તુલયા તુલિતં સર્વં રતિઃ શતગુણાધિકા । તન્માદૃશી સમાસાદ્ય ભવંતં કિં કરિષ્યતિ
જો બધું તુલામાં તોલવામાં આવે તો આનંદ તો સો ગણી વધારે છે; એટલે મને તું મળ્યા પછી હું શું કરી શકું?
ઇતિ ચાન્યાનિ વાક્યાનિ બ્રુવાણા ગૃહ્ય વૈ કરે । તદુત્તરમુવાચેદં કિં કુર્મ્મો ભાગ્યમીદૃશમ્
એવી ઘણી વાતો કરતી, પતિનો હાથ પકડીને, તેણે જવાબ આપ્યો: 'શું કરીએ? આપણું નસીબ એવું જ છે.'
મા મારય દુરુક્ત્યા ત્વં માં વિજ્ઞાયાથ ચેદૃશમ્ । એતાદૃશો દ્વિજઃ પ્રાયાત્પાર્વતીમંદિરં તદા
'મારે તું કઠોર શબ્દોથી મારી હત્યા ના કર, જાણીને કે હું એવો જ છું; એ સમયે એવો બ્રાહ્મણ પાર્વતીના મંદિર તરફ ગયો.'
અવિજ્ઞાયૈવ ગિરિજામિદં વચનમબ્રવીત્ । દ્વિજ ઉવાચ- અન્નાર્થિનમિહ પ્રાપ્તં વિદ્ધિ મામતિથિં મુને
પાર્વતીને ઓળખ્યા વિના, તેણે કહ્યું: 'હું અન્ન માંગવા આવ્યો છું, મને તારો અતિથિ જાનો, મુનિ.'
ભોજનાવસરે પ્રાપ્તં બ્રાહ્મણાન્ન હિ ભોજય । તદ્ભાર્યાવચનં પ્રાહ ક્વ મુનિર્યોષિદેવ હિ
'ભોજન સમયે આવનાર બ્રાહ્મણને ભૂખ્યા ન મોકલવો જોઈએ'; પણ તેની પત્નીએ કહ્યું, 'મુનિ ક્યાં છે? અહીં તો સ્ત્રી છે.'
અંધસ્ય વચનં સર્વમેવમેતાદૃશં દૃઢમ્ । પાર્વત્યુવાચ- પ્રક્ષાલ્ય ચરણાવેતમાસને ઉપવેશય
'આ અંધ માણસની વાતો હંમેશાં આવી જ અડગ હોય છે.' પાર્વતી બોલી: 'એના પગ ધોઈને, તેને આસન પર બેસાડો.'
જાંબૂનદકૃતેતીવ ભોજ્યેનાતર્પયદ્દ્વિજમ્ । સુરત્નચષકોપેતમમૃતં બ્રહ્મવાદિનીમ્
પછી અમ્બિકાએ બ્રાહ્મણને સોનાની વાસણમાં ભોજન આપ્યું, અને સ્વર્ગના અમૃતથી ભરેલા પ્યાલા પણ આપ્યા.
અરુંધતીમથાહૂય પર્ય્યવેષયદંબિકા । કલા ચારુંધતી ચૈવ અનસૂયા પતિવ્રતા
પછી અમ્બિકાએ અરુંધતીને બોલાવીને તેને સેવા કરવા કહ્યું; કલા, અરુંધતી અને અનસૂયા—પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ—
પરિવેષં પદાર્થાનાં સ્રગ્ગંધાક્ષતભૂષણાઃ । અકુર્વન્નંબિકાવાક્યાત્ષડ્રસાનાં પૃથક્પૃથક્
હાર, સુગંધ, અક્ષત અને ગહણોથી સજ્જ, અમ્બિકાના કહેવાથી, છ સ્વાદના વિવિધ પદાર્થીઓ અલગ-અલગ પીરસ્યા.
ભુંજાનેષુ તુ વિપ્રેષુ દિગ્વાસા બ્રાહ્મણાકૃતિઃ । ક્ષણેન બુભુજે સર્વં દાતું નો શેકુરંગનાઃ
જ્યારે બ્રાહ્મણો ભોજન કરતા હતા, ત્યારે દિશાઓ સિવાય કશું પહેર્યા વિના, બ્રાહ્મણના રૂપમાં એક વ્યક્તિ આવી અને પળમાં બધું ખાઈ ગયું; સ્ત્રીઓ પીરસી પણ ન શકી.
અથ સા ગિરિજા દેવી સ્વયં દાતું પ્રચક્રમે । યથાદત્તમશેષં તુ ક્ષણેનાશ્નાતિ સ દ્વિજઃ
પછી ગિરિજા સ્વયં પીરસવા લાગી; જે કંઈ આપ્યું, એ બ્રાહ્મણે પળમાં બધું ખાઈ લીધું.
ભાંડસ્થિતમશેષં ચ ભોક્તુમૈચ્છત્પ્રિયા સહ । તથાંબિકા સમાદાય પ્રાદાદક્ષય્યમસ્ત્વિતિ
પાત્રમાં જે કંઈ બચ્યું હતું, તે પોતાની પ્રિય સાથે ખાવાની ઇચ્છા રાખી; એટલે અમ્બિકાએ તે બધું આપી દીધું અને કહ્યું: 'આ અન્ન ક્યારેય ખૂટે નહીં.'
અથ વામકરેણાસૌ ભોક્તુમૈચ્છત્તતઃ સતી । તત્રાપ્યક્ષય્યમેવાસ્તુ તવાન્નમિતિ ચાર્પયત્
પછી, તેણે ડાબા હાથથી ખાવાની ઇચ્છા કરી; ત્યારે પણ, પાર્વતીએ પીરસ્યું અને કહ્યું: 'તું જે અન્ન ખાય છે, તે ક્યારેય પૂરુ ન થાય.'
કરાંતરમથોત્પાદ્ય ભોક્તુમૈચ્છદ્દ્વિજોત્તમઃ । એવં કરસહસ્રં ચ કૃત્વૈચ્છદ્ભોજનં દ્વિજઃ
પછી, બીજો હાથ ઊપજાવીને, એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે ફરીથી ખાવાની ઇચ્છા કરી; આમ, હજારો હાથ કરીને, એ બ્રાહ્મણ ખાવા માંગતો રહ્યો.
દત્ત્વા દત્ત્વા પુનર્દેવી સંતુષ્ટા ન ચ કોપના । ન ચિત્તમન્યથાકર્તું શક્યમસ્યા ઇતિ દ્વિજઃ
પુનઃ પુનઃ આપ્યા પછી પણ, હે દેવી, એ સંતોષ પામે છે અને ક્યારેય રોષાવતી થતી નથી; કોઈ પણ એના મનને બદલી શકે તેમ નથી, હે દ્વિજ.
પ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌ ચરણૌ હસ્તાર્પિતસુગંધવાન્ । પાર્વતીં વાક્યમાહેદં તોષિતોહં વરં વૃણુ
હાથ અને પગ ધોઈ, હાથમાં સુગંધિત પદાર્થ મૂકીને, તેણે પાર્વતીને કહ્યું: 'હું પ્રસન્ન છું—તું કોઈ વર માંગ.'
પાર્વત્યુવાચ- મમ દાતું વરં શક્તો યદિ ત્વં બ્રાહ્મણોત્તમ । વરેણ મમ કિં કાર્ય્યં શંકરો મે યતઃ પતિઃ
પાર્વતી બોલી: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જો તું મને વર આપી શકે, તો મને વર માંગવાની શું જરૂર છે? કારણ કે શંકર તો મારા પતિ છે.'
તદાહ બ્રાહ્મણો દેવીં શંકરઃ કીદૃશસ્ત્વિતિ । સદૃશોઽસૌ ત્વયા નો વા ત્વદ્યોગ્યો નાન્યથા ભવેત્
પછી બ્રાહ્મણે દેવીને પૂછ્યું: 'શંકર કયા પ્રકારના છે? એ તારા સમાન છે કે નહીં? આજે એ તારા યોગ્ય હોવા જોઈએ, બીજું કંઈ ન ચાલે.'
સ્ત્રીવલ્લભત્વમપ્યેવ રૂપં દાક્ષ્યં શુભાંગના । નો ચેદેતાદૃશી ભાર્ય્યા મદધીના કથં ભવેત્
સ્ત્રીઓને પ્રિય બનવું, સુંદરતા, કુશળતા—હે શુભાંગના—જો પત્ની આવી ન હોય, તો એ મારા વશમાં કેવી રીતે રહે?
પાર્વત્યુવાચ- ત્વદ્ભાર્ય્યાવચનં શ્રુત્વા તવ વાક્યં તથા દ્વિજ । અપલાપસ્ત્વયં બ્રહ્મઞ્ચ્છ્રુતં કિંવા તથાવિષમ્
પાર્વતી બોલી: 'તારા પત્ની વિશેના શબ્દો અને તું જે કહ્યું એ સાંભળીને, હે બ્રાહ્મણ, શું આ તું મને નકાર્યું કે સાચું જ છે?'
બ્રાહ્મણ ઉવાચ- ધમ્મિલ્લં તે કરિષ્યામિ મમાંકં ત્વં સમારુહ । પ્રચલેદ્યદિ તે ચિત્તં પાતિવ્રત્યં કુતસ્તવ
બ્રાહ્મણ બોલ્યો: 'હું તારા વાળ ગૂંધી દઈશ, તું મારા ગોડે બેસી જા. જો તારો મન ડગશે, તો તારી પતિવ્રતા રહે ક્યાં?'
પાર્વત્યુવાચ- મમ વ્રતં દ્વિજશ્રેષ્ઠ શંકરાંકૈકરોહણમ્ । અથ તચ્ચિત્તમાજ્ઞાય ભવાન્યાઃ પરમેશ્વરઃ
પાર્વતી બોલી: 'મારો વ્રત એ છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, કે હું માત્ર શંકરના ગોડે જ બેસું.' પછી ભવાનીનું મન જાણીને પરમેશ્વરે—
દ્વ્યષ્ટવર્ષવયા ભૂત્વા સુસ્નિગ્ધકચબંધનઃ । સુસ્નિગ્ધચારુનયનો ગોક્ષીરસમવિગ્રહઃ
સોળ વર્ષનો યુવાન બની, વાળ સરસ રીતે ગૂંથેલા, સુંદર અને કોમળ આંખો, અને ગાયના દૂધ જેવું શુદ્ધ કાયાં—
કોટિકંદર્પલાવણ્યઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ । સ્વપાર્શ્વસ્થિતનાર્યંસે પ્રસારિતભુજદ્વયઃ
કોટિ કામદેવને પણ લજાવતી એવી સુંદરતા, સર્વે આભૂષણોથી શોભિત, બાજુમાં બેઠેલી સ્ત્રીને હાથ ફેલાવીને વળગી—
ગાયન્મંદતયા સાકમુમયા પટુતા યથા । અથ તાં પાર્વતીં શંભુઃ કરેણાકૃષ્ય ચ સ્મયન્
ઉમા સાથે ધીરે ધીરે ગાતા, જેટલું શક્ય હોય એટલી કુશળતાથી, પછી શંભુ સ્મિત સાથે પાર્વતીનો હાથ પકડી ખેંચે છે.
વિન્યસ્ય હસ્તૌ વનિતા દ્વયાંસે ગાયન્સમસ્તાભરણઃ પ્રસન્નદૃક્ । નનર્ત ચાનંદસમૃદ્ધગાત્રો મુનીંદ્ર ગીતશ્ચ સકાલવેલમ્
બન્ને સ્ત્રીઓના ખભા પર હાથ મૂકી, સર્વે આભૂષણોથી શોભિત, પ્રસન્ન દૃષ્ટિ સાથે, આનંદથી ભરપૂર શરીરે, હે મુનિ, આખો સમય નૃત્ય અને ગાન કર્યું.
એતાદૃશં શિવં ધ્યાત્વા જન્મકોટિશતેષ્વપિ । ન દુઃખં જાયતે તસ્ય સદા હર્ષશ્ચ જાયતે
આવી રીતે શિવનું ધ્યાન કરવાથી, લાખો જન્મોમાં પણ દુઃખ નથી રહેતું, અને હંમેશા આનંદ જ મળે છે.
અથ સ્તુતો મુનિવરૈર્નારીં કૃત્વા હરિં તતઃ । અથ સા પાર્વતી તુષ્ટા દેવં પ્રાહ પિનાકિનમ્
પછી શ્રેષ્ઠ મુનિઓએ સ્તુતિ કરી, હરિને સ્ત્રી બનાવી, ત્યારે પ્રસન્ન થયેલી પાર્વતીએ પિનાકધારી દેવને કહ્યું—
પાર્વત્યુવાચ- કિમિત્યેતાદૃશં ભાવમાસ્થાય ત્વમિહાગતઃ । નારીં કૃત્વા તથા વિષ્ણું કિં પ્રકૃત્યા ન ચાગતૌ
પાર્વતી બોલી: 'તમે આવું રૂપ ધારણ કરી અહીં કેમ આવ્યા? હરિને સ્ત્રી બનાવી, પોતે સ્વરૂપે કેમ આવ્યા નહીં?'
શિવઃ પ્રાહ વ્રતે ચાત્ર હ્યતિથેર્ભોજનં શુભમ્ । જાને સિદ્ધિમથો યેષાં વિષાદો નાભિજાયતે
શિવે કહ્યું: 'આ વ્રતમાં અતિથિને ભોજન કરાવવું શુભ છે. જેમને સિદ્ધિ મળે છે, તેમને કદી દુઃખ થતું નથી, એ હું જાણું છું.'