સ્નાનાલંકરણં શ્રેષ્ઠમર્ચાયામેવ ભૂપતે । સ્થંડિલેષ્વપિ વિન્યાસો વહ્નાવાજ્યહુતં હવિઃ
મૂર્તિ માટે સ્નાન અને શૃંગાર શ્રેષ્ઠ છે, રાજા, અને સપાટ જગ્યા માટે યોગ્ય રીતે ગોઠવણી કરવી. અગ્નિમાં ઘીનું હોમ શ્રેષ્ઠ છે.
સૂર્યે ચાભ્યર્હણં શ્રેષ્ઠં સ્થંડિલે સલિલાદિભિઃ । શ્રદ્ધયોપહૃતં શ્રેષ્ઠં હરૌ ભક્તેન વાર્યપિ
સૂર્ય માટે શ્રેષ્ઠ અર્ઘ્ય છે, સપાટ જગ્યા પર પાણી વગેરે. ભક્તિથી ભગવાન હરિને જે પણ અર્પણ કરાય, એમાં માત્ર પાણી પણ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
ગંધો ધૂપઃ સુમનસો દીપોઽન્નાદ્યં ચ કિં પુનઃ । શુચિઃ સંભૃતસંભારઃ પ્રાગ્દર્ભૈઃ કલ્પિતાસનઃ
સુગંધ, ધૂપ, ફૂલ, દીવો અને ભોજન તો કહો જ શું? શુદ્ધ મનુષ્ય, જે જરૂરી વસ્તુઓ ભેગી કરે છે અને પૂર્વ દિશામાં દર્ભથી આસન તૈયાર કરે છે—
આસીનઃ પ્રાગુદગ્વક્ત્રો હ્યર્ચાયામથ સમ્મુખઃ । કૃતન્યાસઃ કૃતન્યાસાં હર્યર્ચાં પાણિના સ્પૃશેત્
પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને, મૂર્તિ સામે બેસી, નિયાસ કર્યા પછી, હાથથી હરિની મૂર્તિને સ્પર્શ કરવો.
કલશં પ્રોક્ષણીયં ચ યથાવદુપસાધયેત્ । તદદ્ભિર્દેવયજનં દ્રવ્યાણ્યાત્માનમેવ ચ
કળશ અને છાંટવાની પાત્ર યોગ્ય રીતે તૈયાર કરવી. એ પાણીથી પૂજાનું સ્થાન, સામગ્રી અને પોતાને શુદ્ધ કરવું.
પ્રોક્ષ્ય પાત્રાણિ ત્રીણ્યદ્ભિસ્તૈસ્તૈર્દ્રવ્યૈસ્તુ સાદયેત્ । પાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયાર્થં ત્રીણિ પાત્રાણિ દાપયેત્
ત્રણ પાત્રોને પાણીથી છાંટીને, યોગ્ય દ્રવ્યો વડે શુદ્ધ કરવી. પગ ધોવા, અર્ઘ્ય અને આચમન માટે ત્રણ પાત્રો આપવા.
હૃતશીર્ષ્ણા ચ શિખયા ગાયત્ર્યા ચાભિમંત્રયેત્ । પિંડે વાય્વગ્નિસંસિદ્ધે હૃત્પદ્મસ્થાં પરાં વિભોઃ
શિખા વડે માથું ઢાંકી અને ગાયત્રી મંત્રથી અભિમંત્રિત કરવું. વાયુ અને અગ્નિથી પવિત્ર થયેલા પિંડમાં, હૃદયમાં રહેલી પરમ શક્તિનું ધ્યાન કરવું.
અણ્વીં જીવકલાં ધ્યાયેન્નાદાંતે સિદ્ધિભાવિતામ્ । તયાત્મભૂતયા પિંડે વ્યાપ્તે સંપૂજ્ય તન્મયઃ
અત્યંત સૂક્ષ્મ જીવશક્તિનું, ધ્વનિના અંતે રહેલી સિદ્ધિથી યુક્ત, ધ્યાન કરવું. એ શક્તિથી પિંડમાં પોતાનું રૂપ માની, એકરૂપ થઈ પૂજા કરવી.
આવાહ્યાર્ચાદિષુ સ્થાપ્ય ન્યસ્તાં ગાં તાં પ્રપૂજયેત્ । પાદ્યાર્ઘ્યસ્નાનાર્હણાદીનુપચારાન્પ્રકલ્પયેત્
પૂજાના ક્રમમાં એ પૃથ્વીનું આવાહન કરીને સ્થાપિત કરવું અને સન્માન કરવું. પગ ધોવા, અર્ઘ્ય, સ્નાન વગેરે ઉપચારો કરાવા.
ધર્માદિભિશ્ચ નવભિઃ કલ્પયિત્વાસનં હરેઃ । પદ્મમષ્ટદલં તત્ર કર્ણિકાકેસરોજ્જ્વલમ્
ધર્મ વગેરે નવ ગુણોથી હરિ માટે આસન તૈયાર કરી, ત્યાં આઠ પાંખડીઓવાળું કમળ, જેમાં કર્ણિકા અને રેશમ ચમકે છે, સ્થાપવું.
ઉભાભ્યાં વેદતંત્રાભ્યાં હરેરુભયસિદ્ધયે । સુદર્શનં પાંચજન્યં ગદાસીષુ ધનુર્હલમ્
વેદ અને તંત્ર બંને પ્રમાણે, હરિના બંને સ્વરૂપની સિદ્ધિ માટે, સુદર્શન, પંચજન્ય, ગદા, તલવાર, ધનુષ્ય અને હલની પૂજા કરવી.
મુશલં કૌસ્તુભં માલાં શ્રીવત્સં ચાનુપૂજયેત્ । નંદં સુનંદં ગરુડં પ્રચંડં ચંડમેવ ચ
મુશલ, કૌસ્તુભ મણિ, માળા, શ્રીવત્સનો પણ પૂજન કરવું. નંદ, સુનંદ, ગરુડ, પ્રચંડ અને ચંડની પણ પૂજા કરવી.
મહાબલં બલં ચૈવ કુમુદં કુમુદેક્ષણમ્ । દુર્ગાં વિનાયકં વ્યાસં વિષ્વક્સેનં ગુરૂન્સુરાન્
મહાબલ અને બલ, કુમુદ અને કુમુદેક્ષણ, દુર્ગા, વિનાયક, વ્યાસ, વિશ્વક્સેન, ગુરુઓ અને દેવતાઓની પણ પૂજા કરવી.
સ્વેસ્વે સ્થાનેષ્વભિમુખાન્પૂજયેત્પ્રોક્ષણાદિભિઃ । ચંદનોશીરકર્પૂર કુંકુમાગુરુવાસિતૈઃ
દરેકને તેમના સ્થાન પર મોઢું કરીને, છાંટણી વગેરે વિધિથી, ચંદન, ઉશીર, કપૂર, કુંકુમ, અગર અને સુગંધિત વસ્તુઓથી પૂજા કરવી.
સલિલૈ સ્નાપયેન્મંત્રૈર્નિત્યં વા વિભવે સતિ । સ્વર્ણઘર્માનુવાકેન મહાપુરુષવિદ્યયા
દરરોજ પાણી અને મંત્રોથી, શક્તિ હોય તો, સ્વર્ણઘર્માનુવાક અને મહાપુરુષવિદ્યાથી સ્નાન કરાવવું.
પૌરુષેણાપિ સૂક્તેન સામનીરાજનાદિભિઃ । વસ્ત્રોપવીતાભરણ પત્રસ્રગ્ગંધલેપનૈઃ
પૌરુષ સૂક્ત, સામગાન અને રાજસિક અભિષેકથી પણ, કપડાં, યજ્ઞોપવીત, આભૂષણ, પાંદડા, ફૂલોની માળા અને સુગંધિત લપસીથી પૂજા કરવી.
અલંકુર્વીત સપ્રેમ વિષ્ણુભક્તો યથોચિતમ્ । પાદ્યમાચમનીયં ચ ગંધં સુમનસોક્ષતાન્
વિષ્ણુભક્તે પ્રેમપૂર્વક યોગ્ય રીતે સ્થાનને શોભાયમાન બનાવવું જોઈએ, અને પગ ધોવા તથા પાન માટે પાણી, સુગંધ અને તાજા ફૂલો અર્પણ કરવા જોઈએ.
ગંધધૂપોપહાર્યાણિ દદ્યાદ્વૈ શ્રદ્ધયાર્ચકઃ । ગુડપાયસસર્પીંષિ શષ્કુલ્યાપૂપમોદકાન્
પૂજારીએ શ્રદ્ધાપૂર્વક સુગંધિત ધૂપ અને ભેટરૂપે ગોળ, ખીર, ઘી, શક્કરપોળી, પુરી અને મીઠા લાડુ અર્પણ કરવા જોઈએ.
પાયસં દધિસર્પિશ્ચ નૈવેદ્યં સ વિકલ્પયેત્ । અભ્યંગોન્મર્દનાદર્શ દંતધાવાભિષેચનમ્
તેને પ્રસાદરૂપે ખીર, દહીં અને ઘી પસંદ કરવું, તેમજ તેલ લગાવવું, મલિશ કરવું, દર્પણ, દાંત સાફ કરવા અને સ્નાન માટે વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ.
અન્નાદ્યં નૃત્યગીતાનિ સર્વાણિ સ્યુરથાન્વહમ્ । વિધિના વિહિતે કુંડે મેખલાવર્તવેદિભિઃ
દરરોજ ભોજન અને પીણું, તેમજ નૃત્ય અને ગીતો થવા જોઈએ; આ બધું નિયમ પ્રમાણે બનાવેલા મંડપમાં, વેદિકાની આજુબાજુ કરવું જોઈએ.
અગ્નિમાધાય પરિતઃ સમૂહેત્પાણિનોદકમ્ । પરિસ્તીર્યાથ પર્યુક્ષ્ય દત્વા ઇધ્મં યથાવિધિ
અગ્નિ પ્રગટાવીને, હાથથી ચારેય બાજુ પાણી ભેગું કરી, છાંટવું અને શુદ્ધ કરવું, પછી નિયમ મુજબ સમિદ્ધિઓ અર્પણ કરવી.
પ્રોક્ષણ્યાસાદ્ય દ્રવ્યાણિ પ્રોક્ષણ્યૈવાજ્યસેચનમ્ । તપ્તજાંબૂનદપ્રખ્યં શંખચક્રગદાંબુજૈઃ
પ્રોક્ષણપાત્ર પાસે જઈ, સામગ્રી પર પાણી છાંટવું અને ઘીનું અર્પણ કરવું; (દેવતા) તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી, શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ ધારણ કરનાર છે.
લસચ્ચતુર્ભુજં શાંતં પદ્મકિંજલ્કવાસસમ્ । સ્ફુરત્કિરીટકટકકટિસૂત્રવરાંગદમ્
તેને શાંત, ચારે હાથવાળો, કમળના પરાગ જેવું વસ્ત્ર પહેરેલો, તેજસ્વી મુગટ, કંકણ, કમરપટ્ટો અને સુંદર બાંયડા ધરાવતો રૂપ મનમાં ધ્યાને લેવું.
શ્રીવત્સવક્ષસંભ્રાજત્કૌસ્તુભં વનમાલિનમ્ । ધ્યાયન્નભ્યર્ચ્ય દારૂણિ હવિષા સઘૃતાનિ ચ
જેના વક્ષ પર શ્રીવત્સ ચિહ્ન છે, કૌસ્તુભ મણિ અને વનમાળા ધારણ કરે છે, એવા ભગવાનનું ધ્યાન કરીને પૂજન પછી લાકડાં અને ઘી સાથે હવન કરવું.
પ્રાસ્યાજ્યભાગાવાઘારૌ દત્વા ચાજ્યપ્લુતં હવિઃ । અભ્યર્ચ્યાથ નમસ્કૃત્ય પાર્ષદેભ્યો બલિં હરેત્
અજ્યના ભાગ અને આઘાર હવન અર્પણ કરી, પછી ઘીમાં ભીંજવેલું હવન આપવું; પૂજન અને વંદન કર્યા પછી, પાર્ષદોને પણ ભેટ અર્પણ કરવી.
મૂલમંત્રં જપેદ્બ્રહ્મન્સ્મરન્નારાયણાત્મકમ્ । દત્વાચમનમુચ્છિષ્ટં વિષ્વક્સેનાય કલ્પયેત્
બ્રાહ્મણે મૂળ મંત્રનો જાપ કરવો, નારાયણના સ્વરૂપનું સ્મરણ કરવું; પછી બચેલું આચમનનું પાણી વિશ્વક્સેનને અર્પણ કરવું.
મુખવાસં તુ સુરભિં તાંબૂલાદ્યમુપાહરેત્ । ઉપગાયન્ગૃણન્નિત્યં કર્માણ્યભિરવાક્ષરૈઃ
મુખવાસ અને પાન વગેરે સુગંધિત વસ્તુઓ અર્પણ કરવી; અને હંમેશા શુભ શબ્દો સાથે ગીત ગાઈને અને સ્તુતિ કરીને વિધિ કરવી.
સત્કથાં શ્રાવયઞ્છૃણ્વન્મુહૂર્તં ક્ષણિકો ભવેત્ । સ્તવૈરુચ્ચાવચૈઃ સ્તોત્રૈઃ પૌરાણૈઃ પ્રાકૃતૈરપિ
થોડા સમય માટે પણ પવિત્ર કથાઓ સાંભળવી અને સંભળાવવી; તથા ઊંચી-નીચી સ્તુતિઓ, પુરાણોમાંથી અને સામાન્ય ભાષામાં પણ ભજન કરવું.
સ્તુત્વા પ્રસીદ ભગવન્નિતિ વંદેત દંડવત્ । શિરસ્તત્પાદયોઃ કૃત્વા બાહુભ્યાં ચ પરસ્પરમ્
'પ્રભુ, કૃપા કરો' એમ સ્તુતિ કરીને, દંડવત્ પ્રણામ કરવો, માથું અને હાથ ભગવાનના ચરણોમાં મૂકવા.
પ્રપન્નં પાહિ મામીશ ભીતં મૃત્યુગ્રહાર્ણવાત્ । ઇતિ શેષાન્હરેર્દત્તાઞ્છિરસ્યાધાય સાદરમ્
'હે ઈશ્વર, હું મૃત્યુ અને સંકટના દરિયાથી ડરેલો આશ્રય લીધેલો છું, મને બચાવો' એમ કહી, ભગવાનના બચેલા પ્રસાદને શ્રદ્ધાપૂર્વક માથે ધારણ કરવું.