ઇત્યુક્ત્વા સ તથા ભૂતો બભ્રામ ચ તતસ્તતઃ । અથૈવંવિધમાજ્ઞાય જ્ઞાતયઃ પાપનિશ્ચયાઃ
એવું કહીને, તે માખી બનીને અહીં-ત્યાં ફરતો રહ્યો; પછી, આ વાત જાણીને, તેના દુષ્ટ ઇરાદાવાળા સગાઓ—
તદ્વધે યત્નમાસ્થાય તૈલમધ્યે હ્યપાતયન્ । મૃતં પતિમથાદાય દુઃખિતા સા કૃશોદરી
તેને મારવા માટે પ્રયત્ન કર્યો અને તે માખીને તેલમાં નાખી દીધી; પછી, દુઃખી અને પાતળી કમરવાળી પત્ની પોતાના મરેલા પતિને લઈ—
તદ્દુઃખશમનાર્થાય પ્રાહ દેવીત્વરુંધતી । અમું સંજીવયામ્યદ્ય ભસ્મનૈવ શુચિસ્મિતે
તે દુઃખ દૂર કરવા માટે, અરુંધતિ દેવીને કહ્યું: 'શુભ સ્મિતવાળી, આજે હું ભસ્મથી તેને જીવિત કરીશ.'
અથાગ્નિહોત્રજં ભસ્મ અરુંધત્યૈ ન્યવેદયત્ । મૃત્યુંજયેન મંત્રેણ મૃતજંતૌ તથાક્ષિપત્
પછી અરુંધતિએ અગ્નિહોત્રનું ભસ્મ અર્પણ કર્યું; મૃત્યુજય મંત્રથી તે મરેલા જીવ પર ભસ્મ છાંટ્યું.
મંદવાયું તથા ચક્રે વ્યજનેન શુચિસ્મિતા । ઉદતિષ્ઠત્તતો જંતુર્ભસ્મનોઽસ્ય પ્રભાવતઃ
શુભ સ્મિતવાળીએ પંખા વડે હળવો પવન કર્યો; ભસ્મની શક્તિથી તે જીવ ઊભો થયો.
તતો વર્ષશતે પૂર્ણે જ્ઞાતિરેકો હ્યમારયત્ । મૃતે ભર્તરિ સા સાધ્વી દુઃખિતા ચ શુચિસ્મિતા
પછી, સો વર્ષ પૂરા થયા પછી, એક સગાએ તેને મારી નાખ્યો; પતિના મૃત્યુ પછી, સતી અને દુઃખી, શુભ સ્મિતવાળી સ્ત્રી—
દધીચં નામ વિપ્રેંદ્રં મહામાહેશ્વરં મુનિમ્ । જગામ શરણં સાધ્વી પ્રાહ વિપ્રસ્તપોધનઃ
શિવભક્ત મહાન દધીચિ નામના વિપ્રને શરણમાં ગઈ; તપસ્વી વિપ્રે કહ્યું—
ત્રિયાયુષા વિહીનં તુ જમદગ્નિં તપોનિધિમ્ । ભસ્મૈવ જીવયામાસ કશ્યપં ચ તથાવિધમ્
ત્રણ વર્ષના આયુષ્યથી વંચિત, તપસ્વી જમદગ્નિને પણ ભસ્મથી જીવિત કરવામાં આવ્યો હતો; કશ્યપ પણ એ જ રીતે જીવ્યો.
દેવાનપિ તથાભૂતાન્મામપ્યેતાદૃશં પુરા । તસ્માત્તુ ભસ્મના જંતું જીવયામિ તવાનઘે
દેવતાઓ પણ એ જ સ્થિતિમાં હતા, અને હું પણ; તેથી, પાપરહિતે, હું તારા પતિને ભસ્મથી જીવિત કરીશ.
ઇત્યેવમુક્ત્વા ભગવાન્દધીચો મહેશ્વરં વૈ શરણં જગામ । ભસ્માભિમંત્ર્યાથ કરે ગૃહીત્વા સંજીવયામાસ ધવં સુસાધ્વ્યાઃ
એવું કહીને, દધીચિ ભગવાન મહેશ્વર પાસે શરણમાં ગયો; પછી, ભસ્મને મંત્રથી પવિત્ર કરીને, હાથમાં લઈ, સતી સ્ત્રીના પતિને જીવિત કર્યો.
મહેશસ્ય કરસ્પર્શાદ્વિશાપઃ કરુણોઽભવત્ । સ્વરૂપં ચ તતો ગત્વા સ્વમાશ્રમપદં યયૌ
મહેશના હાથના સ્પર્શથી, દયાળુ શાપ દૂર થયો; પછી, પોતાનું સ્વરૂપ મેળવી, પોતાના આશ્રમમાં ગયો.
દધીચમપિ સા સાધ્વી ગૃહમાનીય ભોજને । પ્રાર્થયામાસ વિપ્રર્ષિં ભુક્તવાનથ સ દ્વિજઃ
સતી સ્ત્રીએ દધીચિને પોતાના ઘરમાં ભોજન માટે લાવી; વિપ્ર ઋષિ પાસે ભોજનની વિનંતી કરી, અને તે દ્વિજ ભોજન કર્યો.
ભુક્તવત્યથ વિપ્રેંદ્રે કોટિશિષ્યાઃ સમાગતાઃ । અથ દેવાઃ સમાયાતા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ
વિપ્રે ભોજન કર્યા પછી, લાખો શિષ્યો ભેગા થયા; પછી, દેવતાઓ આવ્યા, તેમના શરીર ભસ્મથી ઢંકાયેલા હતા.
નમસ્કૃત્ય દધીચં તુ પપ્રચ્છુઃ શિવકાંક્ષયા । દેવા ઊચુઃ - અસ્માકં તુ પુરા જ્ઞાનં નષ્ટમાસીન્મહામતે
દધીચિને વંદન કરીને, તેઓ શિવની ઈચ્છાથી પૂછવા લાગ્યા; દેવોએ કહ્યું: 'મહાન બુદ્ધિવાળા, પહેલાં અમારું જ્ઞાન ગુમાયું હતું.'
ગૌતમસ્ય તુ ભાર્યાં વૈ દૃષ્ટ્વા કામાતુરા વયમ્ । તથા ચ ધર્ષિતા દેવી વિવાહકૃતમંગલા
ગૌતમની પત્નીને જોઈને, અમે કામથી અંધ થયા; તેથી, લગ્નના શુભ કાર્ય કરેલી દેવીને દુઃખ આપ્યું.
તાં વૈ કામયમાનાનાં નષ્ટં જ્ઞાનમભૂચ્ચ નઃ । તતઃ સર્વે વયં ભૂતા ગતા દુર્વાસસં મુનિમ્
તેને ઈચ્છતા, અમારું જ્ઞાન ગુમાયું; પછી અમે બધા દુર્વાસા મુનિ પાસે ગયા.
સ ઉવાચાધુના સર્વમપનેષ્યામિ વોમલમ્ । શતરુદ્રિયમંત્રેણ મંત્રિતં શંભુના સ્વયમ્
તે કહે છે, 'હવે હું શિવજીના શતરુદ્રિય મંત્રથી, જે શંભુએ પોતે જ સંસ્કાર કર્યો છે, તમારી બધું અશુદ્ધિ દૂર કરી દઈશ.'
મમાપિ દત્તં તેનૈવ બ્રહ્મહત્યાદિશાંતયે । ઇત્યેવમુક્ત્વા દુર્વાસા દત્તવાન્ભસ્મચોત્તમમ્
એzelfde મંત્ર મને પણ, બ્રહ્મહત્યાદિ પાપ શાંત કરવા માટે, આપ્યો હતો; આમ કહીને દુર્વાસાએ શ્રેષ્ઠ ભસ્મ આપ્યું.
અથ તદ્વચનાત્સર્વે વયં વિકૃતચેતનાઃ । શતરુદ્રિયમંત્રેણ ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ
પછી એ વચન સાંભળીને, અમે બધા, મન બદલાઈ ગયેલા, શતરુદ્રિય મંત્રથી શક્તિશાળી થયેલ ભસ્મ શરીરે લગાડ્યું.
નિર્ધૂતપાતકાઃ સર્વે સંવૃત્તાસ્તત્ક્ષણેન હિ । આશ્ચર્યમેતજ્જાનીમો ભસ્મસામર્થ્યમીદૃશમ્
એ જ ક્ષણે અમે બધા પાપમુક્ત થઈ ગયા; ભસ્મની એવી શક્તિ જોઈને અમને આશ્ચર્ય થયું.
દધીચ ઉવાચ- શૈવસ્ય ભસ્મનઃ શક્તિં સંક્ષેપેણ વદામિ વઃ । વિસ્તરેણ ન શક્યેત વક્તું વર્ષશતૈરપિ
દધીચિ કહે છે: 'હું શૈવ ભસ્મની શક્તિ સંક્ષેપમાં કહું છું; એનું પૂરેપૂરું વર્ણન તો સો વર્ષમાં પણ શક્ય નથી.'
અત્ર વઃ કીર્તયિષ્યામિ પુરાવૃત્તં તુ દેવયોઃ । હરિશંકરયોઃ સર્વે બ્રહ્મહત્યાદિનાશનમ્
અહીં હું તમને દેવતાઓની એક પ્રાચીન ઘટના કહું છું: હરિ અને શંકરે બ્રહ્મહત્યાદિ પાપનો નાશ કર્યો હતો.
પુરા ચૈકાર્ણવે ઘોરે બ્રહ્મણઃ પ્રલયે સતિ । મહાવિષ્ણુસ્તુ ભગવાઞ્છેતે સ્મ પ્રલયાંભસિ
કોઈક સમયે, એક જ મહાસાગરમાં, બ્રહ્માના પ્રલય સમયે, મહાવીષ્ણુ ભગવાન પ્રલયના પાણીમાં શયન કરી રહ્યા હતા.
તસ્ય પાર્શ્વદ્વયં પ્રાપ્ય બ્રહ્માંડાનાં શતદ્વયમ્ । વિંશતિઃ પાદયોઃ પાર્શ્વે વિંશતિર્મસ્તકાંતરે
તેના બન્ને બાજુએ, બે સો બ્રહ્માંડ તેના પગ પાસે, અને વીસ વીસ તેના બાજુ અને માથા વચ્ચે હતા.
નાસામૌક્તિકભાવેન બ્રહ્માંડમદધાત્પ્રભુઃ । તન્નાભિમંડલે કેચિલ્લોમશાદ્યા મુનીશ્વરાઃ
પ્રભુએ બ્રહ્માંડને પોતાના નાકમાં મોતીની જેમ રાખ્યા; તેના નાભિ પર, લોમશાદિ મુનિશ્રીઓએ મહાતપ કર્યું અને પરમેશ્વરની ઉપાસના કરી.
તપસ્તપંતઃ સુમહદીશ્વરં પર્યુપાસતે । અથ વિષ્ણુર્મહાતેજાશ્ચિંતામાપ સિસૃક્ષયા
તપસ્યા કરતા, એ મહાદીપ્ત ઈશ્વરને પરમેશ્વરની ઉપાસના કરતા હતા; પછી વિશ્નુ, મહા તેજવાળું, સર્જન કરવાની ઈચ્છા સાથે ચિંતામાં પડ્યા.
ધ્યાનયોગપરો ભૂત્વા ન કિંચિત્પર્યપશ્યત । અથ દુઃખેન મહતા રુરોદોચ્ચૈઃ પુનઃ પુનઃ
ધ્યાન અને યોગમાં લીન રહીને, વિશ્નુએ કંઈ જોઈ શક્યા નહીં; અને ભારે દુઃખથી, વારંવાર ઉંચે રડી પડ્યા.
એતસ્મિન્નંતરે દીપ્તિઃ કાચિલ્લોકવિલક્ષણા । દૃષ્ટ્વા ચ હરિણા ભીત્યા લોચને ચ નિમીલિતે
એ સમયે, એક અનોખી તેજસ્વી પ્રકાશ દેખાયો; એ જોઈને, હરિએ ભયથી આંખો બંધ કરી લીધી.
આગમ્યમાનો ગોક્ષીરસમતેજાઃ સ ગાત્રવાન્ । સંગ્રથ્ય કોટિબ્રહ્માંડદામયુગ્મં કરદ્વયે
એ પ્રકાશમાં, ગાયના દૂધ જેવી તેજવાળું શરીર ધરાવતો એક પુરુષ આવી રહ્યો હતો; તેણે બે બ્રહ્માંડ પોતાના બંને હાથમાં પકડી લીધા.
દધાનમુરસા ધામકોટિબ્રહ્માંડકલ્પિતમ્ । બ્રહ્માંડમેકં નિપતદુત્પતચ્ચ કરદ્વયે
એ પુરુષે એ બ્રહ્માંડને છાતી પર રાખ્યા, અને અસંખ્ય બ્રહ્માંડથી બનેલ એક જગત ધારણ કર્યું; એક બ્રહ્માંડ નીચે પડ્યું અને બીજું હાથમાં ઊભું થયું.