કા પ્રતીચ્છા તવેદાનીં પ્રીતિઃ કસ્યામથાપિ વા । કા વિદગ્ધા સુસંસ્નિગ્ધા પુરુષાદન્યતશ્ચરેત્
હવે તને શું આશા છે? કે એનું પ્રેમ હવે કોના માટે છે? ચતુર અને ખૂબ લાગણીશીલ સ્ત્રી પણ બીજા પુરુષ પાસે જઈ શકે છે.
યોબ્રવીદથ વાક્યં તાં યદિ બ્રૂયાસ્ત્વમદ્ય મે । સર્વમેવ તથા વચ્મિ નાન્યથા વાક્યમુચ્યતે
જો કોઈ એ સ્ત્રી સાથે વાત કરે અને તું આજે એને કહે, 'મારે બોલ', તો હું બધું જ સાચું કહીશ; બીજું કંઈ બોલાશે નહીં.
ઇત્થં ચ ધૃષ્ટતાં યાતા તથા રૂપાંતરેણ ચ । દ્રવ્યમાદાય યત્કિંચિદનુવર્તેત્સ્વતંત્રતઃ
આ રીતે ધૃષ્ટ બનીને અને રૂપ બદલીને પણ, એ થોડુંક ધન લઈને પોતે મનમોજી રીતે વર્તે છે.
સમારયિત્વા તાં દ્રવ્યં ગૃહીત્વા પાતયિષ્યતિ । અથ પૂર્વં પતિ મૃતૌ પ્રવિશેન્નાશુશુક્ષણિમ્
એને લલચાવીને, ધન લઈ એને ફેંકી દેશે; અથવા જો પતિ પહેલાં મરી જાય, તો એ તરત જ અગ્નિસ્નાન કરશે.
વૈધવ્યે દ્રવિણં સર્વં ધર્માર્થં મે ભવિષ્યતિ । ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા વૈધવ્યે સમુપસ્થિતે
વિધવા થવામાં એ મનમાં વિચારે છે, 'બધું ધન હવે મારા ધર્મકર્મ માટે રહેશે'; એમ વિચાર કરીને, જ્યારે વિધવાપણું આવે છે.
યોનિકુંડં સમાસાદ્ય દિવા વા યદિ વા નિશિ । એકાંતસ્થાનમભ્યેત્ય વિવૃત્ય વસનં ભગમ્
યોનિસ્થળે, દિવસે કે રાત્રે, એકાંત જગ્યાએ જઈને, એ પોતાનું વસ્ત્ર અને યોનિ ખુલ્લી કરે છે.
ઇદમૂચે વચો દુઃખાદુપસ્થસ્થકરા સતી । કિં ત્વયા વૈ કૃતં યોને કિંવા પાપમુપાશ્રિતા
યોનિ પર હાથ રાખીને, દુઃખી થઈને એ કહે છે: 'તારે શું કર્યું છે, યોનિ? કે તું કઈ પાપમાં ફસાઈ ગઈ છે?'
શિશ્નસ્ય વાથવા પાપં યત્ત્વદંતરવેશનાત્ । યચ્ચ કર્તૃકૃતં પાપં માદૃક્સેવાવિવર્જનાત્
'કે પાપ એ શિશ્નનું છે, જે તારા અંદર પ્રવેશ્યું? કે એનું છે, જેમણે મારી જેવી સેવા છોડીને પાપ કર્યું?'
અતોપિ કંડૂસંભૂતૌ પ્રવેશયેદથાંગુલીમ્ । વિચિત્રચેષ્ટાં કૃત્વા તુ કંડૂ બુદ્ધેરતઃ પરમ્
પછી, જ્યારે ખંજવાળ થાય છે, ત્યારે એ આંગળી અંદર નાખે છે;色色 પ્રકારના હાવભાવ કરીને, એ ખંજવાળ મનથી દૂર કરે છે.
મર્દયિત્વા કરાભ્યાં તત્સંતાડ્ય ચ વિવૃત્ય તુ । અસકૃદ્ધુન્વતી પાદૌ વિવૃતાસ્યાતિદુઃખિતા
હાથથી મસળી, માર મારીને અને ખુલ્લું કરીને, વારંવાર પગ હલાવી, ખુલ્લા મોઢે એ ખૂબ દુઃખી થાય છે.
ખટ્વા કાષ્ઠમથાલિંગ્ય સ્તનપીડં યથાપ્રિયમ્ । અથો વિચિત્રચિત્તત્વે તતઃ પ્રદ્યુષ્ટતી ભવેત્
ખાટ પર લટકીને, સ્તન દબાવીને, મનમાં અનેક વિચારો સાથે, એ થાકી જાય છે.
અથવાહ્નિ પુરે સ્થિત્વા શાકં વ્યવહૃતં ચ યત્ । આલંબ્ય વેશ્મનિ નિશિ સંધ્યાયાં વિશિખાસુ ચ
અથવા, દિવસે શહેરમાં ઊભી રહીને કે પોતાનું કામ કરી, એ ઘરમાં રાત્રે, સાંજે કે ઓટલામાં ટેક લગાવે છે.
કૃત્વાન્યવેષમાત્માનં યૈઃ કૈરપ્યુપભુજ્યતે । અથ વાચ્યપ્રભાવેણ શંકિતા યોગ્યમાહરેત્
બીજું રૂપ ધારણ કરીને, એ અમુક લોકો દ્વારા ભોગવાય છે; અથવા, ખુલાસાની ભયથી, યોગ્ય વસ્તુ શોધે છે.
અજ્ઞાતં ચ ગૃહં ગત્વા રમયેદેવ નિશ્ચિતમ્ । નારીસમક્ષં લબ્ધે તુ દ્રવિણે હ્યેતદિષ્યતે
અજાણ્યા ઘરમાં જઈને, એ ચોક્કસ આનંદ મેળવે છે; સ્ત્રીને ધન મળે ત્યારે એ જ ઇચ્છે છે.
તસ્માન્મયાપિ ભવતો ન વિચારપ્રયોજનમ્ । શોણ ઉવાચ- એવમેતન્ન સંદેહો ગચ્છ ત્વં તિષ્ઠ દૂરતઃ
એટલે હવે મને પણ તારી પાસે વધુ પૂછવાનું કંઈ જ કારણ નથી. શોણએ કહ્યું: હા, એ સાચું છે, એમાં કોઈ શંકા નથી; તું જા, અને દૂર ઊભી રહી.
મલમૂત્રવિસર્ગાર્થં સ્થિત્વા ગચ્છામ્યતઃ પરમ્ । તસ્યાં ગતાયાં શોણોપિ વસ્ત્રખંડં ત્વકલ્પયત્
હવે હું શૌચ માટે જઈ રહ્યો છું; પછી જાઉં છું. તે સ્ત્રી ગઈ પછી, શોણએ કપડાનું એક ટુકડો તૈયાર કર્યો.
એકૈકસ્મિંસ્તતઃ ખંડે ત્વગ્રહીદ્દ્રવિણં બહુ । સૈકતે ત્વવરં જાનુદઘ્નં કૃત્વા તતસ્તતઃ
પછી દરેક કપડાના ટુકડામાં તેણે ઘણું ધન મૂક્યું; પછી રેતમાં ઘૂંટણ સુધીનું એક ઓટલું ખોદીને,
ક્ષિપ્ત્વા ધનં પૂરયિત્વા વિષ્ઠાં ચક્રે તતોપરિ । વસ્ત્રાધારં ઘટં તં ચ પ્રતિચિક્ષેપ કુત્રચિત્
તેમાં ધન નાખી, ઓટલું ભર્યું અને ઉપરથી શૌચ કર્યું; પછી કપડામાં બાંધેલો ઘડો પણ ક્યાંક ફેંકી દીધો.
સર્વમજ્ઞાતવત્કૃત્વા સ્નાનાય પ્રયયૌ મુનિઃ । તસ્ય ભાર્યા તતઃ સ્નાનં કૃત્વા સંપૂજ્ય પાર્વતીમ્
આ બધું જાણે કંઈ થયું જ નથી એમ કરી, મુનિ સ્નાન કરવા ગયો. તેની પત્નીએ પણ સ્નાન કરી, પછી પાર્વતીની પૂજા કરી.
ગચ્છેતિ ભર્ત્રા સા પ્રોક્તા સ્વવેશ્માભ્યાગમત્સતી । એતામેકાકિનીં જ્ઞાત્વા મારીચો નામ રાક્ષસઃ
પતિએ 'જા' એમ કહ્યું એટલે, તે સતી પોતાના ઘરે પાછી ગઈ. તેને એકલી જોઈને, મારીચ નામનો રાક્ષસ,
ભર્તૃરૂપમથાસ્થાય કલામેતદુવાચ હ । મારીચ ઉવાચ- સપ્તગોદાવરીતીરે પવિત્રં પાપનાશનમ્
પતિનું રૂપ ધારણ કરીને, કુશળતાથી આ રીતે બોલ્યો: મારીચે કહ્યું: સાત ગોદાવરીના કાંઠે એક પવિત્ર, પાપ નાશક તીર્થ છે,
દ્રાક્ષારામમિતિ પ્રોક્તં યત્ર ભીમઃ સ્વયં સ્થિતઃ । ભુક્તિમુક્તિપ્રદો નૄણાં સ્મરણાત્પાપનાશનઃ
જેનું નામ દ્રાક્ષારામ છે, જ્યાં ભીમ પોતે વસે છે; તે તીર્થ મનુષ્યોને ભોગ અને મોક્ષ આપે છે, અને તેનું સ્મરણ કરતાં પાપ નાશ પામે છે.
તત્ર ગચ્છાવહે શીઘ્રં ત્વં તુ નિર્ગચ્છ સુંદરિ । કલોવાચ- ઇદાનીમભિષેકાય પ્રવૃત્તો નાભિષિક્તવાન્
ચાલ, આપણે ત્યાં જલદી જઈએ; તું, સુંદરિ, બહાર આવ. કલાએ કહ્યું: હમણાં તો તું સ્નાનની તૈયારીમાં છે, પણ હજી સ્નાન કર્યું નથી.
કથમેતાદૃશં ત્વં હિ પૂર્વાનુક્તં વદિષ્યસિ । પ્રકૃતેરન્યથાભાવમુત્પાતં વિદુરુત્તમાઃ
તમે પહેલાં જે કહ્યું હતું, એના વિરુદ્ધ હવે કેમ બોલો છો? જ્ઞાની લોકો કહે છે કે સ્વભાવ વિરુદ્ધ વર્તવું, એ કોઈ દુઃખદ ઘટના આવે એનું લક્ષણ છે.
મારીચ ઉવાચ- ભર્તુરપ્રતિકૂલત્વં નારીણાં ધર્મ ઉચ્યતે । પ્રતિકૂલાનુકૂલા વા મમ શીઘ્રં વદસ્વ તત્
મારીચે કહ્યું: સ્ત્રીઓ માટે પતિની વિરુદ્ધતા ન કરવી એ તેમનો ધર્મ કહેવાય છે; અનુકૂળ હોય કે પ્રતિકૂળ, તું જલદી મને શું કહેવું છે તે કહો.
તૂષ્ણીંભૂત્વાથ સા સાધ્વી ભર્તેત્યેવ વિચાર્ય તમ્ । નિર્યયૌ તેન સા બાલા વનમધ્યે ગતા સતી
પછી, એ સાધ્વી સ્ત્રી ચૂપ રહી, 'આ તો મારા પતિ છે' એમ વિચારી, તેના સાથે નીકળી; એ યુવાન સતી જંગલમાં ગઈ.
અથ મધ્યાહ્નકાલોસૌ ક્રિયતામાહ્નિકક્રિયાઃ । રાક્ષસોથ વચઃ શ્રુત્વા નાનુષ્ઠાનસ્થલં ત્વિહ
પછી મધ્યાહ્ન સમયે તેણે કહ્યું, 'હવે દૈનિક ક્રિયાઓ કરીએ.' રાક્ષસના શબ્દો સાંભળીને, તેણે કહ્યું, 'આ જગ્યાએ ક્રિયા કરવી યોગ્ય નથી.'
યત્ર તત્રાસ્તિ ગંતવ્યમિતો ગચ્છાવહે તતઃ । કિંચિત્પ્રદેશં ગત્વા તુ ગુહાં વીક્ષ્ય સરસ્તથા
'જ્યાં પણ હોય, અહીંથી જવું જ પડશે; તો ચાલ, આપણે જઈએ.' થોડું આગળ જઈને, તેમને એક ગુફા અને સરોવર દેખાયું.
ઇહ સ્થાનં હિ મે સ્થાતું કાર્યં સ્નાનમથ પ્રિયે । ઇત્યુક્ત્વા સરસિ સ્નાત્વા ફલાહારં પ્રકલ્પ્ય ચ
'મારે અહીં થોડી વાર રહેવું છે; પ્રિયે, હવે હું સ્નાન કરું.' એમ કહી, તેણે સરોવરમાં સ્નાન કર્યું અને ફળ ખાવાનું ગોઠવ્યું.
ભોજનાવસરે પ્રાપ્તે કલા દધ્યાવુમાં શિવમ્ । અયં ધવો મમ ન વા ઇતિ ધ્યાનપરાભવત્
જ્યારે ભોજનનો સમય આવ્યો, ત્યારે કલાએ ઉમા અને શિવનું ધ્યાન કર્યું: 'આ મારા પતિ છે કે નહીં?' એ ધ્યાનમાં લીન થઈ ગઈ.