ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણેપાતાલખંડે વૈશાખમાસમાહાત્મ્યે શતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના પાતાળખંડમાં વૈશાખ મહિનાની મહિમાની શતમા અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
યમ ઉવાચ- અથ કાલકટાક્ષેણ લક્ષિતો નૃપતિસ્તદા । મૃતોઽતિરતિસેવોત્થ ક્ષયક્ષીણકલેવરઃ
યમ કહે છે: પછી, સમયની નજરે ઓળખાયેલો એ રાજા, અતિભોગથી શરીર ક્ષીણ થઈને મૃત્યુ પામ્યો.
નીયમાનો યમગણૈસ્તાડ્યમાનો મુહુર્મુહુઃ । ક્રન્દમાનો મહારાવાન્સ સ્મરન્નિજપાતકમ્
યમના દૂતોએ તેને ખેંચી લઈ, વારંવાર મારતાં, એ રાજા મોટેથી રડતો રહ્યો અને પોતાના પાપો યાદ કરતો રહ્યો.
વિષ્ણુદૂતૈઃ સમાગમ્ય તાડયિત્વા મમાનુગાન્ । ધર્મવાનયમિત્યુક્ત્વા વિમાનમથ રોપિતઃ
પછી, જ્યારે વિષ્ણુના દૂતોએ આવીને મારા દૂતોને માર્યા, રાજાને ધર્મી કહીને, તેને દિવ્ય રથમાં બેસાડ્યો.
નીતો હરિપુરં ભૂપઃ સ્તૂયમાનોઽપ્સરોગણૈઃ । પ્રાતઃસ્નાનેન વૈશાખમાસસ્ય ક્ષીણપાતકઃ
એ રાજાને હરિના શહેરમાં લઈ ગયા, અપ્સરાઓએ તેની પ્રશંસા કરી, વૈશાખ મહિનામાં પ્રાત:સ્નાનથી તેના પાપ નાશ પામ્યા.
અથ ધર્મવિહીનોઽયમિતિ મત્વા ચ તૈઃ પુનઃ । દેવદૂતૈર્નિદેશેન વિષ્ણોર્ભૂમિપતિસ્તદા । અદૂરાદેવ નિરયવર્ત્મના સ સમાહિતઃ
પછી, ધર્મ વિહિન માનીને, એ દેવદૂતોએ વિષ્ણુના આદેશથી એ રાજાને નજીકના નરકના માર્ગે લઈ ગયા.
સ ગચ્છન્નપિ શુશ્રાવ જીવાનાં ક્રંદતાં પુનઃ । નિરયે પચ્યમાનાનામારાવં વિવિધં તદા
જ્યારે એ રાજા જતો હતો, ત્યારે ફરી જીવોના રડવાના અવાજો, નરકમાં પીડાતા લોકોના વિવિધ મોટાં રડવાના અવાજો સાંભળ્યા.
પાપિનાં ક્વથ્યમાનાનામાક્રંદમતિદારુણમ્ । શ્રુત્વા વિસ્મયવાન્વિપ્ર રાજાભૂદતિદુઃખિતઃ
પાપીઓ ઉકાળાતા હોય ત્યારે deras rડવાના ભયાનક અવાજો સાંભળીને, એ રાજા આશ્ચર્યચકિત અને ખૂબ દુ:ખી થયો, હે બ્રાહ્મણ.
પ્રોવાચ દૂતાઃ કિમયમાક્રંદો દારુણઃ શ્રુતઃ । પુનર્ન શ્રૂયતે તન્મે કારણં વક્તુમર્હથ
એ રાજાએ દૂતોને પૂછ્યું: આ ભયાનક રડવાનો અવાજ શું છે? ફરી કેમ સાંભળાતો નથી? કૃપા કરીને એનું કારણ કહો.
દૂતા ઊચુ- જંતવસ્ત્યક્તમર્યાદાઃ પાપાસ્ત્વાચારવર્જિતાઃ । નિરયેષુ ચ ઘોરેષુ તામિસ્રાદિષુ પાતિતાઃ
દૂતોએ કહ્યું: અહીં એવા જીવ છે, જેમણે તમામ મર્યાદા ત્યજી છે, પાપી અને સારા વર્તનથી વિહિન છે, અને તેઓ તામિસ્રા જેવા ભયાનક નરકમાં ફેંકાયા છે.
કૃતપાતકિનસ્ત્વત્ર પ્રાણત્યાગાદનંતરમ્ । યામ્યં પંથાનમાશ્રિત્ય દુઃખમશ્નંતિ દારુણમ્
જે લોકો પાપ કરે છે, તેઓ શરીર છોડ્યા પછી યમના માર્ગે જઈ, ભયાનક દુ:ખ ભોગવે છે.
યમસ્ય પુરુષૈર્ઘોરૈઃ કૃષ્યમાણા ઇતસ્તતઃ । અંધકારે નિપતિતા ભક્ષ્યંતે હ્યતિદારુણૈઃ
યમના ભયાનક દૂતોએ તેમને અહીં-ત્યાં ખેંચી, અંધકારમાં ફેંકી દીધા છે, અને અત્યંત ભયાનક જીવોએ તેમને ભક્ષી લીધા છે.
શ્વભિઃ શૃગાલૈઃ ક્રવ્યાદૈઃ કાકકંકબકાદિભિઃ । અગ્નિતુંડૈર્વૃકવ્યાઘ્રૈર્ભુજગૈર્વૃશ્ચિકાદિભિઃ
કૂતરા, સિયાળ, માંસ ખાવા વાળા પ્રાણી, કાગડા, ગૃધ્ધ અને આવા બીજા, આગ જેવી મુખ વાળા વરુ અને વાઘ, સાપ અને વિછુ જેવા જીવોથી—
અગ્નિના દાહ્યમાનાશ્ચ તુદ્યમાનાશ્ચ કંટકૈઃ । ક્રકચૈઃ પાટ્યમાનાશ્ચ પીડ્યમાનાશ્ચ તૃષ્ણયા
અગ્નિથી સળગાવવામાં, કાંટાથી છિદ્ર કરવામાં, કરડાથી ફાડવામાં, અને તરસથી પીડવામાં આવે છે—
ક્ષુધયા બાધ્યમાનાશ્ચ ઘોરૈર્વ્યાધિગણૈસ્તથા । પૂયશોણિતગંધેન મૂર્છ્યમાનાઃ પદેપદે
ભૂખથી ત્રાસવામાં, ભયાનક રોગોથી પીડવામાં, અને પું અને લોહીની દુર્ગંધથી વારંવાર બેહોશ થઈ જાય છે.
ક્વાથ્યંતે ચ ક્વચિત્તૈલૈસ્તાડ્યન્તે મુશલૈઃ ક્વચિત્ । આયસીષુ પ્રપચ્યંતે શિલાસુ ક્વચિદેવ ચ
ક્યાંક તેલમાં ઉકાળવામાં, ક્યાંક મુશલથી મારવામાં, લોખંડની વાસણમાં રાંધવામાં, અને ક્યારેક પથ્થર પર પણ.
ક્વચિદ્વાંતમથાશ્નંતિ ક્વચિત્પૂયમસૃક્ક્વચિત્ । ક્વચિદ્વિષ્ઠાં ક્વચિન્માંસં પૂતિગંધિષુ દારુણમ્
ક્યારેક ઉલટી ખાય છે, ક્યારેક પું અને લોહી, ક્યારેક બગાસ, ક્યારેક માંસ—ઘણું દુર્ગંધયુક્ત અને ભયાનક.
કૃમિભિર્ભક્ષ્યમાણાશ્ચ વહ્નિતુંડૈઃ ક્વચિત્ક્વચિત્ । કેશશોણિતમાંસાસૃગ્વસાસ્થિનિકરેષુ ચ
કીડાઓથી ખાવામાં આવે છે, અને ક્યારેક આગ જેવા મુખ વાળા જીવોથી, વાળ, લોહી, માંસ, મજ્જા અને હાડકાંના ઢગલાં વચ્ચે.
અસ્થિતાઃ કુણપાઃ કીર્ણાઃ કૃમિભિર્ભક્ષિતાઃ સ્ફુટમ્ । કાકકંકમહાગૃધ્રવદનૈર્ધ્વંસિતેષુ ચ
હાડકાંવાળી લાશો કીડાઓથી સ્પષ્ટ રીતે ખાવામાં આવે છે, અને કાગડા, ગૃધ્ધ અને મોટા ગૃધ્ધના મુખથી નાશ પામે છે.
શિવદુર્ગંધનીરંધ્ર સંઘટ્ટશતકોટિષુ । કરપત્રશિલાપત્રતપ્ત નિસ્તૈલકેષુ ચ
દુર્ગંધયુક્ત, સડેલા પાણીથી ભરેલા ખાડામાં, અસંખ્ય અથડામણોમાં, તપેલા પાંદડા અને ગરમ લોખંડની થાળી પર, તેલ વગર—
લોહતૈલવસાસ્તંભ કૂટશાલ્મલસદ્મસુ । ક્ષુરકંટકકીલોગ્ર જ્વાલાસ્તંભવિભાતિષુ
લોખંડ, તેલ, ચરબીના થંભા પર, તીક્ષ્ણ શાલમલી વૃક્ષના ઘરમાં, તીક્ષ્ણ ચપ્પુ, કાંટા, કીલો અને જ્વાળાવાળા થંભા પર—
તપ્તં વૈતરણીપૂયપૂરિતેષુ પૃથક્પૃથક્ । અસિપત્રવનોત્કૃત્ત નરનારીસ્તનેષુ ચ
તપેલા વૈતરણી નદીમાં, પુંથી ભરેલી, અલગ-અલગ, અને તલવારના પાંદડા વાળા જંગલમાં કપાયેલા પુરુષ અને સ્ત્રીઓના સ્તન પર—
ઘોરાંધકારગ્રહણદારુણેષુ મુહુર્મુહુઃ । પાપચ્યમાનાઃ ક્રંદંતો દારુણૈર્વિવિધૈર્વધૈઃ
ભયાનક, અંધકારયુક્ત, ભયાનક સ્થળોમાં, વારંવાર, પાપી લોકો જુદા-જુદા ક્રૂર દંડથી પીડાઈને રડતા રહે છે.
કંઠેષુ બદ્ધપાશાશ્ચ ભુજગાવેષ્ટિતાઃ ક્વચિત્ । પીડ્યમાનાસ્તથા યંત્રૈઃ કૃષ્યમાણાશ્ચ જાનુભિઃ
કંઠે પાશ બાંધેલા, ક્યારેક સાપથી વળાયેલા, યંત્રોથી પીડાતા, અને ઘૂંટણથી ખેંચવામાં આવે છે.
ભગ્નપૃષ્ઠશિરોગ્રીવાઃ સ્તબ્ધકંઠાઃ સુદારુણાઃ । કૂટાગારે ભ્રામ્યમાણાઃ શરીરૈર્યાતનાક્ષમૈઃ
પીઠ, માથું અને ગળા તૂટી ગયેલા, ગળા કઠોર દુ:ખથી જડ થઈ ગયેલા, લોખંડના ઘરમાં ફેરવવામાં આવે છે, શરીર યાતના સહન કરી શકતું નથી.
પીડ્યંતે પાપિનો રાજન્ક્રંદમાના વિકર્મિણઃ । સહિતં વિષયાસ્વાદૈઃ ક્રંદનં તૈર્વિધીયતે
પાપી લોકો, રાજા, પીડાઈને રડતા, આ દોષી લોકો; વિષયસukh સાથે, તેમનું રડવું થાય છે.
ભુજ્યતે ચ કૃતં પૂર્વમેતત્સર્વૈશ્ચ જંતુભિઃ । પરસ્ત્રીષુ કૃતઃ સંગઃ પ્રીતયે દુઃખદો હિ સઃ
બધા જીવો પોતે કરેલું ભોગવે છે; બીજાની પત્ની સાથે સંબંધ, ભલે આનંદ માટે હોય, દુ:ખ આપે છે.
મુહૂર્તવિષયાસ્વાદો જાતોઽનેકાબ્દદુઃખદઃ । વપુષસ્તવ રાજેંદ્ર પ્રાતઃસ્નાનસ્ય માધવે
થોડીવારના વિષયસukhથી અનેક વર્ષોનું દુ:ખ થાય છે; રાજેન્દ્ર, તારા શરીર માટે, વસંતમાં સવારે સ્નાન—
વિધિના પાવનસ્યૈતે પ્રાપ્ય સ્પર્શં ચ મારુતઃ । લબ્ધસૌખ્યાઃ ક્ષણં જાતા મહસાપ્યાયિતાસ્તવ
વિધિ મુજબ પવિત્ર સ્નાન અને પવનનો સ્પર્શ મળવાથી, ક્ષણભર સુખ મળે છે અને તું તેજથી ભરાઈ જાય છે.
આક્રંદરહિતાસ્તેન જાતાસ્તે નિરયે સ્થિતાઃ । નામાપિ પુણ્યશીલાનાં શ્રુતં સૌખ્યાય કીર્તિતમ્
એ કારણે, નરકમાં રહેલા લોકો રડવાથી મુક્ત થાય છે; પુણ્યશીલ લોકોનું નામ પણ સાંભળવું સુખદાયી ગણાય છે.