કર્ણિકારૈઃ સિતાંભોજૈરપરાજિતયા તથા । તિલાક્ષતૈરક્ષતૈશ્ચ શ્રીપત્રૈસ્તિલમિશ્રકૈઃ
કર્ણિકાર, સફેદ કમળ, અપરાજિતા, તિલ, અક્ષત અને તિલમિશ્રિત શુભ પાન વડે,
એવં મહેશમીશાનં પૂજયામાસ ગૌતમઃ । કર્પૂરાગરુકસ્તૂરી સર્જ્જાગરુકચંદનૈઃ
આ રીતે ગૌતમ મુનિએ મહેશ્વર ભગવાનની પૂજા કરી, જેમાં કપૂર, અગર, કસ્તૂરી, સરજ, અગર અને ચંદનનો ઉપયોગ કર્યો.
અન્યૈશ્ચ ધૂપયામાસ ષોડશાથ પ્રદીપિકાઃ । કર્પૂરવર્ત્તિસંયુક્તા દીપયંત્રોપરિસ્થિતાઃ
અન્ય સુગંધિત દ્રવ્યો વડે ધૂપ અને સોળ દીવટાં અર્પણ કર્યા; કપૂરના વત્તીવાળા દીવટાં દીપસ્થંભ પર મુકેલા હતા.
નિવેદિતં મહેશાય અથ નૈવેદ્યમુત્તમમ્ । સુપક્વશાલિપિષ્ટાન્નં ભક્ષ્યં લેહ્યં ચ ચોષ્યકમ્
પછી મહેશ્વરને શ્રેષ્ઠ નૈવેદ્ય અર્પણ કર્યું: સારી રીતે રાંધેલા ચોખાના લોટના ભોજન, ખાવા, ચાટવા અને ચૂસવા જેવી વસ્તુઓ.
મધુરાદિસમોપેતં પંચભક્ષ્યસમન્વિતમ્ । અનેકપક્વશાકાઢ્યમનેક પક્વમિશ્રિતમ્
મીઠા અને અન્ય સ્વાદવાળા, પાંચ પ્રકારના ભક્ષ્ય, અનેક પકવ શાકભાજી અને વિવિધ પકવ વસ્તુઓ સાથે.
પાનં વિંશતિસંયુક્તં દ્રાક્ષારંભાફલાન્વિતમ્ । સૂપાષ્ટકાદિસંયુક્તં યુક્તં મૂલફલાદિના
વીસ પ્રકારના પદાર્થો સાથે પાન, દ્રાક્ષ અને આરંભા ફળવાળું, સૂપ અને અન્ય વસ્તુઓ, મૂળ અને ફળો સાથે.
યથાસંભવસંયુક્તૈરન્યૈરપ્યુપકલ્પિતમ્ । અગ્રપુષ્પસમોપેતં નૈવેદ્યં પ્રદદૌ મુનિઃ
જેટલું પણ ઉપલબ્ધ હતું તે બધું ઉમેરીને, શ્રેષ્ઠ ફૂલો વડે શોભિત નૈવેદ્ય મુનિએ અર્પણ કર્યું.
સૌવર્ણપાત્રિકા ન્યસ્તનીરાજનસહસ્રકમ્ । સોપહારાય દેવાય દત્વા ચૈવ નમસ્ય ચ
સોનાની થાળીઓમાં હજારવાર આરતી ઉતારી, ઉપહાર અર્પણ કરીને ભગવાનને વંદન કર્યું.
પૂગખંડાનથો ઘૃષ્ટાન્પત્રાણિ ક્ષાલિતાનિ ચ । અપૃષ્ઠાગ્રાણિ સુશ્વેતચ્છદયાવૃતિકાનિ ચ
પછી, સારી રીતે પીસેલા સુપારીના ટુકડા અને ધોઈને સાફ કરવામાં આવેલા પાન, જેમના છેડા તૂટેલા નહોતા, એકદમ સફેદ અને પાતળી પડથી ઢંકાયેલા હતાં—
ઘનસારકચૂર્ણં ચ ન્યસ્તપત્રત્રયં શુભમ્ । સૌવર્ણપાત્રવિન્યસ્તમિદં તાંબૂલમીશ્વરે
સુગંધિત કપૂરનો ચૂર્ણ અને ત્રણ શુભ પાન સાથે ગોઠવીને, સોનાની વાટકીમાં મૂકીને, આ તાંબૂલ ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવ્યું.
અથ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા નમસ્કારાનનંતરમ્ । અષ્ટયોષાસ્તતઃ પ્રાપ્તાસ્તંત્રીવેણ્વાદિધારિકાઃ
પછી પ્રદક્ષિણ કરીને અને વંદન કર્યા પછી, આઠ સ્ત્રીઓ ત્યાં આવી, જેમના હાથમાં તાંત્રીક વાદ્યો અને વાંસળી હતી.
વિચિત્રવાદ્યવાદિન્યઃ સંપ્રાપ્તા મુનિસન્નિધિમ્ । ક્ષુદ્રતાલયુગં ગૃહ્ય સ્વયં ગાતું પ્રચક્રમે
આ સ્ત્રીઓ, વિવિધ વાદ્યો વગાડવામાં નિપુણ, ઋષિની હાજરીમાં આવી; તેઓએ નાના ઝાંઝ હાથમાં લઈ અને પોતે જ ગાવા લાગી.
ગૌતમે ગાતુમુદ્યુક્તે તાનં કુર્યુરથાંગનાઃ । મંદં મંદં ચ વાદ્યાનિ વાદયંતિ તથાપરાઃ
ગૌતમ ગાવા તૈયાર થયા ત્યારે, સ્ત્રીઓએ રાગ બાંધ્યો અને બીજીઓ ધીમે ધીમે વાદ્યો વગાડવા લાગી.
મધુરં ગાયતિ મુનૌ સ્વરામૂર્તિભૃતસ્તથા । પ્રાનૃત્યંત મહેશાગ્રે તદદ્ભુતમિવાભવત્
મુનિની હાજરીમાં એકે મીઠું ગીત ગાયું, સ્વરનું રૂપ ધારણ કરીને; તેઓ મહાદેવ સામે નૃત્ય કરવા લાગ્યા અને એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો ભગવાન્નારદો મુનિઃ । તમાગતં ગૌતમોપિ સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ
એ સમયે ભગવાન નારદ મુનિ આવ્યા; ગૌતમે તેમને આવતાં જોઈ, સન્માનપૂર્વક નમસ્કાર કર્યા.
આહચૈનંકૃતાર્થોસ્મિનચકશ્ચિન્મયાસમઃ । તવાગમનકૃત્યં કિં કુત આગમનં તથા
ગૌતમે કહ્યું: 'હું અહીં જે કરવું હતું તે પૂર્ણ કર્યું છે; મારા સમાન બીજો કોઈ નથી. તું કેમ આવ્યો છે? ક્યાંથી આવ્યો છે?'
શ્રીનારદ ઉવાચ- પાતાલાદાગતોસ્મીહ ભુક્ત્વા વૈ બાણમંદિરે । આયાસ્યંતિ મહાત્માનો બાણશુક્રાદયો ગૃહમ્
શ્રી નારદે કહ્યું: 'હું પાતાળથી અહીં આવ્યો છું, બાણના મહેલમાં ભોજન કરીને. હવે મહાન આત્માઓ—બાણ, શુક્ર વગેરે—ઘરે આવવાના છે.'
અથ ક્ષણાદભ્યગાચ્ચ બાણઃ પરપુરંજયઃ । વિંશત્યક્ષૌહિણીયુક્તો ગજમારુહ્ય સોસુરઃ
થોડી જ વારમાં, શત્રુઓને જીતનાર બાણ વીસ અક્ષૌહિણી સેના સાથે, હાથી પર ચડીને, અસુરો સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
અપરં હિ ગજં શુક્રઃ પ્રહ્લાદો રથમુત્તમમ્ । વૃષપર્વા રથવરં બલિસ્તુરગમુત્તમમ્
બીજા હાથી પર શુક્ર બેઠા; પ્રહલાદ ઉત્તમ રથ પર, વૃષપર્વા પણ સુંદર રથ પર અને બલી શ્રેષ્ઠ ઘોડા પર આવ્યા.
આગતાનથ તાન્સર્વાનાજ્ઞાય સ તુ ગૌતમઃ । સશિષ્યો નિર્જગામાથ હ્યાદાયાર્ઘ્યાદિકં ત્વરા
તેમને બધાને આવતાં જોઈ, ગૌતમ પોતાના શિષ્યો સાથે ઝડપથી બહાર ગયા અને અર્ધ્યાદિ ઉપચાર લઈને આવ્યા.
ગૌતમં ચાપિ તે વીક્ષ્યાવરુહ્ય ચ ગજાદિકાત્ । નમશ્ચક્રુરથો દૈત્યાસ્તં નમસ્કૃત્ય ભાર્ગવમ્
ગૌતમને જોઈને, તેઓએ હાથી અને અન્ય વાહનો પરથી ઊતરી, દૈત્યોએ તેમને નમસ્કાર કર્યા અને પછી ભાર્ગવને પણ વંદન કર્યું.
આલિંગ્ય રાક્ષસાન્સર્વાન્પૂજયિત્વા યથાવિધિ । સેનાયાઃ સન્નિવેશં ચ ચકાર મુનિપુંગવઃ
ગૌતમે બધા રાક્ષસોને હળવે હાથે ભેટી અને વિધિ પ્રમાણે સન્માન આપ્યો; પછી તેમણે તેમની સેના માટે સ્થળ ગોઠવ્યું.
પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય શુક્રસ્ય જલં મૂર્ધ્નિ ધૃતં તથા । વિચિત્રફલસંયુક્તં દત્તવાનર્હણં મુનિઃ
મુનિએ શુક્રના પગ ધોઈ, માથે પાણી રેડ્યું અને વિવિધ ફળોથી સજાવેલી યોગ્ય ભેટ આપી.
વાપીતડાગસરસી સ્નાનપૂર્વકૃત ક્રિયાઃ । સંગમે વર્તમાને તુ ગૌતમસ્યાશ્રમે શુભે
વાવ, તળાવ અને સરોવર માં સ્નાન કરીને અને જરૂરી વિધિઓ કરી, બધા ગૌતમના પવિત્ર આશ્રમમાં ભેગા થયા.
તદ્ગેહં તુ પ્રવિશ્યાથ રાક્ષસાસ્સપુરોહિતાઃ । દેવપૂજાપ્રપત્તિં ચ ચક્રુઃ સર્વે દ્વિજાલયે
પછી, રાક્ષસો પોતાના પુરોહિતો સાથે ગૃહમાં પ્રવેશ્યા અને દ્વિજના ઘર માં બધા દેવોની પૂજા કરવા લાગ્યા.
સદ્યઃ પ્રકલ્પિતાયાં ચ વેદ્યાં શુક્રોઽયજચ્છિવમ્ । તસ્યૈવ વામભાગે તુ પ્રહ્લાદોયજદચ્યુતમ્
ત્યાં તરત જ તૈયાર કરાયેલી વેદી પર, શુક્રે શિવજીનું યજ્ઞ કર્યું; અને એના ડાબા ભાગે, પ્રહલાદે અચ્યૂતની પૂજા કરી.
સોમં ચ બલિરપ્યેવમન્યે ચાસુરપુંગવાઃ । અથ બાણોઽયજદ્દેવમેકમેવ ત્રિયંબકમ્
સોમ, બલિ અને બીજા અગ્રણિ અસુરોએ પણ એ જ રીતે આરાધના કરી; પછી બાણે એકમાત્ર ત્રયંબક ભગવાનની પૂજા કરી.
શુક્રોપિ ભગવન્તન્તમુમાનાથમપૂજયત્ । ગૌતમોપ્યથ મધ્યાહ્ને પૂજયામાસ શંકરમ્
શુક્રે પણ ઉમાનાથ ભગવાનની પૂજા કરી; અને ગૌતમે મધ્યાહ્ને શંકરની આરાધના કરી.
સર્વે શુક્લાંબરધરા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ । સિતેન ભસ્મના કૃત્વા સર્વસ્થાને ત્રિપુંડ્રકમ્
બધા જ સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, શરીરે ભસ્મ લગાવીને, સફેદ ભસ્મથી શરીરના દરેક ભાગે ત્રિપુંડ્ર ચિહ્ન દોર્યા હતા.
નત્વા તુ ભાર્ગવં સર્વે ભૂતશુદ્ધિં પ્રચક્રમુઃ । હૃત્પદ્મમધ્યે સુષિરં તત્રૈવ ભૂતપંચકમ્
બધાએ ભાર્ગવને વંદન કરીને, તદુપરાંત ભૂતશુદ્ધિ વિધિ કરી; હૃદયકમળના મધ્યમાં, તેની ખાલી જગ્યામાં, પાંચે તત્વો વસે છે.