ્ણુ, બ્રહ્મા વગેરેના આકાર પણ દોરવા.
ચૂર્ણૈર્વિરચયેદ્વેદ્યાં ધીમાન્દેવાલયેઽપિ વા । યત્રાપિ દેવપૂજા સ્યાત્તત્રૈવં કલ્પયેદ્બુધઃ
બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ ચૂર્ણથી વેદિકા શોભાવવી, મંદિરમાં પણ. જ્યાં દેવની પૂજા થાય ત્યાં આવું જ ગોઠવવું.
સ્વહસ્તરચિતં મુખ્યં ક્રીતં ચૈવ તુ મધ્યમમ્ । યાચિતં તુ કનિષ્ઠં સ્યાદ્બલાત્કારમથાધમમ્
પોતાના હાથથી બનાવેલું શ્રેષ્ઠ, ખરીદેલું મધ્યમ, માગેલું નીચું અને જબરદસ્તી લીધેલું સૌથી નીચું ગણાય છે.
અર્હેષુ યત્ત્વનર્હેષુ બલાત્કારાત્તુ નિષ્ફલમ્ । રક્તશાલિ જપા સ્થાણ કલમાસિત રક્તકૈઃ
યોગ્યને આપેલું ફળ આપે છે, અયોગ્યને જબરદસ્તી આપેલું નિષ્ફળ જાય છે. લાલ ચોખા, જપા ફૂલ, ઊભા ધાન, કાળા ચણા અને લાલ વસ્તુઓ પણ વાપરવી.
તંદુલૈર્વ્રીહિમાત્રોત્થૈઃ કર્ણૈશ્ચૈવ યથાક્રમમ્ । ઉત્તમૈર્મધ્યમૈશ્ચૈવ કથિતૈરધમૈસ્તથા
ચોખા, જૌ અને એમના શીંગડા પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ, મધ્યમ કે નીચા દાણા ઉપયોગ કરવા.
પદ્માદિસ્થાપનૈરેવ તત્સમ્યગ્યાગમાચરેત્ । પ્રાગુત્તરમુખો વાપિ યદિ વા પ્રાઙ્મુખો ભવેત્
કમળ વગેરે મૂકી, શાસ્ત્ર મુજબ વિધિ કરવી. પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું રાખવું, શક્ય હોય તો પૂર્વ તરફ.
આસનં ચ પ્રવક્ષ્યામિ યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્ । કૌશં ચાર્મ્મં ચૈલતુલ્યં દારવં તાડપત્રકમ્
હવે હું આસન સમજાવું છું, જે જોયું અને સાંભળ્યું છે: કુશ, ચામડું, કપડું, લાકડું કે તાડપત્રનું આસન હોઈ શકે.
કાંબલં કાંચનં ચૈવ રાજતં તામ્રમેવ ચ । ગોકરીષાર્કજૈર્વાપિ આસનં પરિકલ્પયેત્
ઓઢણી, સોનુ, ચાંદી, તાંબુ કે ગાયના લોટ અને સુકેલા માટીથી પણ આસન બનાવી શકાય.
વૈયાઘ્રં રૌરવં ચૈવ હારિણં માર્ગમેવ ચ । ચાર્મં ચતુર્વિધં જ્ઞેયમથ બંધુકમેવ ચ
વાઘ, હરણ, કાળિયાર અથવા રસ્તામાં મરેલા પ્રાણીના ચામડાના ચાર પ્રકારના આસન જાણીતા છે, અને બંદુક પણ.
યથાસંભવમેતેષુ હ્યાસનં પરિકલ્પયેત્ । કૃતપદ્માસનો વાપિ સ્વાસ્તિકાસન એવ ચ
જે મળે તેમાંથી આસન તૈયાર કરવું. પદ્માસન કે સ્વસ્તિક આસન પર બેસવું.
દર્ભભસ્મસમાસીનઃ પ્રાણાનાયમ્ય વાગ્યતઃ । તાવત્સ દેવતારૂપો ધ્યાનં ચાન્તઃ સમાચરેત્
દર્ભ અને ભસ્મ પર બેસી, શ્વાસ અને વાણી સંયમમાં રાખી, દેવતાનું રૂપ ધારણ કરી, અંતરમાં ધ્યાન કરવું.
શિખાંતે દ્વાદશાંગુલ્યે સ્થિતં સૂક્ષ્મતનું શિવમ્ । અંતશ્ચરંતં ભૂતેષુ ગુહાયાં વિશ્વમૂર્તિષુ
શિખાના અંતે, બાર આંગળ ઉપર, સૂક્ષ્મ રૂપે શિવ વસે છે, જે સર્વ જીવોમાં, ગુહામાં અને વિશ્વના રૂપોમાં વિહાર કરે છે.