અથ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા નમસ્કારાનનંતરમ્ । અષ્ટયોષાસ્તતઃ પ્રાપ્તાસ્તંત્રીવેણ્વાદિધારિકાઃ
પછી પ્રદક્ષિણ કરીને અને વંદન કર્યા પછી, આઠ સ્ત્રીઓ ત્યાં આવી, જેમના હાથમાં તાંત્રીક વાદ્યો અને વાંસળી હતી.
વિચિત્રવાદ્યવાદિન્યઃ સંપ્રાપ્તા મુનિસન્નિધિમ્ । ક્ષુદ્રતાલયુગં ગૃહ્ય સ્વયં ગાતું પ્રચક્રમે
આ સ્ત્રીઓ, વિવિધ વાદ્યો વગાડવામાં નિપુણ, ઋષિની હાજરીમાં આવી; તેઓએ નાના ઝાંઝ હાથમાં લઈ અને પોતે જ ગાવા લાગી.
ગૌતમે ગાતુમુદ્યુક્તે તાનં કુર્યુરથાંગનાઃ । મંદં મંદં ચ વાદ્યાનિ વાદયંતિ તથાપરાઃ
ગૌતમ ગાવા તૈયાર થયા ત્યારે, સ્ત્રીઓએ રાગ બાંધ્યો અને બીજીઓ ધીમે ધીમે વાદ્યો વગાડવા લાગી.
મધુરં ગાયતિ મુનૌ સ્વરામૂર્તિભૃતસ્તથા । પ્રાનૃત્યંત મહેશાગ્રે તદદ્ભુતમિવાભવત્
મુનિની હાજરીમાં એકે મીઠું ગીત ગાયું, સ્વરનું રૂપ ધારણ કરીને; તેઓ મહાદેવ સામે નૃત્ય કરવા લાગ્યા અને એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો ભગવાન્નારદો મુનિઃ । તમાગતં ગૌતમોપિ સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ
એ સમયે ભગવાન નારદ મુનિ આવ્યા; ગૌતમે તેમને આવતાં જોઈ, સન્માનપૂર્વક નમસ્કાર કર્યા.
આહચૈનંકૃતાર્થોસ્મિનચકશ્ચિન્મયાસમઃ । તવાગમનકૃત્યં કિં કુત આગમનં તથા
ગૌતમે કહ્યું: 'હું અહીં જે કરવું હતું તે પૂર્ણ કર્યું છે; મારા સમાન બીજો કોઈ નથી. તું કેમ આવ્યો છે? ક્યાંથી આવ્યો છે?'
શ્રીનારદ ઉવાચ- પાતાલાદાગતોસ્મીહ ભુક્ત્વા વૈ બાણમંદિરે । આયાસ્યંતિ મહાત્માનો બાણશુક્રાદયો ગૃહમ્
શ્રી નારદે કહ્યું: 'હું પાતાળથી અહીં આવ્યો છું, બાણના મહેલમાં ભોજન કરીને. હવે મહાન આત્માઓ—બાણ, શુક્ર વગેરે—ઘરે આવવાના છે.'
અથ ક્ષણાદભ્યગાચ્ચ બાણઃ પરપુરંજયઃ । વિંશત્યક્ષૌહિણીયુક્તો ગજમારુહ્ય સોસુરઃ
થોડી જ વારમાં, શત્રુઓને જીતનાર બાણ વીસ અક્ષૌહિણી સેના સાથે, હાથી પર ચડીને, અસુરો સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
અપરં હિ ગજં શુક્રઃ પ્રહ્લાદો રથમુત્તમમ્ । વૃષપર્વા રથવરં બલિસ્તુરગમુત્તમમ્
બીજા હાથી પર શુક્ર બેઠા; પ્રહલાદ ઉત્તમ રથ પર, વૃષપર્વા પણ સુંદર રથ પર અને બલી શ્રેષ્ઠ ઘોડા પર આવ્યા.
આગતાનથ તાન્સર્વાનાજ્ઞાય સ તુ ગૌતમઃ । સશિષ્યો નિર્જગામાથ હ્યાદાયાર્ઘ્યાદિકં ત્વરા
તેમને બધાને આવતાં જોઈ, ગૌતમ પોતાના શિષ્યો સાથે ઝડપથી બહાર ગયા અને અર્ધ્યાદિ ઉપચાર લઈને આવ્યા.
ગૌતમં ચાપિ તે વીક્ષ્યાવરુહ્ય ચ ગજાદિકાત્ । નમશ્ચક્રુરથો દૈત્યાસ્તં નમસ્કૃત્ય ભાર્ગવમ્
ગૌતમને જોઈને, તેઓએ હાથી અને અન્ય વાહનો પરથી ઊતરી, દૈત્યોએ તેમને નમસ્કાર કર્યા અને પછી ભાર્ગવને પણ વંદન કર્યું.
આલિંગ્ય રાક્ષસાન્સર્વાન્પૂજયિત્વા યથાવિધિ । સેનાયાઃ સન્નિવેશં ચ ચકાર મુનિપુંગવઃ
ગૌતમે બધા રાક્ષસોને હળવે હાથે ભેટી અને વિધિ પ્રમાણે સન્માન આપ્યો; પછી તેમણે તેમની સેના માટે સ્થળ ગોઠવ્યું.
પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય શુક્રસ્ય જલં મૂર્ધ્નિ ધૃતં તથા । વિચિત્રફલસંયુક્તં દત્તવાનર્હણં મુનિઃ
મુનિએ શુક્રના પગ ધોઈ, માથે પાણી રેડ્યું અને વિવિધ ફળોથી સજાવેલી યોગ્ય ભેટ આપી.
વાપીતડાગસરસી સ્નાનપૂર્વકૃત ક્રિયાઃ । સંગમે વર્તમાને તુ ગૌતમસ્યાશ્રમે શુભે
વાવ, તળાવ અને સરોવર માં સ્નાન કરીને અને જરૂરી વિધિઓ કરી, બધા ગૌતમના પવિત્ર આશ્રમમાં ભેગા થયા.
તદ્ગેહં તુ પ્રવિશ્યાથ રાક્ષસાસ્સપુરોહિતાઃ । દેવપૂજાપ્રપત્તિં ચ ચક્રુઃ સર્વે દ્વિજાલયે
પછી, રાક્ષસો પોતાના પુરોહિતો સાથે ગૃહમાં પ્રવેશ્યા અને દ્વિજના ઘર માં બધા દેવોની પૂજા કરવા લાગ્યા.
સદ્યઃ પ્રકલ્પિતાયાં ચ વેદ્યાં શુક્રોઽયજચ્છિવમ્ । તસ્યૈવ વામભાગે તુ પ્રહ્લાદોયજદચ્યુતમ્
ત્યાં તરત જ તૈયાર કરાયેલી વેદી પર, શુક્રે શિવજીનું યજ્ઞ કર્યું; અને એના ડાબા ભાગે, પ્રહલાદે અચ્યૂતની પૂજા કરી.
સોમં ચ બલિરપ્યેવમન્યે ચાસુરપુંગવાઃ । અથ બાણોઽયજદ્દેવમેકમેવ ત્રિયંબકમ્
સોમ, બલિ અને બીજા અગ્રણિ અસુરોએ પણ એ જ રીતે આરાધના કરી; પછી બાણે એકમાત્ર ત્રયંબક ભગવાનની પૂજા કરી.
શુક્રોપિ ભગવન્તન્તમુમાનાથમપૂજયત્ । ગૌતમોપ્યથ મધ્યાહ્ને પૂજયામાસ શંકરમ્
શુક્રે પણ ઉમાનાથ ભગવાનની પૂજા કરી; અને ગૌતમે મધ્યાહ્ને શંકરની આરાધના કરી.
સર્વે શુક્લાંબરધરા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ । સિતેન ભસ્મના કૃત્વા સર્વસ્થાને ત્રિપુંડ્રકમ્
બધા જ સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, શરીરે ભસ્મ લગાવીને, સફેદ ભસ્મથી શરીરના દરેક ભાગે ત્રિપુંડ્ર ચિહ્ન દોર્યા હતા.
નત્વા તુ ભાર્ગવં સર્વે ભૂતશુદ્ધિં પ્રચક્રમુઃ । હૃત્પદ્મમધ્યે સુષિરં તત્રૈવ ભૂતપંચકમ્
બધાએ ભાર્ગવને વંદન કરીને, તદુપરાંત ભૂતશુદ્ધિ વિધિ કરી; હૃદયકમળના મધ્યમાં, તેની ખાલી જગ્યામાં, પાંચે તત્વો વસે છે.
તેષાં મધ્યે મહાકાશમાકાશે નિર્મલાનલમ્ । તન્મધ્યે ચ મહેશાનં ધ્યાયેદ્દીપ્તિમયં શુભમ્
એ તત્વોમાં મહાકાશ છે, આકાશમાં નિર્મળ અગ્નિ છે; અને એના મધ્યમાં તેજસ્વી તથા શુભ મહેશાનનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
અજ્ઞાનસંયુતં ભૂતં શમલં સર્વસંગતમ્ । તદ્દેહમાકાશદીપે પ્રદહેજ્જ્ઞાનવહ્નિના
અજ્ઞાનથી ભરેલા, અશુદ્ધ અને બધાં બંધનોમાં બંધાયેલા એ શરીરને, આકાશરૂપ દીપકમાં જ્ઞાનના અગ્નિથી દહન કરવું જોઈએ.
આકાશસ્યાવૃતં ચાહં દગ્ધ્વાઽઽકાશમથો દહેત્ । દગ્ધ્વાકાશમયો વાયુમગ્નિભૂતં તદા દહેત્
આકાશથી ઢંકાયેલું જે છે, તેને દહન કર્યા પછી, પછી આકાશને પણ દહન કરવું; આકાશ દહન કર્યા પછી, આકાશ અને અગ્નિથી બનેલા વાયુ તત્વને પણ દહન કરવું.
અબ્ભૂતં ચ તતો દગ્ધ્વા પૃથિવીભૂતમેવ ચ । તદાશ્રિતાન્ગુણાન્દગ્ધ્વા તતો દેહં પ્રદાહયેત્
પછી જળ તત્વ અને પછી પૃથ્વી તત્વને પણ દહન કરવું; અને તેમાં રહેલા ગુણોને પણ દહન કરીને, અંતે શરીરને દહન કરવું.
એવં દહિત્વા ભૂતાનિ દેહી તજ્જ્ઞાનવહ્નિના । શિખામધ્યસ્થિતં વિષ્ણુમાનંદરસનિર્ભરમ્
આ રીતે જ્ઞાનના અગ્નિથી તત્વોને દહન કર્યા પછી, embodied one, જ્યોતના મધ્યમાં વિષ્ણુના દર્શનથી આનંદથી ભરાઈ જાય છે.
નિષ્પન્નચંદ્રકિરણસંકાશકિરણં શિવમ્ । શિવાંગોત્પન્નકિરણૈરમૃતદ્રવસંયુતૈઃ
શિવને જુએ છે, જેમના કિરણો ચાંદની જેવાં છે, જે કિરણો શિવના અંગમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે અને અમૃતના રસથી ભીના છે.
સુશીતલા તતો જ્વાલા પ્રશાંતા ચન્દ્રરશ્મિવત્ । પ્રસારિતસુધારુગ્ભિઃ સાંદ્રીભૂતશ્ચ સંપ્લવઃ
પછી એ જ્યોત ખૂબ શીતળ અને શાંત બની જાય છે, ચાંદની જેવી; અને અમૃતની ધારા વહેતી હોય છે, એ ઘન પ્રવાહ બની જાય છે.
ક્રમેણ પ્લાવિતં ભૂતગ્રામં સંચિંતયેત્પરમ્
ક્રમશઃ એ પ્રવાહ તત્વોના સમૂહને વ્યાપે છે, અને અંતે પરમ સુધી પહોંચે છે — એવું ધ્યાન કરવું જોઈએ.
ઇત્થં કૃત્વા ભૂતશુદ્ધિં ક્રિયાર્હો મર્ત્યઃ શુદ્ધો જાયતે એવ શુદ્ધઃ । પૂજાં કર્તું જાપ્યકર્મ્માપિ પશ્ચાદ્દેવધ્યાને બ્રહ્મહત્યાદિ હાનિઃ
આ રીતે ભૂતશુદ્ધિ કરીને, મનુષ્ય ક્રિયાના યોગ્ય અને સાચા અર્થમાં શુદ્ધ બને છે; પછી પૂજા કે જપમાં, દેવનું ધ્યાન કરતાં બ્રાહ્મણહત્યાદિક પાપ પણ નાશ પામે છે.
એવં ધ્યાત્વા ચંદ્રદીપ્તિપ્રકાશં ધ્યાનેનારોપ્યાશુ લિંગે શિવસ્ય । સદાશિવં દીપમધ્યે વિચિંત્ય પંચાક્ષરેણાર્ચનમવ્યયં તુ
આ રીતે ચાંદની જેવી તેજસ્વિતા પર ધ્યાન કરીને, ધ્યાનથી એ તેજને શિવલિંગમાં સ્થાપિત કરવું; પછી દીપકના મધ્યમાં સદાશિવનું ધ્યાન કરીને, પંચાક્ષરી મંત્રથી અવિનાશી આરાધના કરવી.