પાટીરતરુસુસ્નિગ્ધ સાંદ્ર દ્વારકપાટકમ્ । સૌગંધિકમહામોદિ કલ્પિતાંતર ભિત્તિકમ્
પાટીરના વૃક્ષના મસૃણ અને ઘન લાકડાથી બનેલા દ્વાર, સુગંધિત સૌગંધિક ફૂલોની મહેકથી ભરેલા હતા અને અંદરની દિવાલો પણ એ જ રીતે શોભિત હતી.
ઈશાનભાગસુભગ રતિકલ્પિત વેદિકમ્ । હાટિકાકલ્પિતપદં વિચિત્રવેદિકાયુતમ્
ઈશાન દિશામાં સુંદર રીતે સુખ માટેની વેદિકા ગોઠવવામાં આવી હતી, જેમાં બજાર જેવી પાંખડીવાળી પાંખ અને વિવિધ રંગબેરંગી વેદિકાઓ હતી.
સુસ્નિગ્ધનિ બિડચ્છાયં વટમૂલોપકલ્પિતમ્ । પ્રસૂનકદલીખંડ સરોભિઃ પ્રાંતશોભિતમ્
મકાનની બાજુએ ઘાટા છાંયાવાળું વટવૃક્ષ ઊભું હતું અને આસપાસ કેળાના ફૂલોના ગુચ્છો અને સરોવરથી શોભા વધતી હતી.
મહાવટાગ્રસંલગ્ન તુષારિતપયોધરમ્ । નાકોપવનસંપન્ન વિચિત્રારામ શોભિતમ્
મહાન વટવૃક્ષની ટોચે બરફથી ઠંડા થયેલા વાદળો લટકેલા હતા અને ત્યાં સ્વર્ગીય ઉદ્યાનો તથા અદભુત બગીચાઓથી જગ્યા શોભતી હતી.
વાપીકૂપતડાગાદ્યમનેકવનશોભિતમ્ । મંદં મંદં વવૌ વાયુર્યત્ર ગેહે સુખપ્રદઃ
વિવિધ વનો, વાવ, કૂવા, તળાવ અને સરોવરોની શોભા હતી અને મકાનમાં હંમેશાં શીતળ અને સુખદ પવન વહેતો હતો.
વાદિન્યશ્ચારુસર્વાંગ્યો વાદ્યાનિ સ્મરસંપદઃ । વીણાં વેણું ત્રિવેણું ચ વાદયંતિ વરાંગનાઃ
ત્યાં સુંદર આકારવાળી, સંગીતમાં પારંગત સ્ત્રીઓ વાદ્ય વગાડતી હતી, જેમ કે વીણા, વાંસળી અને ત્રિવેણી વગાડી પ્રેમની સમૃદ્ધિ દર્શાવતી હતી.
તૌર્ય્યત્રિકકૃતો નાર્ય્યશ્ચતુર્દિક્ષુ તથોર્દ્ધ્વતઃ । સુવર્ણાદિકપાત્રેષુ વટકા ભસ્મનઃ શુભાઃ
સ્ત્રીઓ ત્રિવિધ વાદ્ય વગાડતી હતી અને ચારેય દિશામાં તથા ઉપર પણ સંગીત ગુંજતું હતું; સુવર્ણ પાત્રોમાં શુભ ભસ્મના ગોળ રાખવામાં આવ્યા હતા.
વાસિતાઃ સર્વગંધૈશ્ચ સુધૂપૈરપિ ધૂપિતાઃ । કુશગ્રથિતસંઘાશ્ચ અક્ષમાલાશ્ચ કોટિશઃ
આ મકાન સર્વપ્રકારની સુગંધોથી સુગંધિત અને ઉત્તમ ધૂપથી ધૂપાવવામાં આવ્યું હતું; લાખો કુશના ગાંઠાં અને જપમાળાઓ ગોઠવવામાં આવી હતી.
કૃષ્ણાજિનસહસ્રાણિ બહિઃ પ્રાંતે સ્થિતાનિ ચ । એતાદૃશે ગૃહવરે દેવવંદ્યો મુનીશ્વરઃ
બહાર કિનારે હજારો કૃષ્ણમૃગની ચામડીઓ પાથરવામાં આવી હતી; આવા ઉત્તમ મકાનમાં દેવો પણ પૂજ્ય એવા ઋષિપ્રમુખ નિવાસ કરતા હતા.
કર્પૂરાદીંશ્ચ સંસ્થાપ્ય ચતુર્દિક્ષુ મુનીશ્વરઃ । પાટીરપીઠે કર્પૂરસિંહાસનમકલ્પયત્
મુનિશ્રેષ્ઠે ચારેય દિશામાં કપૂર અને અન્ય પદાર્થો મૂકી, પાટીરના પાટલા પર કપૂરનું સિંહાસન ગોઠવ્યું.
સૂક્ષ્મં શ્વેતં ચ સુસ્રિગ્ધમાવૃત્તં ઘનસારકૈઃ । સુગંધવાસિતજલૈઃ સ્નાપ્ય ક્ષીરેણ શંકરમ્
તે પછી સુગંધિત પાણી અને દૂધથી શંકરને સ્નાન કરાવ્યું, અને સૂક્ષ્મ, સફેદ, મસૃણ અને ઘન દોરાવાળું વસ્ત્ર વાપર્યું.
અન્યૈશ્ચ વૈદિકૈર્મંત્રૈઃ સ્નાપયિત્વા સદાશિવમ્ । દારુચંદ્રોપપીઠે તુ વસ્ત્રપીઠં નિધાય ચ । પાત્રિકામગ્રતઃ સ્થાપ્ય સ્થાપયિત્વા દલેષ્વમૂન્
બીજા વૈદિક મંત્રોથી સદા શિવને સ્નાન કરાવ્યા પછી, ચંદન અને કપૂરના પાટલા પર વસ્ત્ર પાથર્યું, આગળ એક નાની વાસણ મૂકી અને પાંદડાં ગોઠવ્યાં.
એકસ્મિન્નક્ષતાઃ પાત્રે અન્યસ્મિન્સતિલાક્ષતાઃ । પંચગંધકમેકસ્મિન્નન્યસ્મિન્નષ્ટગંધકમ્
એક વાસણમાં અખંડિત ચોખા, બીજામાં તલવાળા ચોખા, એકમાં પાંચ પ્રકારના સુગંધિત પદાર્થો અને બીજામાં આઠ પ્રકારના સુગંધ રાખવામાં આવે છે.
કાશ્મીરં મૃગનાભિં તુ કર્પૂરં ચંદનં તથા । પાત્રેષ્વન્યેષુ વિન્યસ્ય પૂજાસ્થાને પ્રકલ્પ્ય ચ
કશ્મીર, મૃગનાભિ, કપૂર અને ચંદનને અલગ અલગ વાસણમાં મૂકી, પૂજાના સ્થાને ગોઠવવામાં આવે છે.
નાનાવરણમાર્ગેણ પૂજા તત્ર વિધીયતે । લિંગમધ્યે સ્થિતો દેવઃ પંચવક્ત્રઃ સદાશિવઃ
વિવિધ આવરણ અને રીતોથી ત્યાં પૂજા કરવામાં આવે છે; લિંગના મધ્યમાં પાંચ મુખવાળો સદા શિવ દેવ સ્થિત છે.
તસ્ય પ્રાવરણં લિંગં શક્તિસ્તસ્ય વિધીયતે । શક્તેરાવરણં વિષ્ણુર્વિષ્ણોરાવરણં વિધિઃ
લિંગ એ તેનો આવરણ છે; તેની શક્તિ તેનું આવરણ છે; શક્તિનું આવરણ વિષ્ણુ છે અને વિષ્ણુનું આવરણ વિધિ (બ્રહ્મા) છે.
બ્રહ્મપ્રાવરણં ચંદ્રસ્તસ્ય સૂર્યસ્તતઃ શ્રુતિઃ । દિગ્દેવતાસુ તદ્ગુપ્તિસ્તાસામાવરણં દિશઃ
બ્રહ્માનું આવરણ ચંદ્ર છે; ચંદ્રનું આવરણ સૂર્ય છે; પછી શ્રુતિ (વેદ) છે; દિશાઓના દેવતાઓમાં તેમની રક્ષા દિશાઓ જ છે.
દિશામાવરણં શંભુસ્તસ્ય ચાવરણં ગુણાઃ । દશપ્રાવરણં હ્યેતચ્છિવલિંગાર્ચનં શુભમ્
દિશાઓનું આવરણ શંભુ છે; તેનું આવરણ ગુણો છે; આ દસ આવરણો સાથે શિવલિંગની શુભ આરાધના થાય છે.
કેષાંચિન્મતમેતત્સ્યાદથ પ્રાવરણાંતરમ્ । વિદ્યાવરણમાખ્યાતં તદુમાવરણં સ્મૃતમ્
કેટલાકના મત પ્રમાણે, બીજું આવરણક્રમ પણ છે: વિદ્યા (જ્ઞાન)નું આવરણ જણાવાયું છે અને તેનું આવરણ ઉમા કહેવાય છે.
વિષ્ણુરાવરણં તસ્યા વિષ્ણોશ્ચાવરણં વિધિઃ । બ્રહ્મપ્રાવરણંચંદ્રસ્તસ્ય ભાનુરથાવૃતિઃ
ઉમાનું આવરણ વિષ્ણુ છે; વિષ્ણુનું આવરણ વિધિ (બ્રહ્મા) છે; બ્રહ્માનું આવરણ ચંદ્ર છે અને પછી સૂર્ય આવરણ છે.
ભાનોરાવરણં ચેશ ઇતિ ષોઢાવૃતિઃ સ્મૃતા । વિધિં વિના સમાખ્યાતં પંચાવરણમુત્તમમ્
સૂર્યનું આવરણ ઈશ છે; આ રીતે છ આવરણો કહેવાય છે; વિધિ સિવાય પાંચ શ્રેષ્ઠ આવરણો ગણાય છે.
શશાંકવિષ્ણુશક્તીનામેતદાવરણત્રયમ્ । અંબિકાવરણં પ્રોક્તમેકાવરણમુત્તમમ્
ચંદ્ર, વિષ્ણુ અને શક્તિના ત્રણ આવરણો જણાવાયા છે; અંબિકાનું આવરણ એક શ્રેષ્ઠ આવરણ કહેવાય છે.
અથવા લોકપાલાઃ સ્યુરાવૃતિઃ સોમપૂજને । અનાવરણમથવા પૂજનં શસ્યતે શિવે
અથવા, સોમપૂજામાં લોકપાલો આવરણ રૂપે માનવામાં આવે છે; અથવા, શિવની પૂજામાં કોઈ આવરણ વિના પૂજા કરવી શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
પત્રિકાષ્ટદલેષ્વેવ સ્થિતદ્રવ્યૈર્યજેચ્છિવમ્ । પત્રિકાલક્ષણં વક્ષ્યે સર્વકર્મોપયોગિતમ્
પત્રિકાના આઠ પાંદડાવાળા વાસણમાં પદાર્થો મૂકી શિવની પૂજા કરવી જોઈએ; હવે હું પત્રિકાના એવા લક્ષણો કહું છું જે સર્વવિધ કર્મોમાં ઉપયોગી છે.
સ્વર્ણેન રાજતેનાથ તામ્રેણાથ પ્રકલ્પિતમ્ । મુક્તાશુક્તિનિભં કુર્યાત્પત્રિકાષ્ટદલં શુભમ્
તે સોનાં, ચાંદી કે તાંબાના બનેલું, અથવા મુક્તાનાં શંખ જેવું દેખાતું હોવું જોઈએ; આઠ પાંદડાવાળી શુભ પત્રિકા આવી બનાવવી.
પદ્મપત્રસમાનાષ્ટકોણાકારં પ્રકલ્પયેત્ । પલમાત્રં તતઃ શસ્તં નિર્વૃતં વિસ્તૃતં પદમ્
તે કમળપાંદડાની જેમ આઠ ખૂણાવાળું આકાર ધરાવતું હોવું જોઈએ; તેનું વજન એક પલ જેટલું, સુંદર અને વિશાળ હોવું જોઈએ.
અસ્થૂલમધ્યમુપરિ પદ્માકૃતિદલાષ્ટકમ્ । અથવા શક્તિમાર્ગેણ પંચપત્રં પ્રકલ્પયેત્
મધ્ય અને ઉપરથી જાડું ન હોય, કમળના આકારની આઠ પાંદડાવાળી પત્રિકા બનાવવી; અથવા શક્તિમાર્ગ પ્રમાણે પાંચ પાંદડાવાળી પત્રિકા પણ બનાવી શકાય.
ત્રિપત્રમથવા કુર્યાચ્છક્તિભાવે મતેન ચ । યથા સ્યાચ્છોભનં પાત્રં તથા કુર્ય્યાદ્વિચક્ષણઃ
અથવા, શક્તિભાવ પ્રમાણે, ત્રણ પાંદડાવાળી પત્રિકા પણ બનાવી શકાય; વિવેકી મનુષ્ય પાત્રને જેટલું સુંદર બનાવી શકે તેટલું બનાવવું જોઈએ.
શક્ત્યાંતરિતરુદ્રાક્ષૈઃ કલ્પિતાષ્ટશતૈઃ શુભા । માલોપવીતં ત્રિંશત્યા અષ્ટકેન પ્રકલ્પિતમ્
શક્તિ વચ્ચે રુદ્રાક્ષની આઠસો મણીઓથી બનેલી શુભ માળા બનાવાય છે; ત્રીસી કે આઠ મણીઓથી માળા અથવા ઉપવીત બનાવાય છે.
પ્રગંડયોરથૈકૈકં બદ્ધા તુ દ્વે પ્રકોષ્ઠયોઃ । શિરસ્યેકા ધૃતા તેન કંઠે ચ પરમર્ષિણા
એક એક માળા ગાલે બાંધાય છે, બે હાથના કાંડા પર, એક માથા પર અને મહર્ષિ દ્વારા ગળામાં પણ પહેરાય છે.