રુદ્રાક્ષૈઃ સ્ફટિકૈ રત્નૈઃ કલ્પિતા હ્યક્ષમાલિકા । વ્યાઘ્રચર્માસનં કૃત્વા પદ્માસનગતો મુનિઃ
રુદ્રાક્ષ, સ્ફટિક અને રત્નોથી બનેલી જપમાળા તૈયાર કરી, વ્યાઘ્રચર્મ પર પદ્માસનમાં બેસેલા મુનિએ,
આવાહનાસનં ચાર્ઘ્યં પાદ્યં વાચમનીયકમ્ । નિર્વર્ત્ય ગંગાસલિલૈઃ સ્નાપયામાસ શંકરમ્
આવાહન માટે આસન, પાદ્ય અને આચમનનું જળ ગંગાજળથી તૈયાર કરી, શંકરજીને સ્નાન કરાવ્યું.
અષ્ટગંધકસંયુક્તૈઃ પુષ્પૈર્બકુલપાટલૈઃ । સ્વર્ણભાંડસ્થિતૈર્વસ્ત્રશોધિતૈર્વાસિતૈર્દૃઢમ્
અષ્ટગંધ અને બકુલ-પાટલાના ફૂલો, સોનાના વાસણમાં રાખેલા, શુદ્ધ અને સુગંધિત કપડાંથી ભક્તિપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો.
દ્વારે તામ્રકટાહશ્ચ પ્રબંધદ્રોણિના શુભમ્ । ગોશૃંગેણ વિષાણેન ગવયસ્ય તથા ક્વચિત્
દ્વાર પાસે તાંબાના વાસણ સાથે સુંદર ડોલી મૂકી, ક્યારેક ગાય અથવા જંગલી બળદના શિંગથી પણ વ્યવસ્થા કરી.
દક્ષિણાવર્તશંખેન રત્નપાત્રૈરથાપિ વા । સ્વર્ણૈર્વા રાજતૈર્વાપિ તામ્રૈઃ કાંસ્યૈરથાપિ વા
દક્ષિણાવર્ત શંખ, રત્નના વાસણ, અથવા તો સોનાં, ચાંદી, તાંબા કે કાંસાના વાસણથી,
સ્વર્ણૈશ્ચ સૂક્ષ્મકલશૈઃ સ્નાપયામાસ ચેચ્છયા । અથવા મૃણ્મયૈઃ કુર્ય્યાત્પદ્મપત્રૈરથાપિ વા
સૂક્ષ્મ સોનાના કલશથી ઇચ્છા પ્રમાણે સ્નાન કરાવ્યું; અથવા તો માટીના વાસણ કે કમળપાનથી પણ કરી શકાય.
પાલાશૈશ્ચૂતજંબ્વાદ્યૈઃ પાત્રૈઃ સંસ્નાપયેદ્વિભુમ્ । સ્નાનાનામથ સર્વેષાં ધારાસ્નાનં વિશિષ્યતે
પાળાશ, આમળા અને જાંબુના વાસણથી ભગવાનને સ્નાન કરાવવું; બધા સ્નાનમાં ધારા સ્નાન શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
નમસ્તેત્યાદિમંત્રેણ શતરુદ્રિયસંજ્ઞિના । શં ચેત્યાદ્યનુવાકેન શાંતિરૂપેણ ચેશ્વરમ્
'નમઃ'થી શરૂ થતા શતરુદ્રિય મંત્ર અને 'શં'થી શરૂ થતા અનુવાકથી, શાંતિરૂપે ભગવાનની પૂજા કરી.
આવૃત્ય ચ યથાશક્તિ પશ્ચાદ્ગંધાદિ વિન્યસેત્ । તતશ્ચ શોભનૈઃ પુષ્પૈઃ પત્રૈર્બિલ્વૈઃ સમર્ચયેત્
શક્તિ પ્રમાણે ઢાંકી, પછી સુગંધ અને અન્ય દ્રવ્ય અર્પણ કર્યા; પછી સુંદર ફૂલો અને બિલ્વપાનથી પૂજન કર્યું.
તુલસીમારુવદલૈઃ કલ્હારૈશ્ચ મહોત્પલૈઃ । નીલોત્પલૈરુત્પલૈશ્ચ શેષૈશ્ચ કરવીરકૈઃ
તુલસી, મારુવા, કલ્હાર, મહોત્પલ, નિલોત્પલ અને અન્ય કમળ તથા કરવીર ફૂલો વડે,
કર્ણિકારૈઃ સિતાંભોજૈરપરાજિતયા તથા । તિલાક્ષતૈરક્ષતૈશ્ચ શ્રીપત્રૈસ્તિલમિશ્રકૈઃ
કર્ણિકાર, સફેદ કમળ, અપરાજિતા, તિલ, અક્ષત અને તિલમિશ્રિત શુભ પાન વડે,
એવં મહેશમીશાનં પૂજયામાસ ગૌતમઃ । કર્પૂરાગરુકસ્તૂરી સર્જ્જાગરુકચંદનૈઃ
આ રીતે ગૌતમ મુનિએ મહેશ્વર ભગવાનની પૂજા કરી, જેમાં કપૂર, અગર, કસ્તૂરી, સરજ, અગર અને ચંદનનો ઉપયોગ કર્યો.
અન્યૈશ્ચ ધૂપયામાસ ષોડશાથ પ્રદીપિકાઃ । કર્પૂરવર્ત્તિસંયુક્તા દીપયંત્રોપરિસ્થિતાઃ
અન્ય સુગંધિત દ્રવ્યો વડે ધૂપ અને સોળ દીવટાં અર્પણ કર્યા; કપૂરના વત્તીવાળા દીવટાં દીપસ્થંભ પર મુકેલા હતા.
નિવેદિતં મહેશાય અથ નૈવેદ્યમુત્તમમ્ । સુપક્વશાલિપિષ્ટાન્નં ભક્ષ્યં લેહ્યં ચ ચોષ્યકમ્
પછી મહેશ્વરને શ્રેષ્ઠ નૈવેદ્ય અર્પણ કર્યું: સારી રીતે રાંધેલા ચોખાના લોટના ભોજન, ખાવા, ચાટવા અને ચૂસવા જેવી વસ્તુઓ.
મધુરાદિસમોપેતં પંચભક્ષ્યસમન્વિતમ્ । અનેકપક્વશાકાઢ્યમનેક પક્વમિશ્રિતમ્
મીઠા અને અન્ય સ્વાદવાળા, પાંચ પ્રકારના ભક્ષ્ય, અનેક પકવ શાકભાજી અને વિવિધ પકવ વસ્તુઓ સાથે.
પાનં વિંશતિસંયુક્તં દ્રાક્ષારંભાફલાન્વિતમ્ । સૂપાષ્ટકાદિસંયુક્તં યુક્તં મૂલફલાદિના
વીસ પ્રકારના પદાર્થો સાથે પાન, દ્રાક્ષ અને આરંભા ફળવાળું, સૂપ અને અન્ય વસ્તુઓ, મૂળ અને ફળો સાથે.
યથાસંભવસંયુક્તૈરન્યૈરપ્યુપકલ્પિતમ્ । અગ્રપુષ્પસમોપેતં નૈવેદ્યં પ્રદદૌ મુનિઃ
જેટલું પણ ઉપલબ્ધ હતું તે બધું ઉમેરીને, શ્રેષ્ઠ ફૂલો વડે શોભિત નૈવેદ્ય મુનિએ અર્પણ કર્યું.
સૌવર્ણપાત્રિકા ન્યસ્તનીરાજનસહસ્રકમ્ । સોપહારાય દેવાય દત્વા ચૈવ નમસ્ય ચ
સોનાની થાળીઓમાં હજારવાર આરતી ઉતારી, ઉપહાર અર્પણ કરીને ભગવાનને વંદન કર્યું.
પૂગખંડાનથો ઘૃષ્ટાન્પત્રાણિ ક્ષાલિતાનિ ચ । અપૃષ્ઠાગ્રાણિ સુશ્વેતચ્છદયાવૃતિકાનિ ચ
પછી, સારી રીતે પીસેલા સુપારીના ટુકડા અને ધોઈને સાફ કરવામાં આવેલા પાન, જેમના છેડા તૂટેલા નહોતા, એકદમ સફેદ અને પાતળી પડથી ઢંકાયેલા હતાં—
ઘનસારકચૂર્ણં ચ ન્યસ્તપત્રત્રયં શુભમ્ । સૌવર્ણપાત્રવિન્યસ્તમિદં તાંબૂલમીશ્વરે
સુગંધિત કપૂરનો ચૂર્ણ અને ત્રણ શુભ પાન સાથે ગોઠવીને, સોનાની વાટકીમાં મૂકીને, આ તાંબૂલ ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવ્યું.
અથ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા નમસ્કારાનનંતરમ્ । અષ્ટયોષાસ્તતઃ પ્રાપ્તાસ્તંત્રીવેણ્વાદિધારિકાઃ
પછી પ્રદક્ષિણ કરીને અને વંદન કર્યા પછી, આઠ સ્ત્રીઓ ત્યાં આવી, જેમના હાથમાં તાંત્રીક વાદ્યો અને વાંસળી હતી.
વિચિત્રવાદ્યવાદિન્યઃ સંપ્રાપ્તા મુનિસન્નિધિમ્ । ક્ષુદ્રતાલયુગં ગૃહ્ય સ્વયં ગાતું પ્રચક્રમે
આ સ્ત્રીઓ, વિવિધ વાદ્યો વગાડવામાં નિપુણ, ઋષિની હાજરીમાં આવી; તેઓએ નાના ઝાંઝ હાથમાં લઈ અને પોતે જ ગાવા લાગી.
ગૌતમે ગાતુમુદ્યુક્તે તાનં કુર્યુરથાંગનાઃ । મંદં મંદં ચ વાદ્યાનિ વાદયંતિ તથાપરાઃ
ગૌતમ ગાવા તૈયાર થયા ત્યારે, સ્ત્રીઓએ રાગ બાંધ્યો અને બીજીઓ ધીમે ધીમે વાદ્યો વગાડવા લાગી.
મધુરં ગાયતિ મુનૌ સ્વરામૂર્તિભૃતસ્તથા । પ્રાનૃત્યંત મહેશાગ્રે તદદ્ભુતમિવાભવત્
મુનિની હાજરીમાં એકે મીઠું ગીત ગાયું, સ્વરનું રૂપ ધારણ કરીને; તેઓ મહાદેવ સામે નૃત્ય કરવા લાગ્યા અને એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગતું હતું.
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તો ભગવાન્નારદો મુનિઃ । તમાગતં ગૌતમોપિ સંપૂજ્ય પ્રણિપત્ય ચ
એ સમયે ભગવાન નારદ મુનિ આવ્યા; ગૌતમે તેમને આવતાં જોઈ, સન્માનપૂર્વક નમસ્કાર કર્યા.
આહચૈનંકૃતાર્થોસ્મિનચકશ્ચિન્મયાસમઃ । તવાગમનકૃત્યં કિં કુત આગમનં તથા
ગૌતમે કહ્યું: 'હું અહીં જે કરવું હતું તે પૂર્ણ કર્યું છે; મારા સમાન બીજો કોઈ નથી. તું કેમ આવ્યો છે? ક્યાંથી આવ્યો છે?'
શ્રીનારદ ઉવાચ- પાતાલાદાગતોસ્મીહ ભુક્ત્વા વૈ બાણમંદિરે । આયાસ્યંતિ મહાત્માનો બાણશુક્રાદયો ગૃહમ્
શ્રી નારદે કહ્યું: 'હું પાતાળથી અહીં આવ્યો છું, બાણના મહેલમાં ભોજન કરીને. હવે મહાન આત્માઓ—બાણ, શુક્ર વગેરે—ઘરે આવવાના છે.'
અથ ક્ષણાદભ્યગાચ્ચ બાણઃ પરપુરંજયઃ । વિંશત્યક્ષૌહિણીયુક્તો ગજમારુહ્ય સોસુરઃ
થોડી જ વારમાં, શત્રુઓને જીતનાર બાણ વીસ અક્ષૌહિણી સેના સાથે, હાથી પર ચડીને, અસુરો સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
અપરં હિ ગજં શુક્રઃ પ્રહ્લાદો રથમુત્તમમ્ । વૃષપર્વા રથવરં બલિસ્તુરગમુત્તમમ્
બીજા હાથી પર શુક્ર બેઠા; પ્રહલાદ ઉત્તમ રથ પર, વૃષપર્વા પણ સુંદર રથ પર અને બલી શ્રેષ્ઠ ઘોડા પર આવ્યા.
આગતાનથ તાન્સર્વાનાજ્ઞાય સ તુ ગૌતમઃ । સશિષ્યો નિર્જગામાથ હ્યાદાયાર્ઘ્યાદિકં ત્વરા
તેમને બધાને આવતાં જોઈ, ગૌતમ પોતાના શિષ્યો સાથે ઝડપથી બહાર ગયા અને અર્ધ્યાદિ ઉપચાર લઈને આવ્યા.